https://bel.sputnik.by/20261105/gracho-feykavyya-navny-nazrayutstsa-sa-starazhytnykh-chaso-1112426351.html
Грачоў: фэйкавыя навіны назіраюцца са старажытных часоў
Грачоў: фэйкавыя навіны назіраюцца са старажытных часоў
Sputnik Беларусь
Такія распаўсюджаныя ў журналістыцы паняцці, як "фэйкавыя навіны", "качка" і "жоўтая прэса" маюць шматгадовую гісторыю. 05.11.2026, Sputnik Беларусь
2026-11-05T13:27+0300
2026-11-05T13:27+0300
2026-11-05T13:27+0300
навіны
беларусь
журналістыка
смі
https://cdnn11.img.sputnik.by/img/07ea/0b/05/1112426172_0:0:1200:676_1920x0_80_0_0_c8e92b8c899502229a7b8f4f61c4ac5c.jpg
МІНСК, 5 ліс – Sputnik. Фейкі ў навінах суправаджаюць чалавецтва са старажытных часоў, заявіў намеснік дырэктара дырэкцыі медыядаследаванняў і аналізу медыягрупы "Расія сёння" Сяргей Грачоў на лекцыі ў рамках праекта SputnikPro у мультымедыйным прэс-цэнтры Sputnik Беларусь."Яшчэ ў Старажытным Егіпце фараоны розных царстваў пасля бітваў, якія, як мы ведаем, зараз, скончыліся ўнічыю, пісалі на сценах магільняў аб тым, што менавіта іх царства перамагло ў гэтай бітве", – нагадаў эксперт.Гэтую тэму паднімаў і старажытнакітайскі мысляр Сунь-Цзы ў сваім знакамітым трактаце аб ваенным мастацтве."Падрывайце прэстыж кіраўніцтва суперніка і выстаўляйце яго ў патрэбны момант на ганьбу грамадскасці. Распальвайце сваркі і сутыкненні сярод грамадзян варожай вам краіны", – працытаваў Грачоў старажытнага філосафа.Эксперт падкрэсліў, што гэта не што іншае, як кіраўніцтва для вядзення інфармацыйнай вайны. Ён таксама нагадаў, што многія тэрміны, якія зараз выкарыстоўваюцца ў тэме фэйкавых навін – таксама не вынаходкі XXI стагоддзя.Новы часНапрыклад, слова "качка" ў значэнні ілжывай навіны з'явілася ў нямецкіх газетах больш за 200 гадоў таму.Ёсць розныя версіі ўзнікнення тэрміна. Па адной з іх, неправераныя дадзеныя ў газетах падпісвалі абрэвіятурай NT. Гэта азначала Non Testatum, што перакладаецца з латыні як "неправеранае". Аднак калі прачытаць скарачэнне як Ente, то на нямецкай мове гэта слова азначае качку.Другая версія складаецца ў тым, што тэрмін "качка" паходзіць ад французскага слова canard.Яна абазначае не толькі качку, але таксама невыразны гук, фальшывую ноту або неверагоднае апавяданне. У Францыі да гэтага часу існуе выданне Le Canard enchaîné ("Прыкаваная качка"), дзе публікуюць сатырычныя матэрыялы. Гісторыя назвы звязана менавіта з газетнымі "качкамі".Прэмія ад фэйкаметуТэрмін "жоўтая прэса" таксама мае сваю гісторыю. Па адной з версій, у ЗША у XIX стагоддзі быў канфлікт паміж выданнямі New York World і New York Journal. Яны не маглі падзяліць выдуманага персанажа, які называўся Yellow Kid (жоўты малы)."Ён хоць і выглядаў як дзіця…, але казаў нейкія з'едлівыя сатырычныя фразы, і чытачам гэта вельмі падабалася", – растлумачыў Грачоў.І паколькі на старонках двух выданняў друкавалася неправераная інфармацыя і чуткі, адсюль і пайшла назва "жоўтая прэса".