Белорусская АЭС - Sputnik Беларусь
БелАЭС
Беларускую атамную станцыю ў Астраўцы называюць "будоўляй стагоддзя". Хто падтрымлівае АЭС? Хто выступае супраць яе функцыянавання? Які ўплыў на эканоміку Беларусі акажа станцыя пасля фінальнага запуску? Апошнія навіны пра будаўніцтва БелАЭС - у матэрыялах Sputnik.

Карпянкоў адкрыта аб пратэстах, цкаванні родных і службе

© Sputnik / Виктор ТолочкоКамандуючы ўнутранымі войскамі Беларусі генерал-маёр Мікалай Карпянкоў
Камандуючы ўнутранымі войскамі Беларусі генерал-маёр Мікалай Карпянкоў - Sputnik Беларусь, 1920, 16.03.2021
У першым інтэрв'ю пасля прызначэння камандуючы ўнутранымі войскамі распавёў аб ахове БелАЭС, прынцыпах адбору ў армію і гатоўнасці да новых пратэстаў.
Унутраныя войскі (УВ) - ваенная арганізацыя, якая ўваходзіць у склад Міністэрства ўнутраных спраў. Задачы, якія выконваюць УВ, разнастайныя і шырокія: ад аховы грамадскага парадку і абясшкоджвання выбуховых прадметаў да цалкам новай функцыі - аховы і абароны Беларускай АЭС.
18 сакавіка ўнутраныя войскі адзначаюць сваё прафесійнае свята. Напярэдадні яго Sputnik папрасіў аб сустрэчы з намеснікам міністра ўнутраных спраў - камандуючым унутранымі войскамі Беларусі генерал-маёрам Мікалаем Карпенковым.
Камандуючы адразу ж папярэдзіў, што закрытых тэм для яго не існуе: пра ўсё гатовы казаць сумленна і адкрыта. Дыялог прайшоў у незвычайным фармаце: з гарбатай і прысмакамі.

Аб адзінстве, якому прысвечаны 2021 год

Камандуючы падкрэсліў, што гэты год і для яго, і для ўнутраных войскаў знакавы.
"Каляровыя рэвалюцыі, войны. Мы ў гэтым выдатна разабраліся. Нашы замежныя партнёры гавораць, што беларуская праваахоўная сістэма стала брэндам па навядзенні канстытуцыйнага парадку", - адзначыў камандуючы УВ.
Паводле яго слоў, у абвешчаны Год адзінства парадак будзе забяспечаны па ўсёй краіне, а назапашаныя праблемы будуць вырашаны эвалюцыйна і дакладна.
"Каб усе гэтыя БЧБ, якія складаюцца ў базах дадзеных, сваёй працай маглі адкупіць віну і шкоду, які нанеслі дзяржаве", - сказаў генерал-маёр.
© Sputnik / Виктор ТолочкоЗаместитель министра внутренних дел – командующий внутренними войсками Беларуси генерал-майор Николай Карпенков во время интервью
Заместитель министра внутренних дел – командующий внутренними войсками Беларуси генерал-майор Николай Карпенков во время интервью - Sputnik Беларусь, 1920, 15.07.2021
Заместитель министра внутренних дел – командующий внутренними войсками Беларуси генерал-майор Николай Карпенков во время интервью
Кіраўнік ўнутраных войскаў упэўнены, што беларусы, якія не ўдзельнічаюць у пратэстных акцыях, могуць жыць спакойна
Усім астатнім, па перакананні камандуючага, баяцца няма чаго. Трэба спакойна працаваць, плаціць падаткі. Мікалай Карпянкоў лічыць, што 2021 год будзе годам адзінства, парадку і спакою.

