https://bel.sputnik.by/20260411/bolsh-za-18-trln-belarus-peralchyla-mamasnuyu-shkodu-ad-vav--geta-ne-s-1106078209.html

Больш за $1,8 трлн: Беларусь пералічыла маёмасную шкоду ад ВАВ і гэта не ўсё

Больш за $1,8 трлн: Беларусь пералічыла маёмасную шкоду ад ВАВ і гэта не ўсё

Sputnik Беларусь

Пять гадоў таму, 7 красавіка 2021 года генпракурор узбудзіў крымінальную справу аб генацыдзе беларускага народа ў гады Вялікай Айчыннай вайны, пазней была... 11.04.2026, Sputnik Беларусь

2026-04-11T12:54+0300

2026-04-11T12:54+0300

2026-04-11T12:54+0300

эксклюзіў

вялікая айчынная вайна

страты

шкода

эканоміка

статыстыка

грамадства

бяспека

гісторыя

крымінальная справа

https://cdnn11.img.sputnik.by/img/101602/10/1016021031_0:108:1000:671_1920x0_80_0_0_06f2522b09f0f91f2991855ea8718f11.jpg

Дзяржкаммаёмасць у інтэрв’ю Sputnik распавяла аб тым, па якіх методыках была разлічана шкода, нанесеная нацыстамі ў гады ВАВ, а таксама аб тым, чаму пры падліку выкарыстоўваліся савецкія рублі, золата і долары.Беларусь у гэтай вайне страціла не толькі кожнага трэцяга жыхара: нацысты прымянялі тактыку выпаленай зямлі, разбуралі гарады і вёскі, зганялі людзей і жывёлу. Нават помнік Леніну распілавалі і вывезлі ў Германію.У рамках расследавання крымінальнай справы, узбуджанай Генеральнай пракуратурай аб генацыдзе беларускага народа ў гады ВАВ, было прынята рашэнне разлічыць поўную шкоду, нанесеную дзеяннямі нацысцкіх злачынцаў на тэрыторыі БССР у гады вайны і ў пасляваенны перыяд.Там адзначылі, што ў мэтах комплекснага, поўнага і ўсебаковага разгляду матэрыялаў па ўрону, якія былі прадстаўлены Генпракуратурай, быў зацверджаны склад аналітычнай групы. У яе ўвайшлі прадстаўнікі Дзяржкаммаёмасці і падпарадкаваных арганізацый, а таксама Мінфіна, Белстата, Навукова-даследчага эканамічнага інстытута Мінэканомікі, НАН Беларусі, шэрага музеяў, Нацыянальнага архіва.У Дзяржкаммаёмасці паведамілі, што ў снежні 2021 года быў прыняты праект канцэпцыі разліку сумарнага ўрону, які панесла Беларусь у ваенныя і пасляваенныя гады.Акрамя гэтага, сюды прыплюсоўваецца ўскосная шкода – упушчаная выгада, якая выявілася ў зніжэнні даходаў нацыянальнай эканомікі БССР, а таксама пасляваенная шкода ад баявых дзеянняў 1941-1944 гадоў, якая праяўляецца па цяперашні час, – адзначылі субяседнікі агенцтва."Напрыклад, выдаткі на выняцце з "ценявога" абароту боепрыпасаў і ўзбраенняў, размініраванне, ліквідацыю наступстваў для інфраструктуры і насельніцтва ад спрацоўвання боепрыпасаў, дзеянні па пошуку, перапахаванні і рэпатрыяцыі астанкаў удзельнікаў баявых дзеянняў, выдаткі на падтрыманне ідэй антыфашызму, непрыманні расавай і нацыянальнай варожасці", - удакладнілі ў Дзяржкаммаёмасці.Гэтая канцэпцыя і лягла ў аснову методыкі разліку выніковага ўрону, які панесла Беларусь.Расказваючы аб тым, якія архівы выкарыстоўваліся пры ацэнцы ўрону, у Дзяржкаммаёмасці паведамілі, што работа вялася на аснове перададзеных Генеральнай пракуратурай архіўных матэрыялаў (у колькасці 36 тамоў), справаздачы аб уроне Надзвычайнай дзяржаўнай камісіі, матэрыялаў, прадстаўленых шэрагам міністэрстваў у выніку ўзаемадзеяння з Нацыянальным архівам Беларусі, а таксама архіўных матэрыялаў Расійскай Федэрацыі.Пасляваенныя даныяУ Дзяржкаммаёмасці расказалі, што першапачаткова правялі аналіз справаздачы НДК аб шкодзе, якая была падрыхтавана адразу пасля заканчэння Вялікай Айчыннай вайны, у 1946 годзе."