06:41 04 ліпеня 2020
«Радыё Sputnik»
  • USD2.42
  • EUR2.73
  • 100 RUB3.44
Спадчына
Атрымаць кароткую спасылку
10110

Пакуль вядзецца праца па вяртанні поўнага арыгінальнага асобніка Брэсцкай Бібліі дадому, у горадзе ўсталявалі помнік унікальнай кнізе.

БРЭСТ, 15 сне — Sputnik. Бронзавы памятны знак з'явіўся ў Брэсце да 500-годдзя беларускага кнігадрукавання.

Помнік выданню Бібліі, што выйшла ў Берасці ў 1563 годзе, усталяваны ў цэнтральнай частцы горада. Бронзавая яго частка выкананая ў выглядзе адкрытай кнігі. Камень-пастамент, на якім яна трымаецца, спецыяльна прывезены з Карэліі.

Унутры помніка схаваная кропка доступу Wi-Fi, падлучыўшыся да якой, можна трапіць на лакальны сайт з гістарычнымі фактамі аб Брэсцкай Бібліі на шасці мовах: беларускай, рускай, украінскай, польскай, англійскай і кітайскай. 

Поўнае выданне шукаюць каля 20 гадоў

Брэсцкая біблія была надрукаваная 4 верасня 1563 года ў друкарні Мікалая Радзівіла Чорнага, якая знаходзілася на тэрыторыі сучаснай Брэсцкай крэпасці. Гэта самае вялікае па аб'ёме друкаванае выданне XVI-XVII стагоддзяў Вялікага Княства Літоўскага.

"Мы разам з Ягелонскім універсітэтам дакладна палічылі, што цяпер афіцыйна ў сховішчах Еўропы — бібліятэках і розных калекцыях — знаходзіцца 130 асобнікаў Брэсцкай Бібліі", — распавяла Sputnik намеснік дырэктара па навуковай рабоце Брэсцкай абласной бібліятэкі Ала Мяснянкіна.

Брестская Библия была напечатана 4 сентября 1563 года
© Sputnik Дмитрий Босак
Брэсцкая Біблія была надрукавана 4 верасня 1563 года

Для параўнання, пяць яе ацалелых экземпляраў ёсць у Расійскай нацыянальнай бібліятэцы ў Санкт-Пецярбургу, шэсць — у Расійскай дзяржаўнай бібліятэцы ў Маскве. Ужо ў нас у краіне ёсць адзін няпоўны экзэмпляр гэтай кнігі — у Цэнтральнай навуковай бібліятэцы НАН. У Брэсце ў фондзе абласной бібліятэкі захоўваецца фрагмент Радзівілаўскай Бібліі з 121 старонкі з вокладкай XVIII стагоддзя. Некалькі гадоў вядзецца гаворка пра тое, што максімальна поўнае выданне ўнікальнай Бібліі трэба вярнуць у горад, у якім яна была надрукаваная.

"Літаральна два тыдні таму на аўкцыёне ў Польшчы Брэсцкая Біблія была прададзеная прыкладна за 40 тысяч долараў. Выстаўленая як лот №1 і была прададзеная, каму — невядома і ад каго — невядома. Але мы таксама не губляем надзеі набыць асобнік для нашага аддзела рэдкай кнігі і для ўсіх берасцейцаў", — падзялілася спецыяліст.

Да гэтага з'яўлення Радзівілаўскую Біблію не бачылі на аўкцыёнах каля 20 гадоў, таму знайсці яе праблематычна. Але, па словах мэра Брэста Аляксандра Рагачука, ужо цяпер вядуцца перамовы з прыватнымі калекцыянерамі, каб набыць выданне.

Чым унікальная Брэсцкая Біблія?

Як патлумачыла Ала Мяснянкіна, Брэст стаў з'яўляцца на сярэднявечных картах Еўропы менавіта пасля таго, як у ім была надрукавана Берасцейская Біблія.

