14:30 24 мая 2018
«Радыё Sputnik»
Пакой Высоцкага ў гасцініцы ў Наваградку

Легенды пра легенду: як успамінаюць Уладзіміра Высоцкага ў Беларусі

© Sputnik / Виктор Толочко
Культура
Атрымаць кароткую спасылку
18510

Паэт і акцёр, любімы многімі пакаленнямі людзей на постсавецкай прасторы, не раз наведваў Беларусь - дагэтуль успамінаюць Высоцкага ў Наваградку, дзе ён гасцяваў разам з Марынай Уладзі.

МІНСК, 25 сту — Sputnik. Уладзімір Высоцкі стаў легендай яшчэ пры жыцці: на яго вершах і песнях вырасла не адно пакаленне людзей на ўсёй постсавецкай прасторы, а яго ролі ў тэатры і кіно сталі незабыўнымі: ці вобраз дацкага прынца Гамлета на сцэне тэатра на Таганцы, ці вобраз шпіка Глеба Жэглова ў фільме "Месца сустрэчы змяніць нельга". Сёння гэтаму вялікаму чалавеку споўнілася б 80 гадоў.

Высоцкі не раз бываў у Беларусі, паколькі актыўна супрацоўнічаў з кінастудыяй "Беларусьфільм" не толькі ў якасці акцёра, але і як паэт-песеннік. У 1969 годзе па запрашэнні свайго сябра рэжысёра Віктара Турава ён разам з Марынай Уладзі пабываў у Наваградку, калі здымалі карціну "Сыны ідуць у бой", і па мясцовай легендзе за адну ноч напісаў тут чатыры песні, тры з якіх былі выкананыя ў фільме.

Напярэдадні 80-годдзя з дня нараджэння Высоцкага карэспандэнт Sputnik пабывала ў Наваградку і яго ваколіцах, дзе да гэтага часу мясцовыя жыхары ўспамінаюць візіт вялікага паэта і акцёра, распавядаюць пра яго сваім дзецям і ўнукам і беражліва захоўваюць памяць пра акцёра.

Мядовы месяц у Літоўцы

Сваю першую ноч падчас візіта ў Наваградак Высоцкі правёў у мясцовай гасцініцы з аднайменнай назвай. У 2016 годзе нумар, дзе спыняўся паэт і акцёр, зрабілі мемарыяльным пакоем, у якім беражліва захоўваюцца рэчы, звязаныя з ім. На стварэнне экспазіцыі пайшло каля паўтары гады, але яна ўвесь час папаўняецца прадметамі, якія прывозяць з сабой прыхільнікі творчасці Уладзіміра Сямёнавіча.

Комната Высоцкого в гостинице в Новогрудке
© Sputnik / Виктор Толочко
Пакой Высоцкага ў гасцініцы ў Наваградку

"Пакой у гатэлі, дзе Высоцкі спыняўся ў першую ноч, вырашылі ўзнавіць, каб увекавечыць памяць, бо ён — кумір пакаленняў людзей. Некаторыя рэчы, звязаныя з ім, аддалі ў мемарыяльны пакой мясцовыя жыхары. Тут ёсць водгукі пра Высоцкага ад вядомай актрысы Людмілы Гурчанка, якая наракала, што вельмі мала была знаёмая з ім. Ёсць камплекты паштовак з яго асноўнымі кінаралямі. Мы збіраем усе публікацыі пра Высоцкага, і як толькі выходзіць нешта новае, наша калекцыя папаўняецца", — распавяла экскурсавод Іна Шаўчук.

Интерьер номера, где останавливался Высоцкий
© Sputnik / Виктор Толочко
Нумар, дзе спыняўся Высоцкі

Паводле яе слоў, мэтай аднаўлення нумара было жаданне расказаць пра Уладзіміра Высоцкага, як пра чалавека, пра паэта і пра акцёра. "Высоцкі уварваўся ў жыццё Саюза ў 60-я гады, у той час, калі тварылі Бэла Ахмадуліна, Андрэй Вазнясенскі і Яўген Еўтушэнка. У Высоцкага была свая адмысловая інтанацыя, асаблівая пранізлівая іранічнасць", — падзялілася экскурсавод.