Быў вызначаны пералік аб’ектаў, у адносінах да якіх у справаздачы НДК ёсць інфармацыя аб маёмаснай шкодзе, і выяўлены аб’екты, у дачыненні да якіх інфармацыя па шкодзе ў справаздачы НДК адсутнічае", - растлумачылі ў ведамстве.Акрамя гэтага, шэраг дзяржорганаў падалі інфармацыю аб маёмаснай шкодзе, нанесенай іх галіне."З улікам дадатковых звестак, прадстаўленых зацікаўленымі, а таксама выяўленых пры працы аналітычнай групы, сума маёмаснай шкоды ўзрасла з 74 970,2 (у справаздачы НДК 1946) да 75 517,8 млн савецкіх рублёў", - удакладнілі субяседнікі агенцтва.Ускосны ўронПотым была разлічана і ўскосная шкода, якую панесла Беларусь ад нямецкай акупацыі."У аснове вызначэння ўскоснага ўрону ляжала меркаванне аб тым, што ён будзе адлюстроўваць велічыню недаатрыманага нацыянальнага даходу за шэраг ваенных і пасляваенных гадоў пры ўмове, што рэспубліка магла развівацца тымі ж тэмпамі, што і ў даваенныя гады", - расказалі ў Дзяржкаммаёмасці.Памер ускоснага ўрону адпавядае рознасці дзвюх велічынь: прагнозных значэнняў нацыянальнага даходу БССР і фактычных значэнняў нацыянальнага даходу БССР."Рэха вайны"Трэцім складальнікам сумарнага ўрону, які патрабуе ўліку пры разліку, з’яўляецца пасляваенны ўрон ("Рэха вайны"), расказалі ў ведамстве.Пад ім маюцца на ўвазе наступствы ад баявых дзеянняў 1941-1945 гадоў на тэрыторыі БССР, якія да гэтага часу аказваюць уплыў на правядзенне мерапрыемстваў па іх ліквідацыі."У адпаведнасці з інфармацыяй, пададзенай Міністэрствам унутраных спраў і Міністэрствам абароны, з 1995 па 2022 год сумарны памер пасляваеннага ўрону, звязанага з ліквідацыяй наступстваў ваенных дзеянняў, ацэнены ў 37,5 млн беларускіх рублёў (у цэнах на 01.01.2022)", - адзначылі спецыялісты.Долары і золатаПамер выніковага значэння ўрону лічыўся ў цэнах на 1 кастрычніка 2022 года.Для пераводу гістарычных сум у сучасны ўзровень цэн быў ажыццёўлены іх перавод у долары ЗША, і далей з улікам даных аб кошце адной тройскай унцыі золата сумарны ўрон быў пераведзены ў масу золата, растлумачылі ў Дзяржкаммаёмасці."Выбар долара ЗША ў якасці функцыянальнай валюты для пераліку савецкіх рублёў у масавыя адзінкі золата абумоўлены некалькімі складальнікамі", - адзначылі спецыялісты.Па-першае, долар ЗША з’яўляецца асноўнай сусветнай рэзервовай валютай у рамках перыяду 1941-2022 гадоў, а па-другое, эканоміцы ЗША нанесены мінімальны ўрон па выніках Другой сусветнай вайны ў параўнанні з іншымі саюзнікамі."А выбар на карысць золата прадыктаваны існуючым агульнапрынятым меркаваннем аб надзейнасці гэтага інструмента інвесціравання", - расказалі ў ведамстве.Пры гэтым там адзначылі, што атрыманыя значэнні сумарнага ўрону, намінаваныя ў масе золата, з улікам даных Асацыяцыі Лонданскага рынку каштоўных металаў могуць быць пералічаны ў сучасны ўзровень цэн у любых валютах – доларах ЗША, англійскіх фунтах, еўра – на любую бягучую дату.Новая сумаУ 2024 і 2025 гадах ішла праца па ўдакладненні сумы вызначанай на 1 кастрычніка 2022 года матэрыяльнай шкоды на падставе новай інфармацыі."Гаворка ідзе пра дадаткова ўстаноўленыя сельскія населеныя пункты, якія пацярпелі. Гэтую інфармацыю падалі Генпракуратура і НАН Беларусі па стане на 30 красавіка 2025 года", - распавялі субяседнікі агенцтва.Паводле іх слоў, былі выпрацаваны агульныя падыходы да гістарычнай ацэнкі, якія і ляглі ў аснову методыкі разліку дадатковай шкоды, панесенай Беларуссю.У аснову ўдакладненага ўрону ляглі даныя аб колькасці часткова або поўнасцю разбураных вёсак.