Учора выжывалі, сёння – ратуюць іншых: гісторыя валанцёрскага цэнтра ў ДНР

Ад баявых дзеянняў у зоне СВА ў больш спакойныя раёны бягуць сотні людзей. Для многіх з іх Марыупаль, які сам нядаўна быў месцам, дзе ішлі бязлітасныя баі, становіцца сімвалам надзеі – тут можна пачаць новае, бяспечнае жыццё без грукату артылерыі і выбухаў.

Але праблема ў тым, што многія прыязджаюць у Марыупаль, маючы ў лепшым выпадку толькі дакументы. Выжыць ім дапамагае гуманітарны цэнтр "Яблочко". Сюды разам з беларускімі валанцёрамі Фонду Аляксея Талая прыехаў карэспандэнт Sputnik, каб убачыць, як карэнныя марыупальцы, якія памятаюць аб нягодах, дапамагаюць бежанцам.

Валанцёры Фонду Аляксея Талая сябруюць з гуманітарным цэнтрам ужо не адзін год. Прывозяць прадуктовыя наборы, тавары першай неабходнасці: дзіцячае харчаванне, гігіенічныя наборы, падгузнікі. На гэты раз акрамя грузу з Беларусі было вырашана закупіць агародніну на мясцовым рынку. Падрабязны спісак перадалі валанцёры з гуманітарнага цэнтра ў Марыупалі.

Пад’язджаем на месца – завод "Каучук", тут нас сустракаюць супрацоўнікі цэнтра. Не паспяваем выйсці з машыны, як нас пачынаюць распытваць як мы даехалі і адразу ж прапануюць гарачую гарбату.

Цэнтр пачаў працаваць у красавіку 2022 года – расійскія войскі яшчэ штурмавалі горад, а людзі ўжо аб’ядналіся і пачалі дапамагаць тым, хто трапіў у цяжкую жыццёвую сітуацыю. У кастрычніку 2023-га цэнтр "Яблочко" пераехаў на завод "Каучук", дзе і знаходзіцца дагэтуль.

Кіруе цэнтрам Наталля Няшчадзім. Яна нібы дырыжор каардынуе працэс разгрузкі каробак з гуманітарнай дапамогай, паралельна яна праводзіць экскурсію для валанцёраў і вырашае пытанні па тэлефоне.

У памяшканнях, якія арандуе гумцэнтр, холадна. Ацяплення і вады тут няма. Супрацоўнікі "Яблочка" – карэнныя марыупальцы, тыя, хто ведае, што такое нягоды.

"Для тысячы людзей – гэта неацэнная дапамога, якая дазваляе выжыць у цяжкіх умовах. У нас налічваецца 1 712 чалавек, яны звяртаюцца па дапамогу, 182 сям’і – гэта перасяленцы, сем сямей – шматдзетныя, у якіх ад пяці да сямі дзяцей. Яны прыязджалі разутыя, распранутыя, і дзякуючы неабыякавым жыхарам Беларусі і Расіі мы змаглі іх накарміць і апрануць. Гэта вялізныя аб’ёмы. У дзень за дапамогай звяртаецца каля 30-40 чалавек", - дзеліцца кіраўнік "Яблочка".

Гуманітарны цэнтр вядзе і базу прадуктовай дапамогі, запісваюць усё ў сшытак: каму выдадзена, колькі і калі. Гэта робіцца дзеля таго, каб любы, хто прыязджае ў цэнтр, мог паглядзець, каму тут дапамагаюць і чым. Усё максімальна празрыста. Няшчадзім гартае сшытак у клетку.

"Вось, глядзіце, у нас усё празрыста. 30.12.2025. Святлана Г. Прад. набор. У гэты дзень у нас было шмат людзей, зрэшты, як і ў любы іншы", - кіраўнік цэнтра праводзіць пальцам па радках, акуратна гартаючы пашарпаныя старонкі.

Даныя кожнага чалавека, які атрымаў дапамогу, у тым ліку адрас і нумар тэлефона, запісаны ў сшытак.

