Масленічны тыдзень пачаўся ў праваслаўных

© Sputnik / Егор Еремов / Перайсці ў фотабанкСвяткаванне Масленіцы ў беларускай вёсцы Рэчань
Святкаванне Масленіцы ў беларускай вёсцы Рэчань - Sputnik Беларусь, 1920, 28.02.2022
Падпісацца на
Yandex newsTelegram
Ад сакральнай падзеі сустрэчы сонца да спальвання пудзіла Масленіцы на Даравальную Нядзелю перад Вялікім постам, які ў гэтым годзе завяршыцца 23 красавіка. Sputnik падрыхтаваў змястоўны гайд па днях і падзеях Сырнага тыдня.
МІНСК, 28 лют – Sputnik. Апошні тыдзень перад Вялікім постам – масленічны – пачаўся ў праваслаўных.
Царква ў гэты тыдзень загадвае адмовіцца ад мясной ежы: можна ўжываць у ежу сыр і іншыя малочныя прадукты, у тым ліку сметанковае масла. Адсюль і назвы гэтага тыдня – Сырная сядміца і Масленіца. Як адзначаюць свяшчэннікі, асноўнай ідэяй Сырнага тыдня з’яўляецца падрыхтоўка да Вялікага посту, які доўжыцца 40 дзён.
Завяршаецца Масленіца Даравальнай нядзеляй, у гэты дзень Царква ўспамінае выгнанне Адама з Раю – падзея, якая нагадвае людзям пра неабходнасць ачысціцца ад грахоў. Вернікі просяць адзін у аднаго прабачэння, каб у Вялікі пост уступіць з чыстым сэрцам. У гэты час таксама ўжо ўступае ў сілу забарона на вянчання, якая працягнецца ўвесь 40-дзённы іспыт.

Вясёлая Масленіца

Але ж у народзе Масленіца была вясёлай парой, як правіла, пазбаўленай рэлігійных матываў. На Масленіцу ладзілі гулянні, пяклі бліны, хадзілі адзін да аднаго ў госці. І кожны дзень Масленічнага тыдня меў свае ўласцівасці і асаблівае значэнне.

Сустрэча Масленіцы

У панядзелак усё і пачыналася – трэба было сустрэць сонца, гаспадыні пяклі бліны і пры гэтым першы блін аддавалі жабракам.
© Sputnik / Сергей ЛескетьЗ саломы і старога адзення рабілі пудзіла
Абрад Чырачка - Sputnik Беларусь, 1920, 27.02.2022
З саломы і старога адзення рабілі пудзіла
Да такого дня з саломы і старога адзення рабілі пудзіла Масленіцы (Маслёны), якое потым ладзілі на шост і з адмысловымі песнямі насілі па вёсцы.
Свёкар са свякрухай адпраўлялі нявестку да яе бацькоў, а ўвечары самі прыходзілі да сватоў у госці.
© Sputnik / Альфрэд МікусМасленіца ў Строчыцах
Масленіца ў Строчыцах - Sputnik Беларусь, 1920, 27.02.2022
Масленіца ў Строчыцах
Існаваў таксама асаблівы абрад пад назвай "Пахаванне дзеда", які быў прасякнуты адмысловымі эратычнымі матывамі і павінен быў паспрыяць урадлівасці і дабрабыту. Дарэчы, напрыканцы Масленічнага тыдня праходзіла і своеасаблівае "бабіна пахаванне" – толькі ўжо рытуал адбываўся ў форме спальвання пудзіла Маслёнкі.

Зайгрышы

У аўторак спраўлялі "зайгрышы" – хлопцы запрашалі дзяўчат да санак, бо з раніцы ладзілі катанне са снежных гор. А для маладых гаспадынь гэтая забаўка мела яшчэ і практычны сэнс: лічылася, што чым далей праедзе на санках маладуха, тым даўжэйшы лён будзе ўлетку ў яе. Усе весяліліся ды частаваліся блінамі. Дарэчы, на вузкую Маслёнку па звычаі пяклі аржаныя ці аўсяныя бліны, а на шырокую – з грэцкай мукі.
© Sputnik / Алексей Насыров / Перайсці ў фотабанкЗ раніцы ладзілі катанне са снежных гор
Катания на санках - Sputnik Беларусь, 1920, 27.02.2022
З раніцы ладзілі катанне са снежных гор
Потым хлопцы завітвалі ў госці, дзе і выглядвалі сабе нявест. Агледзіны нявест неад’емная масленічная традыцыя, бо ужо на Чырвоную горку можна было згуляць з выбранніцай вяселле.

