Біялабараторыі пад эгідай ЗША: мірныя распрацоўкі або небяспечныя доследы?

© Sputnik / Перайсці ў фотабанкЛабараторыя імя Рычарда Лугара ў Грузіі
Лабараторыя імя Рычарда Лугара ў Грузіі - Sputnik Беларусь
Навошта амерыканцам біялабараторыі ў Цэнтральнай Азіі і на Каўказе, разважае аглядальнік РІА "Новости", Галія Ібрагімава.

Масква даўно занепакоеная біялагічнай бяспекай суседніх краін.

Міністр замежных спраў РФ Сяргей Лаўроў - Sputnik Беларусь
Лаўроў: COVID-19 стаў сур'ёзным выпрабаваннем і выклікам для краін АДКБ

"Злучаныя Штаты ажыццяўляюць ваенна-біялагічную дзейнасць па ўсім свеце, у тым ліку вакол нашых межаў", - заявіў Сяргей Лаўроў на сустрэчы міністраў замежных спраў АДКБ.

У Казахстане, Арменіі і Таджыкістане амерыканцы стварылі сетку біялагічных лабараторый. Асабліва шмат пытанняў у расійскіх уладаў да цэнтра імя Лугара ў Грузіі.

Наўмысная ўцечка

Першае заражэнне каронавірусам Казахстане зафіксавалі на пачатку сакавіка. Улады зачынілі межы і ўвялі надзвычайнае становішча. У інтэрнэце папаўзлі чуткі, што вірус можа быць звязаны з біялабараторыяй, якую ў 2016 годзе на паўднёвым усходзе рэспублікі пабудавалі амерыканцы.

Цэнтральная реферанс-лабараторыя (ЦРЛ) у Алматы спецыялізуецца на вывучэнні характэрных для Казахстана штамаў вірусаў. Дзейнічае на базе Казахстанского навуковага цэнтра каранцінных і заанозных інфекцый, падпарадкоўваецца Міністэрству аховы здароўя рэспублікі. Лічыцца ўласнасцю Казахстана, хоць будавалася за кошт Пентагона. На гэты аб'ект ЗША выдзелілі 108 мільёнаў долараў.

Вашынгтон тлумачыў: у рэгіёне знаходзяцца амерыканскія вайскоўцы і даследаванні дапамогуць абараніцца ад невядомых вірусных інфекцый.

На самітах АДКБ, СНД і ШАС прадстаўнікі Масквы не раз заяўлялі, што амерыканцы могуць выкарыстоўваць гэтыя лабараторыі супраць расійскіх інтарэсаў. Але ўлады Казахстана пераконвалі, што ў працу мясцовых біёлагаў ніхто не ўмешваецца.

© Sputnik / Перайсці ў фотабанкЛабараторыя імя Рычарда Лугара ў Грузіі
Біялабараторыі пад эгідай ЗША: мірныя распрацоўкі або небяспечныя доследы? - Sputnik Беларусь
Лабараторыя імя Рычарда Лугара ў Грузіі

"Удзел замежных навукоўцаў дапушчальны, толькі калі праводзяцца сумесныя даследаванні і рэалізуюцца праекты па грантах", - тлумачылі ў ЦРЛ.

У 2018-м у Казахстане прыкметна вырасла колькасць захворванняў на менінгіт, і ў Алматы загаварылі аб уцечцы штаму менінгакокавай інфекцыі з ЦРЛ. Журналісты і блогеры ўсур'ёз пісалі, што амерыканцы наўмысна дапусцілі распаўсюджванне віруса. Такім чынам яны нібыта хацелі праверыць эфектыўнасць распрацоўванага ў лабараторыі бактэрыялагічнай зброі.

Міністэрства аховы здароўя Казахстана запэўнівала, што ніякай эпідэміі няма. "У Казахстане 58 выпадкаў менінгіту, з іх у Алматы - 32. Калі палічыць адносныя паказчыкі, то, па мерках СААЗ, яны нізкія", - паказвалі ў ведамстве.
З каронавірусам падобная гісторыя. Улады абверглі канспіралогію і заклікалі не сеяць паніку.

Закрыты рэжым працы

У савецкі час Інстытут мікрабіялогіі Армянскай ССР лічыўся найбуйнейшым цэнтрам мікрабіялогіі. У дзевяностыя навуковымі распрацоўкамі інстытута зацікавіліся ЗША і Вялікабрытанія. Армянскіх спецыялістаў запрашалі на стажыроўкі ў заходнія краіны.У нулявыя амерыканцы дапамаглі адкрыць у краіне некалькі біялабараторый. Грошы, як і ў Казахстане, вылучаў Пентагон. Толькі на мадэрнізацыю армянскага Нацыянальнага цэнтра па кантролі і прафілактыцы захворванняў патрацілі дзесяць мільёнаў долараў.