Галоўным рэдактарам адной з гэтых газет быў Джозэф Пулітцэр, які зарабіў на чутках вялікі стан і змог заснаваць прэмію імя самога сябе. Па іроніі лёсу яна ўручаецца за якасную журналістыку, а не плёткі.Іншы яркі прыклад фэйкавых навін з мінулага – радыёспектакль па матывах аповесці Герберта Уэлса "Вайна светаў".У ЗША ў 1930-я гады, калі на радыё ўпершыню прайшла гэтая пастаноўка, многія слухачы прапусцілі ўступленне. Яны падумалі, што гэта не мастацкі твор, а рэальныя навіны аб нападзе іншапланецян. Людзі запалі ў паніку, пачалі арганізоўваць атрады самаабароны, сыходзіць у лясы і ў скляпы.Трэба разумець, што тады радыё было адносна новым відам СМІ. Газеты пабойваліся канкурэнцыі з яго боку і раздзьмулі гісторыю з панікай, значна перабольшыўшы яе маштабы.Праект SputnikProSputnikPro – міжнародны асветніцкі праект у галіне медыя, ініцыяваны агенцтвам Sputnik. Гэта сістэма ўнікальных семінараў, лекцый і майстар-класаў лепшых расійскіх і замежных медыяменеджэраў, экспертаў і вядучых спецыялістаў агенцтва для журналістаў, прэс-сакратароў, блогераў і студэнтаў старэйшых курсаў профільных аддзяленняў ВНУ.Навучальныя модулі SputnikPro прайшлі ўжо ў 24 краінах: ад Арменіі да Індыі, ад Грэцыі да Кітая. З 2018 года сустрэчы ў вочным фармаце прайшлі ў 24 краінах і больш чым у 80-ці ў анлайн-фармаце. Колькасць удзельнікаў SputnikPro перавышае 15 тысяч чалавек.Хочаце яшчэ больш актуальных і цікавых навін – падпісвайцеся на Telegram-канал Sputnik Беларусь, MAX і Viber, чытайце нас у Дзэн, а таксама сачыце за намі ў сацсетках "Одноклассники" і "ВКонтакте"
беларусь
Sputnik Беларусь
media@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
2026
Sputnik Беларусь
media@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
Навіны
ru_BY
Sputnik Беларусь
media@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
Sputnik Беларусь
media@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
навіны , беларусь, журналістыка, смі
навіны , беларусь, журналістыка, смі
Грачоў: фэйкавыя навіны назіраюцца са старажытных часоў
Такія распаўсюджаныя ў журналістыцы паняцці, як "фэйкавыя навіны", "качка" і "жоўтая прэса" маюць шматгадовую гісторыю.
МІНСК, 5 ліс – Sputnik. Фейкі ў навінах суправаджаюць чалавецтва са старажытных часоў, заявіў намеснік дырэктара дырэкцыі медыядаследаванняў і аналізу медыягрупы "Расія сёння" Сяргей Грачоў на лекцыі ў рамках праекта SputnikPro у
мультымедыйным прэс-цэнтры Sputnik Беларусь.
"Яшчэ ў Старажытным Егіпце фараоны розных царстваў пасля бітваў, якія, як мы ведаем, зараз, скончыліся ўнічыю, пісалі на сценах магільняў аб тым, што менавіта іх царства перамагло ў гэтай бітве", – нагадаў эксперт.
Гэтую тэму паднімаў і старажытнакітайскі мысляр Сунь-Цзы ў сваім знакамітым трактаце аб ваенным мастацтве.
"Падрывайце прэстыж кіраўніцтва суперніка і выстаўляйце яго ў патрэбны момант на ганьбу грамадскасці. Распальвайце сваркі і сутыкненні сярод грамадзян варожай вам краіны", – працытаваў Грачоў старажытнага філосафа.