Ласаўка ці Ласун

У сераду, на "ласунак", сямейныя застоліі набіралі моц, бо ласавацца неабходна было столькі, колькі магчыма.
© Sputnik / Евгения Новоженина / Перайсці ў фотабанкЦешчы шчодра частавалі сваіх зяцёў блінамі
Приготовление блинов - Sputnik Беларусь, 1920, 27.02.2022
Цешчы шчодра частавалі сваіх зяцёў блінамі
У гэты "тлусты" масленічны дзень цешчы запрашалі на пасядзелкі сваіх зяцёў, дзе шчодра частавалі іх блінамі. Адсюль і прымаўка – "да цешчы на бліны"!

Разгул або "шырокі" чацвер

Калі да гэтага дня яшчэ можна было дарабляць нейкую працу, то з чацвярга ўсялякая праца спынялася. На Шырокую Маслёнку Хлопцы запрагалі коней у сані, а самі сані ды конскую вупраж упрыгожвалі званочкамі і стужкамі розных колераў. І самым прывабным лічылася пракаціцца на тройцы коней.
© Sputnik / Сергей ЛескетьСамым прывабным лічылася пракаціцца на тройцы коней
Абрад Чырачка - Sputnik Беларусь, 1920, 27.02.2022
Самым прывабным лічылася пракаціцца на тройцы коней
Але ж на тое ён і Разгуляй, каб не толькі ў санях гойсаць! Таму моладзь гушкалася на арэлях, будавала, а потым штурмавала снежныя гарадкі, ладзіла кулачныя баі і, зразумела, спявала разнастайныя масленічныя песні.

Цешчыны вячоркі

Пятніца была прысвечана шанаванню цешчы. Адбывалася гэта так: зяць запрашаў з адваротным візітам любімую цешчу на свае пачастункі – цяпер бліны павінна была пячы яго каханая жонка, гэтак значыць цешчына дачка.
© Photo : Альфред МикусЦяпер бліны павінна была пячы цешчына дачка
Масленичный стол в Строчицах - Sputnik Беларусь, 1920, 27.02.2022
Цяпер бліны павінна была пячы цешчына дачка
З такой святочнай нагоды дзень і празвалі "цешчынымі вячоркамі".

Залоўцы ці Залоўкіны вячоркі

Як можна здагадацца, у суботу маладая нявестка запрашала ў госці ўсіх родных, ды не проста так. Радня пільна сачыла за хатнімі іспытамі маладой дзяўчыны, перш за ўсё, кулінарнымі, бо варта было паказаць, якая яна гаспадыня. Таму субота і носіць адпаведную назву – "Залоўкіны вячоркі".
© Sputnik / Альфред МикусМаладая нявестка запрашала ў госці ўсіх родных
Масленица в Строчицах - Sputnik Беларусь, 1920, 28.02.2022
Маладая нявестка запрашала ў госці ўсіх родных

Праводзіны або Даравальная Нядзеля

Апошні дзень Масленічнага тыдня меў важкі духоўны сэнс, які ўвасабляўся у неабходнасці асэнсаванага даравання за тое ці іншае здарэнне або недарчны ўчынак. У нядзелю прасілі адзін у аднаго прабачэння, успаміналі сваіх продкаў-нябожчыкаў, наведвалі месцы іх пахавання.
© Sputnik / Альфред МикусТак знікала зіма і нараджалася новая вясна
Абрад Чырачка у вёсцы Тонеж - Sputnik Беларусь, 1920, 28.02.2022
Так знікала зіма і нараджалася новая вясна
А чаму Праводзіны? На вогнішчы, якое абавязкова разводзілі на гары, спальвалі пудзіла Масленіцы, якое ўвасабляла развітанне з усім старым, аджыўшым свой век, ды прывітанне новай чыстай багатай маладой пары. Так знікала зіма і нараджалася новая вясна – час пачатку новага гадавога цыкла, які калісьці называлі "лета".
Масленічны тыдзень - Sputnik Беларусь, 1920, 26.02.2022
Інфаграфіка
Беларускія звычаі і традыцыі святкавання Масленіцы
Стужка навiн
0