© Sputnik / Перайсці ў фотабанкЛабараторыя імя Рычарда Лугара ў Грузіі
Біялабараторыі пад эгідай ЗША: мірныя распрацоўкі або небяспечныя доследы? - Sputnik Беларусь
Лабараторыя імя Рычарда Лугара ў Грузіі

Пабудаваныя ў Ерэване, Гюрмі, Ванадзоры, Мартуні і Іджеване навуковыя цэнтры вывучаюць характэрныя для Каўказскага рэгіёну вірусы і штамы.

Лабараторыі ўваходзяць у сістэму аховы здароўя Арменіі, але Агенцтва па зніжэнні пагрозы пры Мінабароны ЗША мае туды доступ. Акрамя мясцовых спецыялістаў, там працуюць амерыканцы.

Закрытасць біялабараторый ў Арменіі выклікае крытыку Масквы. Каб адкінуць сумневы, мінулай восенню прэм'ер-міністр Нікол Пашынян пагадзіўся падпісаць Мемарандум аб супрацоўніцтве з расійскімі спецыялістамі. Узгаднілі дэталі, але ў апошні момант армянская бок адмовіўся ад гэтага дакумента.

Небяспечная эпідэміялогія

У 2010-х амерыканскія біёлагі звярнулі ўвагу на яшчэ аднаго члена АДКБ - Таджыкістан. Іх турбавала неспрыяльная эпідэміялагічная сітуацыя, здольная прывесці да ўспышкі інфекцыйных захворванняў. Некалькі заходніх фондаў выдзелілі грошы на стварэнне даследчых цэнтраў.

Так, у 2013-м на базе гастраэнтэралагічнfuf інстытута ў Душанбэ адкрылася лабараторыя біялагічнай бяспекі. Праект фінансаваў французскі дабрачынны Фонд Мерьё, які будаваў падобныя аб'екты ў Кітаі, М'янме, Бангладэш і краінах Афрыкі.

Сяргей Лаўроў і Уладзімір Макей - Sputnik Беларусь
Лаўроў і Макей пагаварылі па тэлефоне: абмеркавалі COVID і выхад ЗША з ДАН

Французам, як правіла, дапамагалі ААН і Агенцтва ЗША па міжнародным развіцці USAID. Інвестыцыі перавысілі тры мільёны долараў.

У 2019-м стварылі лабараторыю пры Рэспубліканскім цэнтры барацьбы з туберкулёзам. Спонсарамі выступілі USAID і Пентагон. Мясцовыя біёлагі пры ўдзеле замежных калег вывучаюць такія характэрныя для Цэнтральнай Азіі захворванні, як сухоты, малярыя, гепатыт і халера.

У мінулым годзе на поўначы Таджыкістана ў горадзе Ісфара адкрылі яшчэ адзін аб'ект. Інфармацыі пра яго мала, фінансавалі зноў амерыканцы.

"У Цэнтральнай Азіі і да каронавіруса эпідэміялагічная сітуацыя была няпростай. Для рэгіёну характэрныя ўспышкі гепатыту, халеры, туберкулёзу, таму новыя біялабараторыі неабходныя. На іх патрэбныя сродкі. Без замежнай дапамогі не абысціся", - тлумачыць РІА "Новости№ дырэктар Цэнтра паліталагічных даследаванняў у Душанбэ Абдугані Мамадазімаў.

Таджыкскі эксперт не бачыць нічога падазронага ў актыўнасці амерыканцаў. "Проста яны заўсёды адгукаюцца першымі. Калі пасля каронавіруса Расія, Кітай або ЕС стануць больш актыўна дапамагаць рэгіёну ў барацьбе з вірусамі, улады рэспублік гэта падтрымаюць", - упэўнены эксперт.

Грузінскі патаген

Грузія не ўваходзіць у АДКБ, але мяжуе з Расіяй і адыгрывае ключавую ролю на Каўказе. Заклапочанасць Масквы выклікае Даследчы цэнтр грамадскага аховы здароўя імя Рычарда Лугара. Расійскія ўлады мяркуюць, што біялабараторыя паблізу Тбілісі дзейнічае ў інтарэсах амерыканцаў.

Падазрэнні ўзніклі не на пустым месцы. У верасні 2018-га былы міністр дзяржбяспекі Грузіі Ігар Гіаргадзэ заявіў, што ў лабараторыі маглі праводзіць доследы над людзьмі, і прадставіў дакументы, з якіх вынікала, што дзясяткі чалавек, якія праходзілі лячэнне ў цэнтры Лугара, памерлі. Прычым там працавалі біёлагі трох прыватных амерыканскіх фірмаў - CH2M Hill, Battelle і Metabiota, якія выконваюць заказы Пентагона.

