22:06 18 жніўня 2019
«Радыё Sputnik»
  • USD2.05
  • EUR2.27
  • 100 RUB3.10
Гуканне вясны

ЦТ па беларускай мове: маўленне, тэкст, стылістыка

© Sputnik Альфрэд Мікус
Грамадства
Атрымаць кароткую спасылку
Вучым беларускую мову (47)
55020

Рыхтуйцеся да цэнтралізаванага тэсціравання па беларускай мове разам са Sputnik.

Каб палегчыць падрыхтоўку да адказнага тэсціравання па беларускай мове, Sputnik зрабіў серыю ўрокаў, у якіх коратака і даступна выкладаюцца тэмы, рэкамендаваныя Міністэрствам адукацыі для паўтарэння.

Мова і маўленне

Мова – асноўны сродак перадачы інфармацыі для людзей. Яна адрозніваецца ад сістэмы сігналаў, якімі карыстаюцца жывёлы, тым, што з'яўляецца формай мыслення. Мова чалавека членараздзельная, і кожная яе адзінка выконвае ўласную функцыю. Моўныя сродкі аб'яднаныя ў сістэмы: фанетычную, лексічную, марфалагічную, сінтаксічную і стылістычную. Яны ўзаемазвязаны і разам утвараюць моўную структуру.  

Маўленне – гэта працэс выкарыстання моўных сродкаў у камунікацыі. Яно існуе ў дзвюх формах: вуснай і пісьмовай. Калі чалавек гаворыць або слухае, ён карыстаецца вусным маўленнем, калі піша або чытае – пісьмовым. У залежнасці ад таго, распавядае чалавек сам або ўспрымае інфармацыю, маўленне таксама падзяляецца на прадуктыўнае (гаварэнне, пісьмо) і рэпрадуктыўнае (слуханне, чытанне).

Літаратурная мова, культура вуснага і пісьмовага маўлення

Літаратурная мова – найвышэйшая форма існавання мовы. Яна характарызуецца ўнармаванасцю, апрацаванасцю, развітасцю, слоўнікавым багаццем. Літаратурныя нормы сведчаць пра ўзровень моўнай і агульнай культуры чалавека, мы карыстаемся літаратурнай мовай ва ўсіх сферах жыцця.

Тэкст як адзінка мовы і маўлення

Тэкст – гэта два і больш сказаў, аб'яднаных агульнай тэмай і граматычна. Тэкст абумоўлены канкрэтнай сітуацыяй маўлення, але таксама характэрызуецца па спосабах і сродках сувязі, а таксама структуры, што набліжае яго да іншых моўных адзінак. Уступнай фразай тэксту з'яўляецца загаловак.

Асноўныя прыкметы тэксту – сэнсавая цэласнасць, тэматычнае адзінства, разгорнутасць, паслядоўнасць, звязнасць і завершанасць.

Звязнасць тэксту забяспечвае пераемнасць паміж сказамі, якая праяўляецца ў тым, што кожны наступны сказ нясе ў сябе пэўную частку інфармацыі з папярэдняга.

Тыпы маўлення: апісанне, апавяданне, разважанне

Афармленне тэкстаў і выказванняў залежыць ад задачы маўлення і характару інфармацыі, якая ў іх утрымліваецца. Вылучаюць тры асноўныя тыпы тэкстаў: тэкст-апісанне, апавяданне і разважанне.

Стылі маўлення: навуковы, афіцыйны, публіцыстычны, мастацкі, гутарковы

Стыль – разнавіднасць літаратурнай мовы, якая ўжываецца ў адпаведнасці з пэўнай сітуацыяй і карыстаецца ўласнымі сродкамі, якія і передаюць яго спецыфіку. У адным тэксце выкарыстоўваюцца як нейтральныя, так і афарбаваныя стылістычныя сродкі, і колькасць апошніх вызначае стыль.

Чытайце таксама: 

Тэмы:
Вучым беларускую мову (47)
Тэги:
Адукацыя, Цэнтралізаванае тэсціраванне, Беларуская мова

Галоўныя тэмы