19:49 18 лістапада 2018
«Радыё Sputnik»
  • USD2.11
  • EUR2.40
  • 100 RUB3.20
Пятровіца – 2018

Дзявоцкае лета: што такое "месяц лізун" і як адгадаваць грудзі

© Sputnik Альфрэд Мікус
Спадчына
Атрымаць кароткую спасылку
Спадчына: традыцыі і вераванні нашых продкаў (31)
192111

Этнограф Ларыса Мятлеўская распавядае пра цікавую традыцыю нашых продкаў - ушаноўваць дзяўчатак, якіх ужо прынялі "у дзеўкі".

Ад Пакроваў і да 21 кастрычніка працягваецца так званае "дзявоцкае лета". На гэтым тыдні варажылі пра характар будучых маладух: калі дні стаялі сонечныя, то і характар у дзяўчат павінен быў быць памяркоўны, дабразычлівы, ласкавы.

Прыгожа апранутыя дзяўчаты імкнуліся як найчасцей бываць на вуліцы, шукалі нагоды па якой-небудзь справе зайсці да сваякоў і суседзяў.

 

Па вечарах у хаце, дзе было шмат моладзі, наладжваліся вячоркі, каб у дзяўчат і хлопцаў была магчымасць паказаць сябе.

Месяц лізун

Быць прынятай "у дзеўкі" азначала для 16-17 гадовай дзяўчынкі-падлетка, што яна дасягнула юнацкага ўзросту. З гэтага часу паверх доўгай сарочкі дзяўчына пачынала насіць верхнюю спадніцу і фартух. Наяўнасць гэтых частак адзення для вясковай супольнасці азначала, што да дзяўчыны можна было засылаць сватоў.

Дарэчы, хлопцы ў гэтым узросце не адставалі ад дзяўчат у жаданні падабацца супрацлегламу полу.

Пятровіца – 2018
© Sputnik Альфрэд Мікус
Быць прынятай "у дзеўкі" азначала - пачаць насіць адмысловую вопратку

 

На 16-м годзе, паводле народных меркаванняў, у жыцці юнака надыходзіў "месяц лізун". У кожны зручны момант хлопцы імкнуліся дэманстраваць сваю сілу, зграбнасць і дасціпнасць, больш чым раней дбалі пра знешні выгляд, пра чысціню вопраткі, твару і рук, пра валасы. Як і дзяўчаты, яны пачыналі круціцца каля вады, выкарыстоўваючы яе замест люстэрка і "прылізваючы", зачэсваючы перад ім валасы — адсюль і "лізун".

За што маці пагражалі пабіць дачок

Праўда, у дзяўчат "месяц лізун" пачынаўся значна раней, прыкладна ў 12 гадоў, што вымушала матак навучыць дачок, як належыць паводзіць сябе з хлопцамі, падкрэсліваючы ганебныя вынікі неасцярожнасці і даверлівасці.

 

Са слоў беларускага этнографа і фалькларыста Часлава Пяткевіча, такое навучанне адбывалася рэзка, пераканаўча і выразна: "Добрэ сабе ўдаўбі ў мазгавіну, што я табе кажу, да слухай, бо буду біць. Ні аднаму хлопцу не вер, хоць бы ён паказаўся табе ангелам; пакуль брэшэ і зубы скаліць, то нехай брэшэ, што хочэ, а ты адбрэхвайся, як знаеш… Але як лёстачкамі стане лезці к табе перш за пазуху, а далей і пад падол, а ты не лясніш яго па мордзі, да будзіш яму спагадаць, то… тады знаеш, што будзе? Адчураецса ад цябе Бог і людзі, а бацькі праклянуць" (З кнігі "Грамадская культура Рэчыцкага Палесся").

Акрамя такіх павучанняў, былі і жаноцкія сакрэты, як захаваць сваю прыродную прыгажосць. Іх маці таксама перадавала дэчцы.

Парады дзяўчыне, каб валасы не выпадалі:

  • зрэдку мыць галаву малаком кабыліцы. Валасы будуць такія буйныя, як кабылячы хвост;
  • мыць вадой з добра разбоўтаным яйкам.

Каб валасы добра раслі:

  • мыць адварам бярозавага лісця, ільнянога семя, кветак рамонка, крапівы;
  • стрыгчы канцы валасоў на маладзік.

Для прыемнага колеру твару:

  • пачуўшы першы гром, памыцца чыстай вадой;
  • мыцца хлебным квасам і сыроваткай;
  • перад умываннем пакласці ў ваду велікоднае чырвонае яйка.

Як адгадаваць вялікія грудзі

Ідэалам жаноцкасці лічыліся паўнагрудыя жанчыны, таму дзяўчаты выкарыстоўвалі розныя магічныя прыёмы, каб адпавядаць ідэалу. Напрыклад, каб паскорыць рост грудзей, дзяўчынка павінна была больш ужываць у ежу акруглай агародніны: бульбы, буракоў, рэпы, бручкі. Перш чым з'есці, іх трэба было крыху патрымаць за пазухай на голым целе.

Андарак на дзяўчыне — сведчанне "прасватанасці"

Засватаная напярэдадні Пакроваў дзяўчына пачынала насіць андарак. 

Андарак — даматканая спадніца з воўны яркага колеру з папярочнымі палоскамі. Апранаўся па святах. Колькасць андаракоў у пасагу маладой лічылася паказальнікам заможнасці сям'і. На думку даследчыкаў, беларускае "андарак" узыходзіць да нямецкага Underrock, што азначае "сподняя спадніца".

 

Дарэчы, немцы сяліліся на Беларусі з 16 стагоддзя, з тых часоў у беларускай мове жыве шмат слоў нямецкага паходжання, напрыклад "цукар" і "ланцуг".

Слуцкія паясы-2017
© Sputnik Альфрэд Мікус
Беларускія дзяўчаткі

А вось у яўрэйскай мове андаракFм называлі якраз верхнюю спадніцу. Хутчэй за ўсё ад яўрэяў і пайшла ў беларусаў гэта назва адной з самых прыгожых частак жаночага адзення.

У тым выпадку, калі бачылі прыгажуню ў андараку, усім станавілася зразумела, што сваты ў яе ўжо былі і дзяўчына "заручоная і запітая", а яе сям'я ўжо на ўсіх парах рыхтуецца да вяселля.

Тэмы:
Спадчына: традыцыі і вераванні нашых продкаў (31)
Тэги:
Нацыянальныя традыцыі, традыцыі, Ларыса Мятлеўская, Беларусь
Правілы карыстанняКаментары

Галоўныя тэмы