"Біблія — гэта быў вялікі, як бы цяпер сказалі, піяр-праект Мікалая Радзівіла Чорнага. Ён выдаваў яе на свае грошы. Былі ўкладзены немалыя грошы на той момант. І атрымалася самая вялікая, багата ўпрыгожаная і, з навуковага пункту гледжання, правільна арганізаваная кніга", — працягнула намеснік дырэктара. Па здагадках навукоўцаў, кніга была надрукаваная накладам да тысячы асобнікаў. У ёй выкарыстоўваўся гатычны шрыфт. Усе выявы, буквіцы, застаўкі і літары засталіся выразнымі нават праз 450 гадоў.

"Якога ўзроўню павінна была быць культура ў горадзе для таго, каб можна было ажыццявіць яе пераклад і друк. Пячаткай кнігі займаліся ювеліры горада — злотнікі. Значыць, у горадзе былі такія ювеліры і такія друкарні, якія змаглі ажыццявіць задумку князя", — выказвае здзіўленне Ала Мяснянкіна.

Все изображения, буквицы, заставки и буквы остались четкими даже спустя 450 лет
© Sputnik Дмитрий Босак
Усе выявы, буквіцы, застаўкі і літары засталіся выразнымі нават праз 450 гадоў

У Бібліі ёсць два тытульных ліста — для Старога і Новага Запаветаў, а таксама гравюры-ілюстрацыі для першых частак Старога Запавету. Менавіта іх у першую чаргу і вырывалі. Гэта адна з прычын таго, што поўных версій кнігі засталося не так шмат.

"У гэтай кнізе — выключныя ілюстрацыі, цудоўныя гравюры. Па фармату гравюры Брэсцкай Бібліі цалкам могуць быць выкарыстаны для ўпрыгожвання інтэр'ераў і павешаны на сцены кабінетаў", — патлумачыла спецыяліст.

Як вядома, Мікалай Радзівіл Чорны перайшоў у пратэстантызм. Пасля яго смерці сын князя, будучы заўзятым католікам, загадаў сабраць пратэстанцкія брэсцкія выданні бацькі і спаліць іх у двары Нясвіжскага замка.

"Гэтай Бібліяй карысталіся пазней і праваслаўныя, і каталікі. Вырывалі тыя месцы, якія лічацца няправільнымі, і проста ёй карысталіся. Для таго, каб было незразумела, што гэта за Біблія, вырываліся і тытульныя лісты", — распавяла намеснік дырэктара.

Кніга, па словах Алы Мяснянкінай, аказала сваім існаваннем моцнае ўражанне на ўсю паліграфічную галіну Еўропы.

В Бресте в фонде областной библиотеки хранится фрагмент Радзивилловской Библии
© Sputnik Дмитрий Босак
У Брэсце ў фондзе абласной бібліятэкі захоўваецца фрагмент Радзівілаўскай Бібліі

Сімвал светлага шляху

Фрагмент Бібліі, які цяпер захоўваецца ў аддзеле рэдкай кнігі абласной бібліятэкі, на думку навукоўцаў, знаходзіўся раней у бібліятэцы нейкага памешчыка.

У 2003 годзе гэты экземпляр быў адноўлены намаганнямі прафесара Ягелонскага ўніверсітэта Вацлава Валецкага і мецэната Пятра Кралікоўскага. Гарадскія ўлады да 1000-годдзя Брэста ў 2019 годзе спадзяюцца вярнуць поўны варыянт Радзівілаўскай Бібліі.

"У даўніну горад, дзе была надрукаваная Біблія, лічыўся богаабраным. І нам здаецца, вяртанне Брэсцкай Бібліі ў Брэст магло б стаць сімвалам пачатку новага светлага шляху развіцця горада і новай лепшай лёсу для яго жыхароў", — падзялілася Ала Мяснянкіна.     

Тэги:
Біблія, Кнігі, Брэст, Беларусь

Галоўныя тэмы