"У нас усё ўлічана. Поўная празрыстасць", - дадае Няшчадзім.

Цэнтру даводзіцца няпроста: перасяленцаў становіцца ўсё больш, але тут імкнуцца дапамагчы ўсім, хто звярнуўся. Акрамя таго, у "Яблочке" будуюць планы для пашырэння. Напрыклад, шукаюць псіхолагаў, якія б працавалі з дзецьмі з зоны баявых дзеянняў.

Паводле яе слоў, першае, што патрабуецца перасяленцам – прадуктовыя наборы, адзенне, пасцельная бялізна. У многіх няма грошай, каб пайсці ў краму і купіць самае неабходнае. Тут выручае цэнтр "Яблочко".

Сярод працаўнікоў гуманітарнага цэнтра ёсць людзі, якія ведаюць, што такое нягоды. Яны перажылі месяцы баёў у Марыупалі і зараз самі дапамагаюць іншым бежанцам. Іх вылучаюць неверагоднае жыццялюбства і эмпатыя.

Яўгенія – карэнная жыхарка Марыупаля. Пасля пачатку спецаперацыі РФ ва Украіне вырашыла застацца разам з сям’ёй у горадзе.

"Мы не хацелі пакідаць свой дом. Прыйшлося цяжка, баявыя дзеянні закранулі ўсіх нас. Дом аказаўся разбіты. Я была цяжарная, але з-за стрэсу і недахопу ўрачоў страціла дзіця", - распавядае сваю гісторыю жанчына.

Як і большасць іншых жыхароў горада, яна разам з сям’ёй падчас баявых дзеянняў у горадзе сядзела ў падвале. Яўгенія прыгадвае: не было ні лекаў, ні прадуктаў.

Па словах жанчыны, у кожнай сям’і ў горадзе – свая трагедыя і боль. Цяпер яна імкнецца аптымістычна глядзець на рэчы, не ўспамінаючы аб мінулым. Яўгенія ненадоўга змаўкае, а потым яе твар азарае ўсмешка: "Бог паслаў мне падарунак цяпер, маленькай дачцы ўжо годзік. Радасцей у нас зараз значна больш. Мы па жыцці аптымісты, імкнемся трымацца".

З новым жыццём памянялася ў жанчыны і асяроддзе: з большай паловай сяброў і таварышаў яна перастала размаўляць.

Яшчэ адзін валанцёр – Ірына – актыўны перыяд баявых дзеянняў у Марыупалі разам з дачкой, мужам і ўнукам правяла ў падвале. Вылазілі рана раніцай толькі для таго, каб скарыстацца туалетам, падцяпліць ваду, нешта прыгатаваць. Пасля вярталіся назад.

Хаця некаторыя ўспаміны з ёй застануцца на ўсё жыццё.

"Вельмі шмат мёртвых ляжала. Каго маглі – хавалі, замотвалі людзей у плёнку, дываны. Забыць гэта ўсё немагчыма", - успамінае Ірына.

Цяпер, разбіраючы рэчы для перасяленцаў, яна думае толькі аб адным: каб у іншых такога не было.

"Чыстая пасцельная бялізна і прадуктовы набор – часам гэта і ёсць пачатак новага жыцця", - адцягваючыся ад успамінаў, кажа яна.

Жанчына ведае гэта не па чутках. Пасля вызвалення Марыупаля жыхарам горада пачалі прывозіць гуманітарную дапамогу, якая многім дапамагла выжыць у няпростых умовах.

Цяпер Ірына разам з іншымі валанцёрамі цэнтра "Яблочко" дапамагае тым, хто мае патрэбу.

Мясцовыя жыхары сталі самай надзейнай апорай для новых перасяленцаў. "Яблочко" – гэта не проста склад з гуманітаркай. Гэта месца, дзе Наталля, Яўгенія, Ірына і іншыя неабыякавыя людзі, ледзь ачуняўшы ад уласнага гора, дораць іншым тое, чаго ім самім калісьці не хапала больш за ўсё: надзею. І гэты ланцужок дабра цягнецца на тысячы кіламетраў з Беларусі ў Марыупаль.