10:45 18 чэрвеня 2018
«Радыё Sputnik»
  • USD2.00
  • EUR2.32
  • 100 RUB3.19
Сафійскі сабор у Полацкуе

Нябесная заступніца Беларусі: дзень памяці прападобнай Еўфрасінні Полацкай

Sputnik
Рэлігія
Атрымаць кароткую спасылку
2210

У дзень памяці святой прападобнай Еўфрасінні Полацкай адзіны раз у годзе праводзяцца набажэнствы ў полацкім Сафійскім саборы.

Унучка князя Усяслава Чарадзея князёўна Прадслава таемна прыняла манаскі пострыг. Мы ведаем яе пад імем Еўфрасінні.

Памяць прападобнай Еўфрасінні Полацкай здзяйсняецца кожны год 5 чэрвеня. Каля пяці тысяч паломнікаў прыбудуць сёння ў Полацк, каб прайсці з хросным ходам у памяць аб нябеснай заступніцы беларускай зямлі.

Еўфрасіння Полацкая — святая для ўсіх

Дзень памяці прападобнай Еўфрасінні Полацкай аднолькава шануюць як праваслаўныя, так і каталікі. Сёння асноўным месцам урачыстасцяў стане Спаса-Еўфрасіннеўскі жаночы манастыр у Полацку, які заснавала сама Еўфрасіння. Ва ўрачыстасцях прыме ўдзел Мітрапаліт Мінскі і Заслаўскі Павел, Патрыяршы Экзарх усяе Беларусі.

Еўфрасіння Полацкая стала першай беларускай жанчынай, прылічанай да святых. Пра яе асветніцкую дзейнасць з кніжак гісторыі ведаюць усе беларусы. Еўфрасіння Полацкая ведала латынь і старажытнагрэцкі, пісала і перапісвала кнігі, будавала храмы.

У 1161 годзе на сродкі Еўфрасінні Полацкай у горадзе ўзвялі Спаса-Праабражэнскі сабор, які да гэтага дня ні разу не перабудоўваўся. Яна пабудавала ў горадзе жаночы і мужчынскі манастыры, зрабіўшы Полацк цэнтрам беларускай духоўнасці, у які і сёння з'язджаюцца паломнікі з усяго свету. З Візантыі прападобная прывезла ў Полацк абраз Божай Маці, вядомы як Адзігітрыя Полацкая.

Спасо-Евфросиниевский монастырь в Полоцке. На заднем плане - Спасская церковь XII века, в которой молилась сама Евфросиния Полоцкая
© Sputnik / М. Юрченко
Спаса-Еўфрасіннеўскі манастыр у Полацку. На заднім плане - Спаская царква XII стагоддзя, у якой малілася сама Еўфрасіння Полацкая

Імем Еўфрасінні названыя храмы і прыходы не толькі ў Беларусі. Яны ёсць і ў амерыканскім Саўс-Рыверы, у Вільнюсе, Лондане і Таронта.

Каштоўны напрастольны Крыж Еўфрасінні Полацкай, выраблены па яе замове ў 1161 годзе залатых спраў майстрам Лазарам Богшам, быў згублены напачатку Вялікай Айчыннай вайны. Да гэтага часу крыж не знойдзены.

Копію крыжа вырабіў брэсцкі ювелір Мікалай Кузьміч. У інтэрв'ю ён распавядаў, што тэхніка Богшы, аднаго з лепшых ювеліраў Старажытнай Русі, была згублена і вучыць яго не было каму. Тры гады майстар вывучаў архівы і здымкі крыжа, перш чым пачаць працу. Майстар вырабіў і раку для мошчаў прападобнай.

Копия креста Евфросинии Полоцкой, воссозданная Николаем Кузьмичом
© Фото : Serge Serebro, Vitebsk Popular News
Копія крыжа Еўфрасінні Полацкай, адноўленая Мікалаем Кузьмічом

Зараз копія крыжа Еўфрасінні Полацкай захоўваецца ў Спаса-Праабражэнскім саборы ў Полацку.

Дарога дадому

У канцы жыцця ў 1173 годзе Еўфрасіння Полацкая здзейсніла паломніцтва ў Іерусалім. У манастыры недалёка ад Ерусаліма яна была пахавана. Калі ў 1187 годзе Ерусалім захапіў егіпецкі султан Салах-ад-Дзін, яе мошчы былі перавезены ў Кіева-Пячэрскую лаўру. У 1910 годзе выйшаў імператарскі ўказ аб перанясенні святых мошчаў у Полацкі жаночы манастыр. Кіеў праводзіў святыню гукамі званоў і ваеннага аркестра.

Патриарх Московский и Всея Руси Кирилл во время службы в соборе Полоцкого Спасо-Евфросиниевского женского монастыря
© Sputnik / Сергей Пятаков
Патрыярх Маскоўскі і ўсяе Русі Кірыл падчас службы ў саборы Полацкага Спаса-Еўфрасіннеўскага жаночага манастыра

Раку з мошчамі адправілі па Дняпры ў Оршу. Калі адплываў параход, людзі пілі ваду з ракі — як асвячоную Еўфрасінняй. Каб больш людзей маглі пакланіцца святой, з Оршы ў Полацк раку неслі акруговым шляхам, часам праводзячы набажэнствы пад адкрытым небам. Вуліцы ўпрыгожваліся гірляндамі, сцягамі, кветкамі, літарай "Е". У Полацку вернікі злучыліся ў адну працэсію, а па шляху хроснага ходу ў ганаровай варце выстраіліся войскі.

Адзінае богаслужэнне

Дзень памяці прападобнай, які адзначаецца 5 чэрвеня, адзіны ў годзе, калі праводзіцца святочнае богаслужэнне ў Сафійскім саборы. Полацкая Сафія, пабудаваная пасля сабораў у Канстанцінопалі, Кіеве і Ноўгарадзе, стала чацвёртым такім храмам у свеце. Упершыню сабор згадваецца як раз у жыціі Ефрасінні Полацкай і ў Слове пра паход Ігараў. Сабор узводзіўся па патрабаванні дзеда святой князя Усяслава Чарадзея, і тут некаторы час не толькі перапісвала, але і перакладала з грэчаскай мовы, і пісала ўласныя павучанні Еўфрасіння.

Послушницы-звонарки на колокольне Спасо-Евфросиниевского женского монастыря
© Sputnik / М. Юрченко
Паслушніцы-званаркі на званіцы Спаса-Еўфрасіннеўскага жаночага манастыра

Да нашых дзён дайшла яе пропаведзь, звернутая да манашак: "Сабрала я вас, як квактуха куранят пад крылы свае, і з вясёлым сэрцам клапачуся аб вашым выратаванні, і павучаць вас, спадзеючыся ўбачыць духоўны плён вашай працы. Ужо столькі слоў навукі Божай сеяла я на ніве вашых сэрцаў, але нівы гэтыя на месцы не стаяць, не квітнеюць цнотамі і дасканаласцю. Малю вас, сёстры мае, станьце чыстаю пшаніцай Хрыстовай і змяліцеся на жорнах малітвы, пакоры і чыстай любові, каб быць духмяным тытунём на свяце Хрыста".

Тэги:
Еўфрасіння Полацкая, Полацк, Беларусь
Правілы карыстанняКаментары

Галоўныя тэмы