В номере попытались максимально воссоздать интерьер того времени
© Sputnik / Виктор Толочко
У нумары паспрабавалі максімальна ўзнавіць інтэр"ер таго часу

Высоцкі быў цесна звязаны з кінастудыяй "Беларусьфільм"

"Вядома, што за ўвесь час ім было напісана 24 песні для гэтай кінастудыі. У адным з сваіх выступаў ён казаў, што нідзе так не адносяцца да песень, як тут. Ён пазнаёміўся з рэжысёрам Віктарам Туравым, яшчэ калі здымаўся фільм "Я родам з дзяцінства", і пазней іх дзелавое супрацоўніцтва перарасло ў сяброўскія адносіны. Ён часта прыязджаў да яго ў госці сюды, у Наваградак", — адзначыла Шаўчук.

Высоцкий в картине Я родом из детства
© Фото : Беларусьфильм
Высоцкі ў карціне "Я родам з дзяцінства"

Мясцовыя жыхары расцанілі прыезд Высоцкага і Уладзі ў Беларусь у 1969 годзе як іх мядовы месяц. "Яны тут былі ў Літоўцы, спыняліся ў гэтым нумары. Хоць афіцыйна яны пажаніліся ў студзені 1970 года. Лічыцца, што будучы ў Наваградку разам з Марынай Уладзі ён напісаў чатыры песні: "Сыновья уходят в бой", "Он не вернулся из боя", "Песня о Земле" і "Здесь лапы у елей дрожат на весу…". Яна была яго музай ", — сказала на заканчэнне суразмоўца Sputnik.

Портрет Высоцкого и Влади в номере гостиницы
© Sputnik / Виктор Толочко
Партрэт Высоцкага і Уладзі ў нумары гасцініцы

Мемарыяльны пакой, і праўда, паўтарае стандартны інтэр'ер савецкай гасцініцы. Шпалеры, мэбля, экспанаты — такое адчуванне, што кожная рэч у пакоі захоўвае ў сабе дух Высоцкага. Пра тое, што адпачынак у Наваградку быў мядовым месяцам Высоцкага і Уладзі, няма ніякіх дакументальных сведчанняў. Але калі мясцовым жыхарам падабаецца так думаць, няхай яны і далей захоўваюць гэтую гісторыю.

Дарэчы, нумар не з'яўляецца пакоем-музеем, некаторыя людзі спыняюцца тут пераначаваць. Па словах супрацоўніка гасцініцы "Навагрудак" Наталлі Навагран, пасля таго, як яго зрабілі мемарыяльнай пакоем, кошт нумара не змяніўся.

Сотрудник гостиницы Новогрудок Наталья Новогран
© Sputnik / Виктор Толочко
Супрацоўнік гасцініцы "Навагрудак" Наталля Навагран

"Часцей за ўсё сюды прыходзяць, як у музей, пакідаюць водгукі ў альбоме. Людзі перажываюць, дзеляцца ўспамінамі пра паэта. Аматары творчасці Высоцкага вельмі кранальна рэагуюць на тое, што прадстаўлена. А ёсць людзі, якія незадаволеныя", — распавяла яна.

Мемарыяльны пакой Высоцкага наведваюць не толькі беларусы і расіяне.

"Нядаўна прыязджалі грамадзяне ЗША, мы ім паказалі пакой, распавялі пра яго. Але больш захапленняў нумар выклікае ў людзей з постсавецкай прасторы. Ёсць нават сталыя наведвальнікі, якія кожны год прыязджаюць сюды, каб аддаць даніну памяці гэтаму вялікаму чалавеку", — распавяла Навагран.

