Абмен затрыманымі на беларуска-польскай мяжы: як гэта было

У аўторак днём на беларуска-польскай мяжы адбыўся міжнародны абмен затрыманымі асобамі па формуле "пяць на пяць", які з’яўляўся кульмінацыяй складанага і працяглага перагаворнага працэсу паміж КДБ Беларусі і Агенцтвам разведкі Польшчы.

У выніку абмену былі вызвалены 10 грамадзян розных краін.

Перагаворы па гэтым пытанні пачаліся яшчэ ў верасні 2025 года пасля звароту да прэзідэнта Беларусі Аляксандра Лукашэнкі шэрага лідараў дружалюбных краін. У далейшым кіраўнік беларускай дзяржавы даў даручэнні КДБ і ўдзельнічаў у абмеркаванні ключавых параметраў здзелкі ў рамках двухбаковых кантактаў.

У выніку абмену былі вызвалены расіяне – археолаг Аляксандр Буцягін і жонка ваеннага, які праходзіць службу ў расійскім міратворчым кантынгенце ў Прыднястроўі, Ніна Папова.

Буцягін падзяліўся першымі эмоцыямі пасля вызвалення, ён адзначыў, што яму яшчэ складана ўсвядоміць вяртанне на Радзіму.

КДБ Беларусі выказаў падзяку Федэральнай службе бяспекі Расіі за ўдзел у падрыхтоўцы аперацыі і высокі ўзровень узаемадзеяння. У ФСБ паведамілі, што двое грамадзян Расіі былі абменены на двух кадравых супрацоўнікаў малдаўскай спецслужбы.

Свабоду пасля абмену на беларуска-польскай мяжы атрымалі двое беларускіх разведчыкаў – Аляксандр Балан і Уладзіслаў Надзейка. Яшчэ адзін чалавек застаўся неназваным.

Балан пасля вяртання падзякаваў прэзідэнту і народу Беларусі за аказаную падтрымку.

З улікам асабістай просьбы да прэзідэнта Беларусі маці Андрэя Пачобута, які адбываў пакаранне за ўчыненне шэрага асабліва цяжкіх злачынстваў, а таксама былога кіраўніка незарэгістраванага Саюза палякаў Беларусі Анжалікі Борыс беларускі лідар даручыў КДБ уключыць Андрэя Пачобута ў абменны працэс.

Андрэй Пачобут – грамадзянін Беларусі польскага паходжання, журналіст тэлеканала Polonia, быў асуджаны ў Беларусі па шэрагу экстрэмісцкіх артыкулаў. Борыс падзякавала Лукашэнку за вызваленне Пачобута.

Грамадзянін Беларусі польскага паходжання, які працаваў на польскім тэлеканале Polonia, Андрэй Пачобут у лютым 2023-га быў асуджаны ў Беларусі на 8 гадоў за распальванне варожасці і заклікі да прычынення шкоды нацыянальнай бяспецы. Пачобут быў затрыманы вясной 2021 года, восенню 2022 года КДБ Беларусі ўключыў яго ў спісак асоб, якія маюць дачыненне да тэрарыстычнай дзейнасці.

Крымінальная справа ў дачыненні да старшыні незарэгістраванага ў Беларусі Саюза палякаў Анжалікі Борыс была ўзбуджана вясной 2021 года за распальванне нацыянальнай і рэлігійнай варожасці. Яна была затрымана ў Гродне беларускімі праваахоўнымі органамі. Праз год яе вызвалілі пад падпіску аб нявыездзе. У 2022 годзе сайт структуры быў прызнаны экстрэмісцкім.

Таксама з Беларусі на польскую тэрыторыю былі перададзены Гжэгаж Гавел, Томаш Бяроза (абодва польскага паходжання) і два афіцэры разведкі Малдовы.

Прэм’ер Польшчы Дональд Туск прызнаў, што адзін з вызваленых з беларускай турмы ў рамках міжнароднага абмену, які адбыўся сёння, з’яўляецца грамадзянінам Беларусі і быў агентам польскіх спецслужбаў.

Ён зазначыў, што акрамя Пачобута на польскі бок перададзены ксёндз і адзін з грамадзян Беларусі, які супрацоўнічаў са спецслужбамі Польшчы.

Словы падзякі прэзідэнту Беларусі Аляксандру Лукашэнку за гатоўнасць да канструктыўнага ўзаемадзеяння таксама выказаў спецпасланнік прэзідэнта ЗША Джон Коўл.

Акрамя таго, Коўл на прэс-канферэнцыі ў Польшчы заявіў, што плануе прыехаць у Мінск у маі гэтага года.

У сваю чаргу кіраўнік польскага знешнепалітычнага ведамства Радаслаў Сікорскі на фоне праведзенага абмену затрыманымі на беларуска-польскай мяжы не выключыў новага этапу ў адносінах з Мінскам.

Ён заявіў, што "ініцыятыва зараз знаходзіцца ў руках Лукашэнкі".