Адна з задач - ахова БелАЭС

Пяць гадоў таму на ўнутраныя войскі была ўскладзена цалкам новая задача па ахове асабліва важнага аб'екта - Беларускай АЭС. Для гэтага быў сфармаваны батальён, які нясе кругласутачную службу.
Па словах камандуючага, больш важнага аб'екта, чым АЭС, у прынцыпе няма. Менавіта таму да вайскоўцаў, якія забяспечваюць бяспеку станцыі, прад'яўляюцца асаблівыя патрабаванні.
"Адбор ва ўнутраныя войскі спецыфічны (для салдат - гэта і здароўе, чыстае мінулае, узровень адукацыі), а афіцэры і вайскоўцы, якія праходзяць службу па кантракце, дадаткова праходзяць псіхалагічнае тэставанне. І, вядома, праходзіць ацэнка па прафесійнай прыдатнасці. У вайсковай часці 7434 вельмі добры сфармаваўся калектыў. Прафесійныя афіцэры, якія маюць вялікі вопыт службы ва ўнутраных войсках... ", - распавёў камандуючы.
Па словах Мікалая Карпенкова, каб зразумець асаблівасці службы на АЭС, неабходна пабываць на станцыі.
"Трэба валодаць сур'ёзнай стрэсаўстойлівасцю, знаходзячыся на гэтым аб'екце. Таму адбору асабістага складу надаецца вельмі вялікая ўвага. Палова асабістага складу - вайскоўцы-кантрактнікі. Батальён баяздольны і якасна выконвае задачы. Заўваг ад кіраўніцтва дадзенага аб'екта няма", - кажа генерал-маёр.

Аб неабходнасці быць ветлівым, але не губляць пільнасць

У 2020 годзе амаль 103 000 асуджаных было адканваяваны з адной папраўчай установы ў iншую або са следчага ізалятара да месца адбыцця пакарання.
"Гэта вельмі складаная задача. Таму што асабісты склад варты знаходзіцца ў непасрэдным кантакце з асуджанымі ў замкнёнай прасторы. Часам працягласць нясення службы (напрыклад, на чыгуначнай варце) можа працягвацца да тыдня... Вайскоўцы, якія выконваюць гэтую службова-баявую задачу, маральна і стрэсаўстойлівыя", - распавядае Мікалай Карпянкоў.
Як распавёў камандуючы, служба па ахове і суправаджэнні асуджаных існуе ў Беларусі з царскіх часоў. Захаваліся таксама некаторыя нормы статута тых гадоў.
"Адным з першых пунктаў значыцца, што неабходна быць ветлівым і карэктным пры выкананні задач, пільным. А другім - памятаць, што перад табой знаходзіцца злачынец, які толькі і думае, як бы цябе падмануць і ўцячы", - заявіў Карпенкаў.
Паводле яго слоў, сумны вопыт унутраныя войскі перажылі ў 1997 годзе, калі на станцыі "Баранавічы-Палескія" загінуў салдат, яшчэ чацвёра апынуліся ў рэанімацыі. Асуджаныя пранеслі "заточкі" і паспрабавалі збегчы са спецвагона. Гэтую трагічную гісторыю цяпер у настаўленне распавядаюць кожнаму радавому ўнутраных войскаў.
"Як высветлілася, адзін з асуджаных прайграўся ў карты. І яму трэба было бегчы. Яны напалі на варту. Радавы Сяргей Свенцецкі стаў у праходзе і наколькі мог бяззбройны стрымліваў злачынцаў. Яго ў гэты час білі нажамі. У музеі захоўваецца яго форма. А начальнік варты ужыў зброю і абясшкодзіў злачынцаў", - распавёў Карпянкоў.

Аб традыцыі наведаць папраўчыя ўстановы

Па яго прызнанні, ва ўнутраных войсках ёсць такая традыцыя - новы камандуючы абавязаны аб'ехаць не толькі ўсе падраздзяленні арганiзацыi, але і папраўчыя ўстановы - іх ахову ажыццяўляюць УВ. З моманту прызначэння Мікалай Карпянкоў наведаў 16 калоній.
Паводле яго зняволення, пры ахове асуджаных дробязей не можа быць.
"У папраўчай установе ПК-9 у Горках адзін асуджаны спрабаваў здзейсніць уцёкі. Але вартавыя праявілі пільнасць. Там сур'ёзная сістэма аховы. Яна адсігналізавала, і вартавыя на вышках яго сустракалі. Ваеннаслужачы падняў уверх аўтамат, зрабіў папераджальны стрэл. І пасля таго, як парушальнік пераадолеў адну з загарод, ён змяніў свае планы і здаўся. Гэта было ў кастрычніку 2020. У СМІ гэтага факта не было ", - удакладніў Мікалай Карпянкоў.