"Высоцкага і Уладзі тут ледзь не пабілі"

Тут жа, у гасцініцы, мы сустрэлі ўладальніка хатняга музея Уладзіміра Высоцкага ў Мінску Сяргея Акуліча. Ён у чарговы раз прыехаў у Наваградак на вечар памяці свайго куміра і прывёз з сабой частку сваёй калекцыі фатаграфій, якую збірае ўжо каля дзесяці гадоў. Яго жонка цалкам падтрымлівае захапленне мужа і ездзіць разам з ім на мерапрыемствы, прысвечаныя памяці артыста.

Владелец домашнего музея Владимира Высоцкого в Минске Сергей Акулич
© Sputnik / Виктор Толочко
Уладальнік хатняга музея Уладзіміра Высоцкага ў Мінску Сяргей Акуліч

Акуліч захапляецца творчасцю Высоцкага ўжо больш за 30 гадоў. Усё пачыналася з песень аўтара, яшчэ калі іх запісы было вельмі цяжка дастаць. Пазней ён прыйшоў да калекцыянавання.

"Збіраць матэрыялы пра яго пачаў каля дзесяці гадоў таму, як раз да яго 70-годдзя. З тых часоў у мяне пачалося сур'ёзнае афармленне калекцыі, хоць я не лічу, што гэтае слова падыходзіць да Уладзіміра Сямёнавіча. Пасля гэтага прайшло некалькі выстаў з сабранымі мной рэчамі ", — распавёў Акуліч.

Уладальнік музея прызнаўся, што рэдкіх і каштоўных рэчаў, звязаных з Высоцкім, у яго няма. "Але ў мяне, напрыклад, ёсць аўтограф Вадзіма Туманава — аднаго з бліжэйшых сяброў паэта. У мяне каля 7-8 тысяч фотаздымкаў Высоцкага, але ўсё роўна яшчэ сустракаюцца такія, якіх я не бачыў", — адзначыў ён.

Альбом о Высоцком из коллекции Акулича
© Sputnik / Виктор Толочко
Альбом пра Высоцкага з калекцыі Акуліча

Любімых твораў куміра ў калекцыянера няма, паколькі, на яго думку, у кожным радку, напісаным Высоцкім, ёсць вялікі сэнс.

"І ўсё-такі лепшымі творамі Уладзіміра Высоцкага я лічу яго песні з фільма "Балада пра доблеснага рыцара Айвенга". Амаль у любым яго вершы і песні апошні радок чытаеш — і валасы дыбам становяцца, так выказана ўсё", — патлумачыў ён.

Акуліч прызнаў, што не менш каштоўнымі, чым рэчы, "экспанатамі" з'яўляюцца ўспаміны людзей пра Высоцкага. Калекцыянер чуў многа гісторый пра любімага аўтара і падзяліўся адной з іх.

Фото Высоцкого и Влади в альбоме
© Sputnik / Виктор Толочко
Фота Высоцкага і Уладзі ў альбоме

"Сярод мясцовых жыхароў ходзіць легенда пра тое, што Уладзіміра Высоцкага і Марыну Уладзі ледзь не пабілі, таму што не паверылі, што гэта яны. Яны прыехалі ў вёску Літоўку, дзе здымаўся фільм "Сыны ідуць у бой", пасля кінафестывалю, стомленыя, у звычайнай вопратцы. Акрамя таго, многія чамусьці думалі, што Высоцкі вельмі высокі, хоць на самай справе гэта не так. Таму мясцовыя не прызналі ў гэтых звычайных людзях зорак, абвясцілі іх самазванцамі і хацелі пабіць, і пакуль супрацоўнікі здымачнай групы не пацвердзілі, што гэта сапраўды Высоцкі і Уладзі, не паверылі"- распавёў ён.

Указатель на въезде в деревню Литовка
© Sputnik / Виктор Толочко
Уезд ў вёску Літоўка

Падобную гісторыю ўзгадваў і рэжысёр Тураў, да якога Высоцкі прыехаў у госці ў Наваградак, таму можна лічыць, што гэта не чарговая легенда, а крыху змененая часам праўда.

