20:09 24 красавіка 2017
«Радыё Sputnik»
Дэзактывацыя ЧАЭС

Выбух і жыццё пасля яго: 29 год са дня Чарнобыльскай катастрофы

© Sputnik Игорь Костин
Падзеі і даты
Атрымаць кароткую спасылку
8110

Беларусь працягвае змагацца з наступствамі найбуйнейшай тэхнагеннай катастрофы, якая закранула 23% тэрыторыі краіны. На забруджаных землях пражывае больш за 12% насельніцтва рэспублікі.

МІНСК, 26 кра — Sputnik. У Беларусі ў нядзелю ўспамінаюць адну з самых найбуйнейшых катастроф у гісторыі атамнай энергетыкі  - аварыю на Чарнобыльскай атамнай электрастанцыі, у выніку якой радыеактыўнаму забруджванню падвергнулася 23% тэрыторыі.

Выбух рэактару

Чарнобыльская АЭС размешчана на правым беразе ракі Прыпяць у 12 кіламетрах ад горада ўкраінскага Чарнобыль.

Первая на Украине атомная электростанция в Чернобыле
© Sputnik Василий Литош
першая на украіне атамная электрастанцыя ў чарнобылі

Дваццаць пятага красавік 1986 года, за суткі да аварыі, на Чарнобыльскай АЭС рыхтаваліся да спынення чацвёртага энергаблока на планава-папераджальны рамонт. Падчас спынення працы рэактара планавалася правядзенне эксперыменту па праверцы магчымасці дадатковага аварыйнага электразабеспячэння энергаблока ў выпадку яго абясточвання.

З прычыны дыспетчарскіх абмежаванняў спыненне рэактара некалькі разоў адкладалася, гэта выклікала цяжкасці з кіраваннем магутнасцю рэактара.

Дваццаць шостага красавіка ў 01:00 23 хвіліны адбыўся некантралюемы рост магутнасці рэактара, які прывёў да выбухаў і разбурэння значнай часткі рэактарнай ўстаноўкі. У выніку аварыі ў навакольнае асяроддзе было выкінута вялікая колькасць радыёактыўных рэчываў. Так, істотна забруджанымі радыёактыўным цэзіем-137 апынуліся тэрыторыі Украіны (37,6 тысячы квадратных кіламетраў), Беларусі (43500 квадратных кіламетраў), еўрапейскай часткі Расіі (59,3 тысячы квадратных кіламетраў).

Дозиметристы проводят контроль радиации на полях в районе аварии на Чернобыльской АЭС
© Sputnik Игорь Костин
дазіметрысты праводзяць кантроль радыяцыі на палях у раёне аварыі

Ліквідатарамі аварыі прызнаны каля 600 тысяч чалавек. Ліквідацыя яе наступстваў доўжыцца і цяпер.

Паводле высноў спецыялістаў, асноўнай прычынай аварыі сталі грубыя парушэнні правілаў эксплуатацыі АЭС, дапушчаныя персаналам чацвёртага энергаблока.

Саркафаг і кансервацыя энергаблокаў

Украінскія ўлады хочуць ператварыць Чарнобыльскую станцыю ў бяспечную сістэму. Для гэтага ў цяперашні час будуецца аб'ект у форме аркі вышынёй 105 метраў, даўжынёй 150 метраў і шырынёй 260 метраў — так званы новы саркафаг.

Першы саркафаг (аб'ект "Укрыццё") быў пабудаваны над аварыйным энергаблокам адразу пасля ПП, аднак у апошнія гады канструкцыя стала разбурацца. У канцы 2007 года кансорцыум NOVARKA, які ўзначальвае французскімі кампаніямі, прыступіў да распрацоўкі аркі. Ўнутры сталёвы канструкцыі будуць знаходзіцца тэхналагічны корпус і дапаможныя збудаванні. Скончыць будаўніцтва планавалася ў 2015 годзе. Аднак з-за недахопу сродкаў завяршэнне работ было адкладзена да лістапада 2017 года.

Ликвидаторы аварии на ЧАЭС
© Sputnik Борис Приходько
ліквідатары аварыі на ЧАЭС

Выкарыстоўваць тэрыторыю ЧАЭС хочуць таксама і пад будаўніцтва цэнтралізаванага сховішча адпрацаванага ядзернага паліва, яго плануецца ўвесці ў эксплуатацыю ў 2016 годзе.

Усяго для завяршэння работ па ўзвядзенню саркафага патрабуюцца 615 млн еўра. Акрамя ўжо выдзелены ЕБРР сумы ў 350 млн еўра, чакаецца, што 165 млн еўра для гэтай мэты дадуць краіны "Вялікай сямёркі" і Еўракамісія. У красавіку бягучага года стала вядома, што Чарнобыльская АЭС афіцыйна пераходзіць да этапу зняцця першага, другога і трэцяга энергаблокаў з эксплуатацыі.

Першым этапам зняцця АЭС з эксплуатацыі з'яўляецца этап "канчатковага закрыцця і кансервацыі". Яго рэалізацыя запатрабуе больш за дзесяць гадоў. На гэтым этапе 1-3 энергаблокі плануецца перавесці ў стан з больш высокім узроўнем бяспекі і з мінімальным спажываннем рэсурсаў у рэжыме працяглага хранения.По дадзеных ЧАЭС, этап канчатковага закрыцця і кансервацыі гэтых энергаблокаў будзе працягвацца да 2028 года.

Вяртанне да жыцця

На Беларусі ў 30-кіламетровай зоне устаноўлены асаблівы рэжым, захаванне якога забяспечвае адміністрацыя зон адчужэння і адсялення. Таксама яна адказвае за асобныя тэрыторыі яшчэ ў 13 раёнах Гомельшчыны і Магілёўшчыны, найбольш пацярпелых ад Чарнобыля.

На астатняй забруджанай тэрыторыі ў 28 гарадах і 2355 сельскіх населеных пунктах у цяперашні час, па афіцыйных дадзеных, пражывае адзін мільён 142 тысячы 600 чалавек — 12,14% насельніцтва краіны.

Первый этап строительства нового саркофага на ЧАЭС
© Sputnik Григорий Василенко
першы этап будаўніцтва новага саркафагу на ЧАЭС

Сёння да найбольш пацярпелых з-за катастрофы на Чарнобыльскай АЭС ставяцца 21 раён Брэсцкай, Гомельскай і Магілёўскай абласцей. Краіна за мінулыя пасля аварыі на Чарнобыльскай АЭС 29 гадоў вярнула ў абарот 17,5 тысячы гектараў сельгасугоддзяў.

На пераадоленне наступстваў Чарнобыльскай катастрофы Беларусь траціць вялікія сродкі: ў 2014 годзе на гэтыя мэты з рэспубліканскага бюджэту было выдзелена больш за 3,5 трлн беларускіх рублёў. У 2016-2020 гадах фінансаванне адпаведнай праграмы будзе павялічана.

Тэги:
Атамная энергетыка, Выбух, Бедствы і надзвычайныя здарэнні, Надзвычайнае здарэнне, Аварыя на Чарнобыльскай АЭС
Правілы карыстанняКаментары

Галоўныя тэмы