Экскурсаводы ў Гродне нясуць пра Стары замак "абы што"

© SputnikСтары замак у Гродне
Стары замак у Гродне - Sputnik Беларусь
У Гродне яшчэ не завершана эпапея з першай чаргой рэканструкцыі Старога замка, але ўжо ўсё бліжэй хімера другой. Чаму наступны этап "будаўнічай" працы можа зацягнуцца, даведаўся Sputnik.

Стары замак у Гродне - Sputnik Беларусь
Палац Баторыя ў Гродне: чаго нам гэта будзе каштаваць?
Паўтараць, якія важныя Стары замак і палац Стэфана Баторыя для гісторыі Беларусі, можна бясконца. Калі ўлады заявілі, што найважнейшы помнік архітэктуры будзе адноўлены, здаецца, усе былі шчаслівыя.

Потым зразумелі, што рэальнасць на Замкавай гары над Нёманам сутыкнулася з неўвасобленымі марамі архітэктара Уладзіміра Бачкова пра барока, бюджэтнай логікай і крытыкай гісторыкаў.

Чаго чакаць беларусам ад другой чаргі рэканструкцыі каралеўскай рэзідэнцыі, разбіраўся карэспандэнт Sputnik Станіслаў Андросік.

Раніца, замак і аблом

Камандзіроўка ў Гродне, ды яшчэ і ва ўласны выхадны наўрад ці для каго з журналістаў з'яўляецца мяжой летуценняў. Пасля таго як ва ўпраўленне культуры быў накіраваны афіцыйны запыт аб другім этапе рэканструкцыі, у адказ прыйшоў не толькі ліст, але і вусная прапанова прыехаць і ўсё ўбачыць на ўласныя вочы.

© SputnikГерб Речи Посполитой у входа в замок
Экскурсаводы ў Гродне нясуць пра Стары замак абы што - Sputnik Беларусь
Герб Речи Посполитой у входа в замок

Рэальнасць апынулася да болю звыклай, як хмурнае неба над каралеўскім горадам: па прыездзе начальніца ўпраўлення культуры Алена Клімовіч не адказвала на званкі сваёй памочніцы і паведамленні ў месенджарах, хоць сустрэча і інтэрв'ю былі абяцаныя. Там, дзе звыкла знікаюць мясцовыя чыноўнікі, адказ даводзіцца трымаць гісторыкам.

Балазе дырэктар Гродзенскага гісторыка-археалагічнага музея Юрый Кітурка не стаў бегаць ад карэспандэнта Sputnik, пагадзіўся пагутарыць і нават сфатаграфаваць, што ж зрабілі ў Старым замку да канца года будаўнікі.

Праект можна скарэктаваць

Стары замак у Гродне - Sputnik Беларусь
"Дзень бляхара": на Старым замку ў Гродне ўсталявалі купал
У адказе ўпраўлення культуры Гродзенскага абласнога выканаўчага камітэта на наш запыт было напісана, што ў красавіку-ліпені гэтага года праведзена працэдура закупкі і падрадчыкам зноў стаў Гроднаграмадзянпраект.

Пачатак рэалізацыі праекта па другой чарзе Старога замка запланаваны на 2022 год, а гэта значыць, што на ўсё пра ўсё застаўся год. Зараз трэба паспець правесці археалагічныя раскопкі і падрыхтаваць гістарычную даведку, якая будзе ўключаць усе магчымыя звесткі пра палац Баторыя, яго знешні і ўнутраны строй.

Усё гэта пры наяўнасці добрай волі можа дапамагчы скарэктаваць праект Бачкова, які крытыкаваўся шмат разоў. З гэтым багажом пытанняў накіроўваемся ў кабінет дырэктара ў Новым замку.

Пакуль усё на эскізах

"Мы наняліся напісаць гістарычную даведку па той частцы замка, дзе запланавана правядзенне другой чаргі рэканструкцыі, праца над ёй ужо вядзецца", - пацвердзіў інфармацыю Кітурка.

© SputnikДырэктар Гродзенскага гісторыка-археалагічнага музея Юрый Кітурка
Экскурсаводы ў Гродне нясуць пра Стары замак абы што - Sputnik Беларусь
Дырэктар Гродзенскага гісторыка-археалагічнага музея Юрый Кітурка

Паводле яго слоў, цяпер ідзе збор інфармацыі і новых крыніц пакуль не выяўлена, што вельмі складана. Спецыялісты вывучаюць тэкставыя матэрыялы, пераводзяць інвентары, матэрыялы даследаванняў археолагаў ў XX стагоддзі.

