Тушыла "запальніцы" і чытала Ясеніна параненым: 103-гадовая ветэран аб вайне

У свае 103 гады Вера Васільеўна Вілкова на памяць чытае вершы Ясеніна, умела карыстаецца планшэтам, а яшчэ з задавальненнем прымае гасцей. А іх у яе дома бывае нямала, і не толькі напярэдадні Дня Перамогі. Наведваюць Веру Васільеўну былыя калегі, школьнікі, дэпутаты. Нават суседзі, якія пераехалі жыць у Беларусь з Кітая, прыкіпелі душой да гэтай незвычайнай і жыццярадаснай жанчыны.

Сваім галоўным шчасцем Вера Васільеўна лічыць тое, што ёй удалося выжыць у гады Вялікай Айчыннай вайны, а таксама сваю вялікую і дружную сям’ю, з якой сёння яна пражывае ў цэнтры Мінска.

Напярэдадні Дня Перамогі карэспандэнт Sputnik Кацярына Куніца пабывала ў гасцях у ветэрана, каб пачуць праўду пра тую вайну і даведацца, як склалася жыццё Веры Васільеўны ў пасляваенныя гады.

На парозе сваёй кватэры карэспандэнта Sputnik сустрэла ўсмешлівая жанчына ў белай прыгожай блузцы. Гледзячы на ​​яе, зусім не скажаш, што яна ўжо пераступіла 100-летні рубеж.

У чарадзе цёплых прывітанняў, з вялікай павагай да гаспадыні дома, спантанна нарадзілася пытанне "А кіцель з узнагародамі ў вас ёсць?". На што Вера Васільеўна тут жа яго дастала, надзела і запрасіла ў гасціную.

Вера Васільеўна нарадзілася ў Маскве. У раннім дзяцінстве яна перажыла асабістую трагедыю – яе маці памерла, калі Вера пайшла ў першы клас. Выхаваннем дзяўчынкі і яе дваіх братоў займаўся бацька.

Навіна аб тым, што пачалася вайна, застала Веру Васільеўну, калі яна была ў гасцях у бабулі-масквічкі.

Учарашняя школьніца ўладкавалася на працу ў Маскоўскі паштамт, дзе праходзіла навучанне па апрацоўцы ваеннай карэспандэнцыі, а пасля, у адно імгненне, стала яшчэ і камандзірам падраздзялення супрацьпаветранай абароны.

"Нас было сем чалавек дзяўчынак і адзін хлопчык Жэня. Як толькі шум сірэны чуўся, мы на дах лезлі – а там стаялі вялікія бачкі (у гады ВАВ на дахах дамоў і ў спецыяльных вежках знаходзіліся пункты Мясцовай супрацьпаветранай абароны. - Sputnik) – і немец увесь час кідаў "запальніцы" (запальныя бомбы. - Sputnik), яны ва ўсе бакі ляцелі, загараліся, і мы гэта ўсё тушылі пяском і вадой", - расказвае Вера Васільеўна.

А пасля Веру з іншымі дзяўчатамі мабілізавалі – яны павінны былі даглядаць параненых байцоў у шпіталі. Яна мыла медыцынскія бінты, рабіла перавязкі, але пры гэтым для многіх была яшчэ і проста сябрам.

"Туды ў асноўным моладзь везлі… Камусьці ліст напішаш, а камусьці пачытаеш. Рабяты вельмі любілі, калі ім чыталі вершы. Асабліва Ясеніна. А ён тады быў забаронены, але я ўсё роўна чытала. І да гэтага часу люблю", - адзначыла субяседніца і, перапыніўшы свой расказ, прадэкламавала адзін са сваіх любімых вершаў.

На гэта карэспандэнту Sputnik немагчыма было не захапіцца: "Якая дзіўная памяць!".

Вера Васільеўна дадала, што праз нейкі час яе ўзнагародзілі медалём "За оборону Москвы", прынялі ў камсамол і выбралі прафгрупоргам.

Вайна пераплятала лёсы дзіўным, амаль фантастычным чынам. Працуючы на ​​сартаванні ваеннай пошты, Вера Васільеўна (тады яшчэ Фёдарава) прапанавала калегам збіраць цёплыя рэчы і адпраўляць на фронт. Адрасы былі пад рукой – пісьмы байцоў, і яна выбрала адно з іх, якое ішло ў Пензенскую вобласць, Пачэлмскі раён. Пасланне было адрасавана Івану Кузьмічу Вілкову. Вера адправіла незнаёмцу цёплыя пальчаткі і шалік, і ў выніку паміж імі завязалася сяброўская перапіска.

Праз кароткі час, у 1942 годзе, на паштамце раптам раздаўся званок: "Вера, унізе цябе пытаецца нейкі лейтэнант". Дзяўчына падумала, што да яе прыехаў адзін з яе братоў. Яна спусцілася ўніз і разгубілася – там стаяў Іван Вілкоў.

Так, без вясельнай сукенкі і без гасцей Іван і Вера сталі мужам і жонкай. Новаспечаны муж амаль тут жа з'ехаў на фронт, але перад адпраўкай Вера паспела пакласці яму ў кішэню сваю маленькую фатаграфію. А неўзабаве атрымала ліст ад мужа з вершам, які ён для яе напісаў. Гэтыя дарагія сэрцу радкі Вера вывучыла на памяць, а праз шмат гадоў да іх была напісана музыка.

"Неяк мяне вазілі ў сабор… І я новаму старшыні Беларускага прафесійнага саюза работнікаў лічбавага развіцця і сувязі Аляксандру Якаўлеву пачытала гэты верш. А потым ён мне тэлефануе і кажа: "Вера Васільеўна, я на яго музыку напісаў", - расказала ветэран.

