Дзень Перамогі ў Прыбалтыцы: як знішчалі свята

МАСКВА, 30 кра – Sputnik, Лізавета Барысенка. Улады краін Балтыі ўжо працяглы час вядуць максімальна русафобскую палітыку: у краінах зносяцца помнікі, абмяжоўваюцца правы рускамоўнага насельніцтва і выкрэсліваецца гістарычная памяць. У той жа час, паводле адкрытых даных, у Латвіі, Літве і Эстоніі супольна пражывае каля 900 тыс этнічных рускіх, а колькасць жыхароў, хто актыўна выкарыстоўвае рускую мову – перавышае 1 млн чалавек. Менавіта таму захаванне спадчыны – адна з найважнейшых задач, якая стаіць перад намі.

Фільм "День Победы в Прибалтике: вчера, сегодня, завтра" расказвае гісторыю аднаго з найважнейшых свят для рускіх жыхароў Балтыі (Латвіі, Эстоніі і Літвы). Там дзень 9 мая прайшоў шлях ад усенароднай урачыстасці пасляваенных гадоў да поўнай забароны ў 2022 годзе.

Аўтар і прадзюсар фільма Андрэй Старыкаў сам з Латвіі. Адтуль ён з’ехаў у 2015 годзе пасля вяртання Крыма.

Нагадаем, у краінах Балтыі 9 Мая афіцыйна не адзначаецца як свята. Публічныя акцыі, шэсці і любое выкарыстанне савецкай сімволікі ў гэты дзень забаронены законам. Дзяржава разглядае падзеі 1944-1945 гадоў не як вызваленне, а як пачатак савецкай акупацыі. Тут варта падкрэсліць, што беззваротныя страты Чырвонай Арміі падчас Прыбалтыйскай аперацыі склалі больш за 61 тыс чалавек, санітарныя – звыш 218 тыс. Цяпер жа замест Дня Перамогі 8 мая адзначаецца Дзень памяці ахвяр Другой сусветнай вайны.

У Латвіі, Літве і Эстоніі дзейнічаюць строгія забароны на георгіеўскія стужачкі, савецкія флагі, гербы і ваенную форму савецкага ўзору. Таксама забаронены памятныя шэсці, у тым ліку акцыя "Бессмертный полк". Паліцыя жорстка сочыць за выкананнем гэтых абмежаванняў: іх парушальнікаў чакаюць штрафы ці нават адміністрацыйны арышт.

Пры гэтым большая частка ў тым ліку рускамоўнага насельніцтва працягвае адзначаць Дзень Перамогі – у коле сям'і і блізкіх.

Больш за тое, у сацсетках можна знайсці фатаграфіі, на якіх людзі ўскладаюць кветкі да помнікаў. Але ёсць нюанс: такія дзеянні часам адбываюцца пад пільным кантролем паліцыі.

Фільм складаецца не толькі з гістарычных, але і асабістых сюжэтаў, што не можа не паўплываць на эмацыянальны стан, працягвае прадзюсар. "Тыя сюжэты, якія мы паказвалі, і асабіста мной і калегамі, хто працаваў над фільмам, успрымаюцца вельмі эмацыянальна, як асабістыя выклікі", - звяртае ўвагу Старыкаў.

Напрыклад, у фільме ёсць вельмі праніклівыя кадры таго, як дзяўчынку з Георгіеўскімі стужачкамі ў косках забірае латвійская паліцыя якраз за выкарыстанне сімвала воінскай доблесці.

Журналіст і тэлевядучы Эрнэст Мацкявічус, які нарадзіўся ў Вільнюсе, падкрэсліў, што на бытавым узроўні ніякай русафобіі, напрыклад, у Літве няма. Пасля развалу Савецкага Саюза краіна беражліва і з павагай паставілася да рускамоўнага насельніцтва. Але потым усё стала мяняцца, а да 2014 года краіны Балтыі канчаткова ўсталі на шлях русафобіі.

Адна з задач фільма – ахапіць максімальна шырокую аўдыторыю. 2 мая ўжо адбудзецца прэм’ера на тэлеканале "Россия 24". Фільм будзе апублікаваны на RT International у англамоўным дубляжы, паказаны на каналах RTDoc на дзвюх мовах. Акрамя таго, пройдзе трансляцыя ў эфіры медыяхолдынга Саюзнай дзяржавы "Союзный".

Адна з найважнейшых задач зараз – гэта вяшчаць праўду па ўсіх магчымых каналах, звярнулі ўвагу ўдзельнікі прэзентацыі. Таму варта не толькі верыць, але і чакаць, калі гістарычная спадчына і памяць поўнамаштабна ўвойдуць у жыццё краін рэгіёна.

"Дзень Перамогі вернецца ў Балтыку, калі зменіцца геапалітычная сітуацыя, калі ў рэгіён вернуцца нашы сэнсы і наратывы. Цалкам магчыма, што гэта будзе хутка", - рэзюміраваў Sputnik гісторык і палітолаг Уладзімір Сіміндзей.