Помнік легендзе

У 2011-2012 годзе супрацоўнікі Наваградскага райвыканкама актыўна вывучалі гісторыю горада і шукалі нешта цікавае, што зможа прыцягнуць сюды людзей. У працэсе пошукаў была знойдзена інфармацыя аб археалагічных раскопках Наваградскага замка, якія праходзілі тут у 60-я гады. Як ні дзіўна, менавіта дзякуючы гэтым дадзеным пасля ў горадзе з'явіўся помнік Высоцкаму, хоць на першы погляд цяжка звязаць іх паміж сабой.

"Раскопкі праводзіў вядомы даследчык Міхась Ткачоў. Кажуць, што час збірае патрэбных людзей у патрэбным месцы. І пацвярджэннем гэтаму можа служыць з'яўленне на раскопках Уладзіміра Высоцкага. Ён убачыў, як гэта ўсё адбываецца, падмуркі. Яны з Ткачовым сышліся на гэтай тэме. Гэта было тады, калі Высоцкі прыехаў на здымкі да Турава", — распавяла загадчыца сектарам культуры Наваградскага райвыканкама Наталля Жышко.

Заведующая сектором культуры Новогрудского райисполкома Наталья Жишко
© Sputnik / Виктор Толочко
Загадчыца сектарам культуры Наваградскага райвыканкама Наталля Жышко

Паводле яе слоў, гэтая інфармацыя заахвоціла даведацца больш аб гэтай сустрэчы і знаходжанні артыста ў Наваградку.

"Так з'явіліся людзі, якія распавялі пра канцэрты Высоцкага на Літоўцы для здымачнай групы. Ёсць нават апавяданні мясцовых аб тым, як Высоцкі ішоў па скверы з гітарай і спяваў. Казалі, што ішоў нейкі маленькі чалавек, досыць невысокі, не верылі, што гэта Уладзімір Высоцкі. А зайграў, заспяваў — і паверылі. Можа быць, гэта мясцовая легенда, але нам прыемна думаць, што так і было", — падзялілася чарговым міфам пра вялікага чалавека загадчыца сектарам культуры.

Памятник Высоцкому в Новогрудке
© Sputnik / Виктор Толочко
Помнік Высоцкаму ў Наваградку

Паколькі Высоцкі спяваў у скверы далёка не ў кожным горадзе, было вырашана ўсталяваць у Наваградку ў памяць пра гэта бюст артыста.

"Цікава тое, што ён яшчэ раней быў зроблены, але не ведалі, дзе яго ўсталяваць. Вось так вырашылі, што яму самае месца ў нас", — патлумачыла Жышко.

Пасля таго, як помнік паставілі, некаторыя жыхары Наваградка тэлефанавалі ў райвыканкам і пыталіся, чаму ўсталявалі помнік менавіта Высоцкаму. У райвыканкаме расказвалі, паказвалі фота і праводзілі "культурны лікбез".

У установленного бюста находится информационная табличка, а дворники исправно чистят снег
© Sputnik / Виктор Толочко
Каля бюста - інфармацыйная таблічка, а дворнікі спраўна чысцяць снег

Пасля ўлады горада вырашылі праводзіць ліпеньскі фестываль бардаўскай песні на Літоўцы, дзе нібы выступаў сам Высоцкі.

"Ёсць у жыцці нешта такое, што аб'ядноўвае людзей праз час. У нашым выпадку гэта Высоцкі", — сказала на заканчэнне Жышко.

Высоцкі спаў на сенавале і еў яечню, прыгатаваную Уладзі

Пасля аповеду аб вёсцы Літоўцы, карэспандэнт Sputnik накіраваўся туды, каб убачыць месцы, дзе адпачывалі Высоцкі і Уладзі. У вёсцы сустрэў Сяргея Коваля — чалавека, які выкупіў дом, дзе бывала гэтая пара. Ён распавёў пра тое, што чуў ад папярэдняга ўладальніка, які быў непасрэдным сведкам падзей паўвекавой даўнасці.