Эксперт падкрэсліў, што гэта не што іншае, як кіраўніцтва для вядзення інфармацыйнай вайны. Ён таксама нагадаў, што многія тэрміны, якія зараз выкарыстоўваюцца ў тэме фэйкавых навін – таксама не вынаходкі XXI стагоддзя.
Напрыклад, слова "качка" ў значэнні ілжывай навіны з'явілася ў нямецкіх газетах больш за 200 гадоў таму.
Ёсць розныя версіі ўзнікнення тэрміна. Па адной з іх, неправераныя дадзеныя ў газетах падпісвалі абрэвіятурай NT. Гэта азначала Non Testatum, што перакладаецца з латыні як "неправеранае". Аднак калі прачытаць скарачэнне як Ente, то на нямецкай мове гэта слова азначае качку.
Другая версія складаецца ў тым, што тэрмін "качка" паходзіць ад французскага слова canard.
Яна абазначае не толькі качку, але таксама невыразны гук, фальшывую ноту або неверагоднае апавяданне. У Францыі да гэтага часу існуе выданне Le Canard enchaîné ("Прыкаваная качка"), дзе публікуюць сатырычныя матэрыялы. Гісторыя назвы звязана менавіта з газетнымі "качкамі".
Тэрмін "жоўтая прэса" таксама мае сваю гісторыю. Па адной з версій, у ЗША у XIX стагоддзі быў канфлікт паміж выданнямі New York World і New York Journal. Яны не маглі падзяліць выдуманага персанажа, які называўся Yellow Kid (жоўты малы).
"Ён хоць і выглядаў як дзіця…, але казаў нейкія з'едлівыя сатырычныя фразы, і чытачам гэта вельмі падабалася", – растлумачыў Грачоў.
І паколькі на старонках двух выданняў друкавалася неправераная інфармацыя і чуткі, адсюль і пайшла назва "жоўтая прэса".
Галоўным рэдактарам адной з гэтых газет быў Джозэф Пулітцэр, які зарабіў на чутках вялікі стан і змог заснаваць прэмію імя самога сябе. Па іроніі лёсу яна ўручаецца за якасную журналістыку, а не плёткі.
Іншы яркі прыклад фэйкавых навін з мінулага – радыёспектакль па матывах аповесці Герберта Уэлса "Вайна светаў".
У ЗША ў 1930-я гады, калі на радыё ўпершыню прайшла гэтая пастаноўка, многія слухачы прапусцілі ўступленне. Яны падумалі, што гэта не мастацкі твор, а рэальныя навіны аб нападзе іншапланецян. Людзі запалі ў паніку, пачалі арганізоўваць атрады самаабароны, сыходзіць у лясы і ў скляпы.
Трэба разумець, што тады радыё было адносна новым відам СМІ. Газеты пабойваліся канкурэнцыі з яго боку і раздзьмулі гісторыю з панікай, значна перабольшыўшы яе маштабы.
SputnikPro – міжнародны асветніцкі праект у галіне медыя, ініцыяваны агенцтвам Sputnik. Гэта сістэма ўнікальных семінараў, лекцый і майстар-класаў лепшых расійскіх і замежных медыяменеджэраў, экспертаў і вядучых спецыялістаў агенцтва для журналістаў, прэс-сакратароў, блогераў і студэнтаў старэйшых курсаў профільных аддзяленняў ВНУ.
Навучальныя модулі SputnikPro прайшлі ўжо ў 24 краінах: ад Арменіі да Індыі, ад Грэцыі да Кітая. З 2018 года сустрэчы ў вочным фармаце прайшлі ў 24 краінах і больш чым у 80-ці ў анлайн-фармаце. Колькасць удзельнікаў SputnikPro перавышае 15 тысяч чалавек.
Хочаце яшчэ больш актуальных і цікавых навін – падпісвайцеся на Telegram-канал Sputnik Беларусь, MAX і Viber, чытайце нас у Дзэн, а таксама сачыце за намі ў сацсетках "Одноклассники" і "ВКонтакте" 