© Sputnik / Перайсці ў фотабанкЛабараторыя імя Рычарда Лугара ў Грузіі
Біялабараторыі пад эгідай ЗША: мірныя распрацоўкі або небяспечныя доследы? - Sputnik Беларусь
Лабараторыя імя Рычарда Лугара ў Грузіі

іаргадзэ звярнуў увагу на высокі ўзровень бактэрыялагічнай абароны лабараторыі. Больш за тое, цэнтр мае "абсталяванне для распылення шкодных рэчываў і боепрыпасамі з біялагічна актыўным матэрыялам". "Навошта установе, мэта якой - абарона насельніцтва, такія рэчы?" - задаўся пытаннем экс-міністр.

У Маскве гэта пачулі. Кіраўнік дэпартамента па пытаннях нераспаўсюджвання і кантролю над узбраеннямі МЗС Уладзімір Ермакоў заявіў, што Расія не пацерпіць амерыканскіх біялагічных эксперыментаў каля сваіх межаў.

У Пентагоне абвінавачванні Гіаргадзэ назвалі абсурднымі. У Тбілісі запэўнівалі, што лабараторыя займаецца мірнымі распрацоўкамі і ні пра якія доследы над людзьмі гаворкі не ідзе. Грузінскія ўлады былі не супраць наведвання цэнтра Лугара расійскімі спецыялістамі. Але гэтыя планы сарваліся з-за леташняга крызісу ў адносінах дзвюх краін.
"Грузія ніколі не цікавілася даследаваннямі ў фізіка-хімічнай біялогіі. І інфармацыя пра тое, што гэтая лабараторыя - высокага класа біялагічнай абароны персаналу, выклікаюць пытанні. Навошта займацца такімі цяжкімі патагенамі?" - разважае ў гутарцы з РІА "Новости" доктар біялагічных навук, прафесар Сібірскага федэральнага ўніверсітэта Мікалай Сяткоў.

Намеснік генеральнага дырэктара па навуковай рабоце цэнтра вірусалогіі "Вектар" Аляксандр Агафонаў адзначае, што "прамыя дадзеныя аб распрацоўцы біялагічнай зброі і сродкаў яго дастаўкі ў Цэнтры імя Лугара недаступныя".

"Аднак звесткі пра ўдзел прыватных кампаній CH2M Hill, Battelle і Metabiota, аб іх кантрактных абавязацельствах - напрыклад, даследаванне небяспечных бактэрый сібірскай язвы, тулярэміі і віруса Крым-Конга гемарагічнай ліхаманкі - не павінны застацца без увагі", - падкрэслівае спецыяліст.

Эксперты, апытаныя агенцтвам, сышліся ў меркаванні, што постсавецкія дзяржавы, спадзеючыся на дапамогу звонку, могуць страціць кантроль над эпідэміялагічнай сітуацыяй. А гэта багата сур'ёзнымі наступствамі. Да таго ж у перыяд пандэміі да лабараторыям пачалі ставіцца з яшчэ большай асцярогай, што нарэшце дае важкі нагода зрабіць гэтых структуры больш адкрытымі.

Арыгінал матэрыялу чытайце на РІА "Новости"

Стужка навiн
0
Спачатку новыяСпачатку старыя
loader
У эфіры
Заголовок открываемого материала
Міжнародны
InternationalEnglishАнглійскіMundoEspañolІспанскі
Еўропа
DeutschlandDeutschНямецкіFranceFrançaisФранцузскіΕλλάδαΕλληνικάГрэчаскіItaliaItalianoІтальянскіČeská republikaČeštinaЧэшскіPolskaPolskiПольскіСрбиjаСрпскиСербскіLatvijaLatviešuЛатышскіLietuvaLietuviųЛітоўскіMoldovaMoldoveneascăМалдаўскіБеларусьБеларускiБеларускі
Закаўказзе
АҧсныАҧсышәалаАбхазскіԱրմենիաՀայերենАрмянскіAzərbaycanАzərbaycancaАзербайджанскіХуссар ИрыстонИронауАсецінскіსაქართველოქართულიГрузінскі
Бліжні Усход
Sputnik عربيArabicАрабскіTürkiyeTürkçeТурэцкіSputnik ایرانPersianФарсіSputnik افغانستانDariДары
Цэнтральная Азія
ҚазақстанҚазақ тіліКазахскіКыргызстанКыргызчаКіргізскіOʻzbekistonЎзбекчаУзбекскіТоҷикистонТоҷикӣТаджыкскі
Усходняя і Паўднёва-Усходняя Азія
Việt NamTiếng ViệtВ'етнамскі日本日本語Японскі俄罗斯卫星通讯社中文(简体)Кітайскі俄罗斯卫星通讯社中文(繁体)Кітайскі
Паўднёвая Амерыка
BrasilPortuguêsПартугальскі