На мяжы з Украінай дроны і цішыня: рэпартаж з самай паўднёвай заставы Беларусі

© Sputnik / Александр Жибуль
Падпісацца
Эксклюзіў
Пасля пачатку спецаперацыі ва Украіне Беларусь узмацніла свае паўднёвыя межы, з'явіліся новыя заставы – гэтыя меры прадыктавала абстаноўка, якая складалася ля нашых меж: сумежны бок сцягваў ваенных і тэхніку.
Беларускія пагранічнікі ўжо чатыры гады нясуць службу ва ўзмоцненым варыянце. Былі перагледжаны і праграмы падрыхтоўкі "зялёных фуражак", асаблівая ўвага надаецца адбору прызыўнікоў у органы пагранічнай службы.
Sputnik накіраваўся на самую паўднёвую заставу ў Беларусі, каб даведацца, што адбываецца на мяжы з Украінай.
Павышаная ўвага да чужынцаў
На паўднёвым напрамку знешне ўсё спакойна: людзі едуць на працу, хтосьці ў выхадны дзень адпачывае ў сябе ў двары. Ужо на ўездзе ў пагранічную зону нас сустракае нарад. Пагранічнікі правяраюць дакументы, цікавяцца мэтай візіту, даглядаюць рэчы.
Праз некалькі дзясяткаў кіламетраў – другі кантрольны пост. Тут паўторная праверка дакументаў. Чужыя ў гэтых месцах выклікаюць пытанні, але пасля ўдакладненняў падчас размовы і званка на заставу нас прапускаюць.
Украіна ўзарвала масты
Застава "Гдзень" знаходзіцца ў аднайменным населеным пункце і ахоўвае звыш 15 км мяжы з Украінай. Яе пабудавалі нядаўна: модульную адкрылі ў канцы снежня 2022-га, паўнавартасны будынак здалі ў красавіку гэтага года.

Пагранічная застава "Гдзень"
© Sputnik / Александр Жибуль
Сучасны будынак знаходзіцца ў маляўнічым месцы: вакол лугі, палі, удалечыні віднеецца лес. Застава абнесена высокай бетоннай загародай. Па перыметры ахоўваецца сігналізацыйным комплексам і камерамі.
Пералезці ці перакінуць нешта не атрымаецца. Сігнал тут жа паступае на пульт да дзяжурнага, і заставу паднімаюць па трывозе "Да бою".
Начальнік пагранзаставы "Гдзень" Арцём Марозаў уводзіць нас у курс справы. Ён расказвае, што асаблівасць яго ўчастка заключаецца ў тым, што да Чарнобыльскай АЭС адсюль – крыху больш за 20 км.

Начальнік пагранічнай заставы "Гдзень" Арцём Марозаў
© Sputnik / Александр Жибуль
Цікава, што найбліжэйшы да эпіцэнтра катастрофы 1986 года населены пункт Беларусі застаўся чыстым. Вёска знаходзілася каля "падножжа" радыеактыўнага воблака, якое ветрам аднесла далей.
Недалёка знаходзіцца пункт пропуску "Камарын", да 2022 года ён жыў насычаным жыццём: людзі ездзілі ў госці адзін да аднаго. У многіх жыхароў Гомельскай вобласці засталіся сваякі ва Украіне: у Славуцічы, Чарнігаве.
У 2022-м Украіна ўзарвала масты, якія злучаюць дзве краіны. Беларусы ж мяжу не закрылі, а ўзмацнілі яе ахову, зыходзячы з абстаноўкі.