Пры гэтым дырэктар запэўніў, што спецыялісты яшчэ не пачалі этап праектавання: "Усё застаецца на ўзроўні эскізаў. Да саміх праектны работ пакуль не адбудуцца археалагічныя раскопкі і не будзе напісана гістарычная даведка, Гроднаграмадзянпраект не прыступіць".

У мінулым годзе на круглым стале асобна востра абмяркоўвалася пытанне, колькі ж паверхаў было ў палацы Стэфана Баторыя, і цяпер, як кажа гісторык, ёсць розныя меркаванні на гэты конт, але ніхто не гатовы даць дакладнага адказу.

© SputnikФрагмент арыгінальнага бруку часоў Вітаўта
Экскурсаводы ў Гродне нясуць пра Стары замак абы што - Sputnik Беларусь
Фрагмент арыгінальнага бруку часоў Вітаўта

Цяпер у Гродзенскага гісторыка-археалагічнага музея, пачынаючы з 5 снежня 2020 года, ёсць 90 дзён, каб падрыхтаваць гістарычную даведку, над якой працуюць музейныя супрацоўнікі.

Цяжкая другая чарга

Адказваючы на ​​пытанне, колькі ж будзе каштаваць другая чарга рэканструкцыі, Кітурка адзначыў, што калі ішлі працы па першай чарзе, спачатку быў адзін кошт, а потым ён крыху змяніўся, былі ўнесены змены ў праект і пайшлі на новую экспертызу.

Камяніцы не было ў замку, лічаць гісторыкі, якія крытыкуюць ход рэканструкцыі - Sputnik Беларусь
Рыжанкоў лічыць, што "замак ад Гучы" у Гродне стане жамчужынай краіны

"Яна меркавала іншыя матэрыялы, іншыя працы, і паўстаў іншы кошт. Ці справяцца будаўнікі за год? Не, не дадуць рады", - запэўнівае дырэктар музея.

Таму казаць аб кошце работ пакуль не гатовы праект цалкам бессэнсоўна, на думку гісторыка. Таму што ў цяперашні час няма поўнага разумення сітуацыі: якія работы, якія будуць праводзіцца ўзмацненні канструкцый, якія канструкцыі зменяць.

"Пра што цяпер можна разважаць? Ясна, што кошт вельмі вялікі. Паводле папярэдніх ацэнак, першая чарга - гэта менш, чым 20% ад усяго праекта рэстаўрацыі. Другая чарга, напэўна, будзе вельмі складаная, напэўна там будзе 40%. Але колькі гэта будзе на самой справе, пакуль невядома. Таму што пакуль незразумела, у што выльецца першая чарга", - прызнаецца Кітурка.

Другога праекта няма

Пакуль усе ламаюць дзіды вакол праекта архітэктара Бачкова, дырэктар музея задае слушнае пытанне: "А ці быў іншы праект? Яго проста не было".

© SputnikВось так замак выглядае двор замка
Экскурсаводы ў Гродне нясуць пра Стары замак абы што - Sputnik Беларусь
Вось так замак выглядае двор замка

Гісторык запэўнівае, што прымаць рашэнні ёсць каму, калі гістарычная даведка музея уступіць у супярэчнасць з праектам, які стаў аб'ектам крытыкі.
У адказ на пытанне, хто будзе прымаць рашэнне ў дадзенай сітуацыі, Кітурка сказаў: "Навуковы кіраўнік. Далей будзе вырашацца калегіяльна. Будуць прыцягнутыя спецыялісты, якія змогуць выказаць кваліфікаваны пункт гледжання".

Дырэктар сцвярджае, што ў аснову праекта другой чаргі будзе пакладзена ўся інфармацыя, якую знойдуць супрацоўнікі музея, а таксама археолагі падчас сваіх пошукаў. "Калі тое, што прапануе Бачкоў, падасца непрымальным, значыць, будуць іншыя рашэнні".