Сергей Коваль, который выкупил дом, где бывали Высоцкий и Влади
© Sputnik / Виктор Толочко
Сяргей Коваль, які выкупіў дом, дзе бывалі Высоцкі і Уладзі

Дом, на жаль, не захаваўся ў першапачатковым выглядзе, але, тым не менш, вельмі цікавы. Пакой, дзе некалі адпачывалі Высоцкі і Уладзі, зараз з'яўляецца своеасаблівым мемарыялам.

Коваль прызнаўся, што не з'яўляецца прыхільнікам Высоцкага, але захаваць памяць аб ім вырашыў абавязкова.

Отремонтированный дом, где бывали Высоцкий и Влади
© Sputnik / Виктор Толочко
Адрамантаваны дом, дзе бывалі Высоцкі і Уладзі

"Па словах былога ўладальніка дома, у 1969 годзе ў дзверы ўвайшоў Уладзімір Сямёнавіч Высоцкі і ў гаспадыні дома спытаў, ці бярэ яна пастаяльцаў. Яна не ведала, хто такі Высоцкі, і выправадзіла яго. Тады ён перайшоў праз дарогу і папрасіўся спыніцца там. Да гэтага часу стаіць той дом і хлеў, дзе на сенавале пасяліўся артыст. Сюды ж прыехала Марына Уладзі", — распавёў Коваль.

Зоркі пераначавалі ў хлеве, а раніцай Уладзі прыйшла ў той жа дом, адкуль выгналі Высоцкага, паколькі там была адзіная газавая пліта ў вёсцы, і хацела прыгатаваць сняданак.

Сарай, в котором на сеновале ночевал Высоцкий
© Sputnik / Виктор Толочко
Хлеў, у якім на сенавале начаваў Высоцкі

"Уладзі добра ведала рускую мову, прыйшла да гаспадыні дома, дзе мы зараз знаходзімся, і спытала, ці можа яна свайму мужыку зрабіць паесці. Гаспадыня дома тады ўжо даведалася пра візіт зорак і дазволіла ёй скарыстацца кухняй. Уладзі прыгатавала яечню", — падзяліўся чужымі ўспамінамі цяперашні гаспадар дома.

Тут жа ў доме Высоцкі разам з будучай жонкай адпачывалі. Зараз у гэтым пакоі — партрэт паэта, адноўлены прама на сцяне.

Стена Высоцкого в доме Сергея Коваля
© Sputnik / Виктор Толочко
Сцяна Высоцкага ў доме Сяргея Коваля

"Тут пасля абеду яны адпачывалі. На тэрыторыі было яшчэ гумно, дзе яны часам спалі, але яно не захавалася", — адзначыў Коваль.

Кот в доме Сергея Коваля - серьезный, как хозяин
© Sputnik / Виктор Толочко
Кот у доме Сяргея Коваля - строгі, як гаспадар

На жаль, пагутарыць з уладальнікам таго самага дома і хлева, дзе жыла зорная пара, не атрымалася. Але нават без яго аповеду адчуваецца, што само месца як быццам прасякнута энергетыкай вялікіх людзей, якія пабывалі тут, а побач стаяць тыя самыя елі, лапы якіх дрыжаць на вазе. Нядзіўна, што менавіта тут нарадзіліся такія прыгожыя легенды аб вялікім паэце і акцёры Уладзіміры Высоцкім.

По теме

Спявак, акцёр, паэт: 80 гадоў таму нарадзіўся Уладзімір Высоцкі
Высоцкі казаў, што беларуская мова прыгожая, як італьянская
Высоцкі па-беларуску: 45 вершаў у зборніку
Бартосік: голас Высоцкага — самы яскравы успамін дзяцінства
Тэги:
музыка, Уладзімір Высоцкі, Наваградак, Беларусь
Правілы карыстанняКаментары

Галоўныя тэмы