Кінолаг з аўчаркай на ахове мяжы
© Sputnik / Александр Жибуль
Участак мяжы прыкрывае валаконна-аптычная сістэма "Ворон" з камерамі высокага раздзялення і алгарытмамі штучнага інтэлекту – яна адрознівае памылковыя сігналы трывогі ад рэальных. На заставе – сучасная тэхніка, цеплавізары, прыборы начнога бачання.
Напружанасць нікуды не знікла
Начальнік заставы звяртае ўвагу на тое, што з сумежным бокам ніякіх сувязей і кантактаў не падтрымліваецца, змяніліся і паводзіны ва ўкраінскіх пагранічнікаў. Па словах Марозава, ваенных і наёмнікаў тут не заўважаюць, фіксуюць часам толькі ўкраінскія паграннарады, але і тыя імкнуцца не трапляцца на вочы, маскіруюцца. Хоць раней паводзілі сябе даволі абуральна.
"Вастрыня спала, але напружанасць стала звыклай нормай. Правакацыі былі ў 2022 – 2023 гадах, цяпер цішэй, але спакою няма", - распавядае ён.
Ён таксама паведаміў, што ўкраінскі бок вядзе разведку мясцовасці. Часам іх беспілотнікі парушаюць мяжу, і беларускія пагранічнікі гэтыя спробы спыняюць.
"Мы фіксавалі залёты беспілотнікаў у пачатку і канцы 2025 года. Гэта былі дроны мультыротарнага і самалётнага тыпаў. У гэтым годзе залётаў на нашу тэрыторыю мы не назіралі", - распавядае начальнік заставы.

1/3
© Sputnik / Александр Жибуль
Навучальнае месца для трэніроўкі пагранічнікаў

2/3
© Sputnik / Александр Жибуль

3/3
© Sputnik / Александр Жибуль
1/3
© Sputnik / Александр Жибуль
Навучальнае месца для трэніроўкі пагранічнікаў
2/3
© Sputnik / Александр Жибуль
3/3
© Sputnik / Александр Жибуль
Для процідзеяння пагрозам з паветра паграннарады экіпіруюць спецыяльным узбраеннем і тэхнікай. Распавядаць аб нюансах нельга, але запэўніваюць: "малое неба" пад надзейнай аховай.
Служба да 12 гадзін
Узмоцнены варыянт нясення службы мае на ўвазе службу на мяжы да 12 гадзін. На заставе імкнуцца зрабіць так, каб нагрузка на пагранічнікаў была размеркавана аптымальна. Дарэчы, аснову штата складаюць пагранічнікі тэрміновай службы.
"Імкнёмся планаваць так, каб нагрузка была ў межах 12 гадзін. У гэтых умовах важна даваць адпачынак ваеннаслужачым, разгружаць іх псіхалагічна", - дзеліцца Марозаў.
Для адпачынку на заставе ёсць трэнажорная зала, з баксёрскімі мяшкамі, тэнісным сталом і ўсімі неабходнымі трэнажорамі. У вольны час пагранічнікі могуць пачытаць ці паглядзець тэлевізар.

1/4
© Sputnik / Александр Жибуль
Трэнажорная зала на пагранзаставе

2/4
© Sputnik / Александр Жибуль

3/4
© Sputnik / Александр Жибуль

4/4
© Sputnik / Александр Жибуль
1/4
© Sputnik / Александр Жибуль
Трэнажорная зала на пагранзаставе
2/4
© Sputnik / Александр Жибуль
3/4
© Sputnik / Александр Жибуль
4/4
© Sputnik / Александр Жибуль
Па выхадных вартавыя мяжы распальваюць лазню і здымаюць стрэс парай і венікамі, але толькі ў рэдкія гадзіны зацішша.
"Парушальнікаў пагранічнага рэжыму затрымлівалі ў бягучым годзе – гэта рыбакі, якія выйшлі на лёд для лоўлі рыбы", - распавядае начальнік заставы.
А вось мясцовыя, хоць іх і няшмат (у Гдзені жыве крыху больш за 40 чалавек), даволі дысцыплінаваныя. Яны ўсяляк дапамагаюць пагранічнікам і, калі заўважылі чужынца, абавязкова паведамляюць на заставу.
Цішыня падманлівая
Мяжа жыве па сваім графіку. Вось адзін з нарадаў прыехаў з "зялёнкі", іншы экіпіруецца, атрымлівае зброю, бронекамізэлькі. Апошнія – абавязковы элемент з 2022 года. Ніколі не ведаеш, што можна чакаць на мяжы.