© SputnikЗнакамітая Камяніца, існаванне якой абверглі вынікі археалагічных раскопак
Экскурсаводы ў Гродне нясуць пра Стары замак абы што - Sputnik Беларусь
Знакамітая Камяніца, існаванне якой абверглі вынікі археалагічных раскопак

Кітурка расказаў таксама, што ў Беларусі заўсёды праводзіцца будаўнічая экспертыза ўсіх праектаў, але яна накіравана на тое, каб ацаніць, наколькі добрасумленна складзеныя каштарысы: галоўнае - каб не быў завышаны кошт работ з боку праекціроўшчыкаў.

"Нясуць абы што"

Цікавімся, а як быць экскурсаводам і што ім распавядаць пра Стары замак і, напрыклад, спрэчную Камяніцу, на што дырэктар адказвае: "Ведаеце, экскурсаводы часам такую ​​ахінею нясуць. Тут адна знакамітая на ўсю Гародню экскурсавод паказвае палякам палац у Старым замку і кажа, што тут памёр Казімір Ягелончык (Вялікі князь літоўскі і Кароль польскі ў XV стагоддзі - Sputnik), які памёр за 100 год да пачатку будаўніцтва".

"Чым я магу дапамагчы экскурсаводам?", - задае рытарычнае пытанне гісторык. Пакуль ідуць працы ў Старым замку, у музеі займаюцца распрацоўкай экспазіцыі і не рыхтуюць зацверджаны тэкст экскурсіі.

"Я не гружу тым, што будуць "несці" экскурсаводы (прыватныя - Sputnik). Ім можна даць самы ідэальны тэкст, а яны "нясуць абы што", - канстатаваў Кітурка.

Што будзе далей?

Цікава, што ў Беларусі не прадугледжана працэдура праверкі і аналізу гістарычных даведак па такіх аб'ектах. Ці будуць праводзіцца грамадскія абмеркаванні праекта - таксама невядома. Зразумела адно: усе пытанні разгледзяць на пасяджэнні Беларускай рэспубліканскай навукова-метадычнай рады па пытаннях гісторыка-культурнай спадчыны.

© SputnikТак палац Баторыя выглядае цяпер звонку
Экскурсаводы ў Гродне нясуць пра Стары замак абы што - Sputnik Беларусь
Так палац Баторыя выглядае цяпер звонку

Праблема ў тым, што на падрыхтоўку архітэктурнага праекта трэба мінімум шэсць месяцаў, а потым яго яшчэ трэба разгледзець на пасяджэнні рады.

Атрымліваецца, што капаць археолагам трэба было ўжо ў 2020 годзе, і цяпер, каб укласціся ў тэрміны, ім прыйдзецца працаваць альбо ў студзені або тэрміны зноў "паплывуць" у невядомым накірунку, а гэта бюджэтныя грошы.

Стужка навiн
0
Спачатку новыяСпачатку старыя
loader
У эфіры
Заголовок открываемого материала
Міжнародны
InternationalEnglishАнглійскіMundoEspañolІспанскі
Еўропа
DeutschlandDeutschНямецкіFranceFrançaisФранцузскіΕλλάδαΕλληνικάГрэчаскіItaliaItalianoІтальянскіČeská republikaČeštinaЧэшскіPolskaPolskiПольскіСрбиjаСрпскиСербскіLatvijaLatviešuЛатышскіLietuvaLietuviųЛітоўскіMoldovaMoldoveneascăМалдаўскіБеларусьБеларускiБеларускі
Закаўказзе
ԱրմենիաՀայերենАрмянскіАҧсныАҧсышәалаАбхазскіХуссар ИрыстонИронауАсецінскіსაქართველოქართულიГрузінскіAzərbaycanАzərbaycancaАзербайджанскі
Бліжні Усход
Sputnik عربيArabicАрабскіTürkiyeTürkçeТурэцкіSputnik ایرانPersianФарсіSputnik افغانستانDariДары
Цэнтральная Азія
ҚазақстанҚазақ тіліКазахскіКыргызстанКыргызчаКіргізскіOʻzbekistonЎзбекчаУзбекскіТоҷикистонТоҷикӣТаджыкскі
Усходняя і Паўднёва-Усходняя Азія
Việt NamTiếng ViệtВ'етнамскі日本日本語Японскі俄罗斯卫星通讯社中文(简体)Кітайскі俄罗斯卫星通讯社中文(繁体)Кітайскі
Паўднёвая Амерыка
BrasilPortuguêsПартугальскі