Такім чынам, дадатковы маёмасны ўрон, які заключаецца ў частковым або поўным разбурэнні ў гады вайны населеных пунктаў, склаў 1,83 млрд савецкіх рублёў у цэнах 1941 года, што па стане на 1 кастрычніка 2022 года склала 16,6 млрд долараў ЗША, адзначылі субяседнікі агенцтва.Музеі і помнікіПры вызначэнні ўрону ўлічвалася і шкода, прычыненая культурнай спадчыне. "Быў праведзены ўсебаковы аналіз і ўдакладнена велічыня маёмаснай шкоды, прычыненай культурнай спадчыне Беларусі, выкліканай канфіскацыяй і знішчэннем гісторыка-культурных каштоўнасцей у выніку ваенных дзеянняў", - сказалі ў Дзяржкаммаёмасці.Там удакладнілі, што, паводле розных крыніц, да пачатку Вялікай Айчыннай вайны ў 1941 годзе на тэрыторыі БССР існавала каля 25 музеяў.У справаздачы НДК былі прыведзены даныя аб шкодзе толькі па трох музеях, але архівы ўтрымоўваюць звесткі аб нанесенай шкодзе і па шэрагу іншых музеяў."У мэтах правядзення ўсебаковага аналізу і ўдакладнення велічыні ўрону, нанесенага культурнай спадчыне Беларусі ў гады ВАВ, былі вывучаны архіўныя матэрыялы, у тым ліку Дзяржаўнага архіва РФ", - адзначылі субяседнікі агенцтва.Накіроўваліся запыты ў Мінкультуры і аблвыканкамы аб вывезеных або знішчаных у гады ВАВ культурных каштоўнасцях.Новая сума шкоды – не канчатковаяТакім чынам, сума дадатковага матэрыяльнага ўрону, звязанага з разбурэннем населеных пунктаў і дамоў у іх, а таксама выкліканага канфіскацыяй і знішчэннем гісторыка-культурных каштоўнасцей у цэнах на 1 кастрычніка 2022 года, склала 19,4 млрд долараў ЗША, паведамілі ў Дзяржкаммаёмасці.Там таксама паведамілі, што на пасяджэнні часовай міжведамаснай працоўнай групы ў канцы снежня 2025 года сума маёмаснай шкоды была пералічана ў цэны на 29 снежня 2025 года і зацверджана ў памеры 1 823,20 млрд долараў ЗША.Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка не раз падкрэсліваў, што калі будзе падлічаны ўрон, які панесла БССР, адказным за генацыд беларускага народа ў гады Вялікай Айчыннай вайны павінен быць "прад’яўлены разлік".Магло б быць 17 мільёнаўПры падліку ўрону, які нанесены Беларусі дзеяннямі нацысцкіх злачынцаў падчас Вялікай Айчыннай вайны, Дзяржкаммаёмасць не ўлічвала людскія страты – таму што гэта асобная лічба.Беларускія вучоныя-дэмографы з Нацыянальнай акадэміі навук падлічылі, што, калі б не вайна, цяпер у Беларусі пражывала б амаль 17 млн чалавек. Паводле іх слоў, пры разліку гэтай лічбы былі ўлічаны ўсе тэндэнцыі па нараджальнасці, смяротнасці і міграцыі, якія назіраліся з 1945 па 2023 год. Таксама навукоўцы прывялі даныя аб тым, што ў даваенныя гады ў Беларусі была вельмі высокая нараджальнасць – да 240 тыс дзяцей у год, але такіх лічбаў краіна ўжо не ўбачыла нават у першыя пасляваенныя гады. Згодна з архіўнымі дакументамі, у 1945 годзе колькасць насельніцтва Беларусі склала каля 6,9 млн чалавек.Хочаце яшчэ больш актуальных і цікавых навін – падпісвайцеся на Telegram-канал Sputnik Беларусь, MAX і Viber, чытайце нас у Дзэн, а таксама сачыце за намі ў сацсетках "Одноклассники" і "ВКонтакте"

https://bel.sputnik.by/20260409/rasya-vyala-krymnalnuyu-adkaznasts-za-admalenne-genatsydu-savetskaga-naroda-1106056314.html

беларусь

2026

Навіны

ru_BY

эксклюзіў, вялікая айчынная вайна, страты, шкода, эканоміка, статыстыка, грамадства, бяспека, гісторыя, крымінальная справа, генеральная пракуратура беларусі, генацыд, бсср, беларусь, у беларусі, дзяржкаммаёмасць