Папераджальны знак ля мяжы
© Sputnik / Александр Жибуль
Мы едзем па асфальтаванай дарозе да кантрольна-следавой паласы (КСП) і сігналізацыйнаму комплексу. Пагранічнікі ідуць дазорам правяраць сістэму і КСП.
Тут важна не прапусціць ні найменшай дэталі. Калі нарад выявіць сляды ці іншыя прыкметы парушэння, тое адразу паведаміць на заставу і адтуль прыедзе падмацаванне – "трывожная група". Але, балазе, у гэты раз усё чыста. Хадзіць пагранічнікам даводзіцца шмат, яны ўжо сапраўды перавыконваюць норму дзесяць тысяч крокаў за дзень.
Абодва нашых субяседнікі – пагранічнікі тэрміновай службы, служаць ужо паўгода. Так, Дзмітрый – кінолаг, а яго нямецкая аўчарка Герда – лепшы сябар пагранічнікаў. Сабака здольны адчуць тое, што чалавек не ўбачыць вокам. З ёй пагранічніку працаваць лёгка, хаця бываюць і складаныя моманты.

Ваеннаслужачы пагранзаставы "Гдзень" Дзмітрый
© Sputnik / Александр Жибуль
"З-за вялікай колькасці людзей яна можа адцягвацца, а так Герда дысцыплінаваная, з ёй вельмі лёгка хадзіць па следзе. Наогул сабак з дзяцінства люблю, і з Гердай мне пашанцавала. У нас паразуменне", - з усмешкай распавядае пагранічнік аб сваёй любіміцы.
Парушальнікаў Дзмітрыю лавіць яшчэ не даводзілася. "Пакуль не паспеў паўдзельнічаць у затрыманні парушальнікаў, але хацелася б вызначыцца. Адчуць, як гэта – праследваць парушальніка", - дзеліцца ён.
Ваеннаслужачы пагранзаставы "Гдзень" Дзяніс – чалавек разнапланавы: займаўся маляваннем і кікбоксінгам. Тым не менш, ён прызнаецца, што нават яму, спартсмену, прыйшлося цяжка спачатку.
"Нязвыкла было шмат бегаць з аўтаматам і ў экіпіроўцы першыя часы, праходзіць вялікія адлегласці. Але чалавек да ўсяго прывыкае, адаптаваўся і я. Цяпер у вольны час нават застаюцца сілы на трэнажорную залу, імкнуся трымаць сябе ў форме", - дзеліцца ён.

Ваеннаслужачы пагранзаставы "Гдзень" Дзяніс
© Sputnik / Александр Жибуль
Дзяніс таксама прызнаецца, што ў першыя нарады было і пачуццё страху, з ім дапамаглі справіцца саслужыўцы.
"Беларусь пад надзейнай абаронай", - скажа Дзяніс ужо на развітанне. Фраза гучала б пафасна, калі б ён не паправіў аўтамат і не ўсміхнуўся. Праз гадзіну ён будзе на заставе званіць сваякам. Неўзабаве – новы нарад.
Беларускія дарогі на мяжы – пад аховай, але не перакрытыя. Пакуль па іх ездзяць толькі пагранічнікі. На тым баку мастоў больш няма. Цішыня падманлівая, напружанне нікуды не знікла. Але ў "Гдзені" да гэтага прывыклі.
Хочаце яшчэ больш актуальных і цікавых навін – падпісвайцеся на Telegram-канал Sputnik Беларусь, MAX і Viber, чытайце нас у Дзэн, а таксама сачыце за намі ў сацсетках "Одноклассники" і "ВКонтакте"