Ветэран успамінае, што ў 1944-м годзе муж паклікаў яе пераехаць у вызвалены ад фашыстаў Мінск. Але з гэтым былі пэўныя цяжкасці, у прыватнасці звязаныя са звальненнем з працы.

"І я пайшла ў Саўнаркам, і там у маёй працоўнай кніжцы напісалі – камандзіраваць у Мінскую вобласць для аказання падтрымання і аднаўлення сродкаў сувязі. Я прыйшла з гэтым запісам на працу, а мне кажуць: "Ты што, звар’яцела? Разбіты горад. Куды ты паедзеш?" А я ўжо ў Маскве была стаханаўкай, вісела на дошцы гонару, мяне прынялі кандыдатам у партыю", - адзначыла субяседніца.

Нягледзячы на ​​тое, што Веру адгаворвалі ехаць у разбураны вайной Мінск, яна ўсё ж адправілася да мужа. Гэта адбылося ў лістападзе 1944-га. Прыехаўшы на месца, масквічка сустрэлася з упаўнаважаным Народнага камісарыята сувязі Саюза ССР Васілём Аляксеевічам Косавым. Ён не пакінуў без увагі смелую дзяўчыну і паставіўся да яе па-бацькоўску, прапанаваўшы працу сартавальніцай 1-га разраду ў аддзяленні перавозкі пошты.

Працавала Вера Васільеўна і на аднаўленні Мінска. Паводле яе слоў, кожнаму жыхару горада трэба было адпрацаваць 60 гадзін у месяц на аднаўленчых работах.

"І ніякіх рыдлёвак, нічога не было ў нас. І ўсё гэта мы рабілі голымі рукамі – абівалі і выкладвалі цэглу. Мінск, вядома, быў вельмі разбураны, настолькі, што нават уявіць немагчыма. Але ўсе працавалі, і ніхто не адмаўляўся", - адзначыла яна.

Вера Васільеўна расказала, як даведалася пра Перамогу Савецкага Саюза над гітлераўскай Германіяй.

Яна таксама з болем адзначыла, што з вайны не вярнуўся адзін з яе братоў, які пайшоў на фронт 16-гадовым хлопцам. У пасляваенныя гады ўдалося даведацца, што ён дайшоў ад Масквы да Гомельскай вобласці і пахаваны ў брацкай магіле ў вёсцы Старое Сяло.

Так склалася, што дзіўнай гісторыі кахання Веры Васільеўны і яе першага мужа быў наканаваны кароткі век.

У 1957-м Іван з’ехаў на заробкі, адкуль не вярнуўся.

"Мне прыйшло паведамленне аб яго смерці. Я на той момант ужо нашу дачку Галіну выхоўвала, і яго бацькі са мной жылі. Некаторыя дзівяцца, як гэта мы разам жылі, а я ім вельмі ўдзячная – яны далі мне магчымасць вывучыцца. Я ж калі прыехала ў Мінск, у мяне было толькі 7 класаў адукацыі. З часам я скончыла тэхнікум сувязі і вышэйшую маскоўскую школу прафруху", - распавяла жанчына.

Потым Вера Васільеўна выйшла замуж у другі раз, і хаця ў гэтым шлюбе не было агульных дзяцей, гэты саюз падарыў ёй шмат шчаслівых момантаў.

"Мой муж быў заслужаным працаўніком транспарту. Энергічны такі. У мяне неяк унучка спытала: "Бабуля, ну як вы так жылі з дзядулем, што нават ні разу не павысілі голас адзін на аднаго?". Я ёй кажу – трэба ўмець. А наогул ён часта ездзіў у камандзіроўкі, у мяне таксама быў то семінар, то камандзіроўка.

Аб сваёй прафесійнай дзейнасці субяседніца сказала, што ёй пашанцавала – праца была вельмі цікавай і насычанай. На працягу 16 гадоў яна ўзначальвала Беларускі прафсаюз работнікаў сувязі. Грамадская арганізацыя праводзіла сустрэчы з прафсаюзамі іншых дзяржаў: у Мінск прыязджалі дэлегацыі прафсаюзаў сувязі Індыі, Італіі, Кубы, Кувейта, Марока, Японіі. Пабывала ў многіх краінах свету па лініі прафсаюза і сама Вера Васільеўна.

Аднак, нягледзячы на ​​свае прафесійныя поспехі і шматлікія ўзнагароды, Вера Васільеўна прызнаецца: для яе шчасце – гэта ў першую чаргу вялікая дружная сям’я. Акрамя дачкі ў яе ёсць дзве ўнучкі і трое праўнукаў. Сямейныя каштоўнасці яна імкнецца перадаваць і моладзі. Паводле яе слоў, ёй нават удалося паўдзельнічаць у лёсе сваіх суседзяў-кітайцаў.

"Яны калі засяліліся сюды, то быў толькі малады чалавек і дзяўчына. Яны сябравалі. Мы з імі пазнаёміліся, і я ім кажу: "Вам не надакучыла сябраваць? Ну, распішыцеся ўжо". І яны паехалі ў Кітай, і адтуль мне даслалі вясельную фатаграфію", - распавяла Вера Васільеўна.

На развітанне карэспандэнт Sputnik пацікавілася ў субяседніцы, ці пойдзе яна на святочныя мерапрыемствы 9 мая. Ветэран прызналася, што і хацела б, ды нагам ужо цяжка – ёй рабілі аперацыю па замене суставаў. Але гэты дзень абавязкова адсвяткуе дома і будзе рада гасцям, адзначыла Вера Васільеўна.