Аб ілжывым і сапраўдным мініраванні

Па ацэнцы камандуючага, апошнім часам стала больш паведамленняў аб мініраванні аб'ектаў. Да прыкладу, у дзень правядзення Усебеларускага народнага сходу такіх за суткі паступіла каля 140. Звычайна ў дзень рэгіструюцца 5-8. Яшчэ год таму такога не было. Каб абследаваць усе аб'екты, сапёрна-піратэхнічнай службе ўнутраных войскаў прыйшлося аб'яднаць намаганні з контртэрарыстычнымі падраздзяленнямі.
На думку Мікалая Карпенкова, ілжывыя званкі рабілі прадстаўнікі апазіцыі: "Гэта - амаральныя асобы, нашы гэтыя бчб-эшнікі. Яны такім чынам спрабуюць дэстабілізаваць абстаноўку, стварыць максімум нязручнасцяў грамадзянам, а таксама разтузаць работу і выматаць нашы піратэхнічныя групы. Тыя, хто гэтым займаецца, рана ці позна па законе адкажуць. І сур'ёзная крымінальная адказнасць за гэта прадугледжана", - падкрэсліў камандуючы УВ.
© Sputnik / Виктор ТолочкоЗаместитель министра внутренних дел – командующий внутренними войсками Беларуси генерал-майор Николай Карпенков
Заместитель министра внутренних дел – командующий внутренними войсками Беларуси генерал-майор Николай Карпенков - Sputnik Беларусь, 1920, 15.07.2021
Заместитель министра внутренних дел – командующий внутренними войсками Беларуси генерал-майор Николай Карпенков
Зараз, па словах генерал-маёра, вялікая ўвага надаецца кіраванню ўнутранымі войскамі
Ён таксама звярнуў увагу, што 7 сапёрна-піратэхнічных груп нясуць дзяжурства кругласутачна. Сустракаюцца часам вельмі цікавыя знаходкі, якія і бывалых сапёраў ставяць у тупік.
"У Віцебскай вобласці звярнуўся вясковец. На месцы высветлілася, што самаробнае выбуховае прыстасаванне замаскіравана пад палена. Унутры быў бяздымны порах. Яно павінна было спрацаваць пры нагрэве. Звычайным спосабам разбурыць зарад не ўдалося. Адбыўся выбух. Двое супрацоўнікаў атрымалі раненні, але з імі ўжо усё ў парадку. Зараз крымінальная міліцыя шукае "умельца". Ён заклаў прыладу ў дроўніцы, гаспадар бы пры падпалцы печы атрымаў непрыемны сюрпрыз", - распавёў Карпянкоў.
Усяго ж сапёрна-піратэхнічныя групы ў 2020 годзе больш за 5000 разоў выязджалі на абясшкоджванне выбухованебяспечных прадметаў. Як правіла, большасць з іх выяўляюць вясной і ўвосень, калі грунты выштурхоўваюць на паверхню спадчыну войнаў.
Нямала клопатаў дастаўляюць і зборшчыкі лому. Нярэдка ў іх запасы трапляюць выбухованебяспечныя рэчы. Каб дастаць каляровыя металы, яны пачынаюць пілаваць боепрыпасы, і такія выпадкі таксама нярэдка заканчваюцца дэтанацыяй і трагедыяй.
"Абясшкоджана вельмі вялікая колькасць выбухованебяспечных прадметаў. Каля 25 тысяч за 2020 год. Але няма канца дасканаласці. Да нас на навучанне прыязджалі калегі з Катара, Аб'яднаныя Арабскія Эміраты. Напрыклад, на адным з практычных заняткаў спачатку адны сапёры выраблялі ўмоўнае выбуховае прыстасаванне, іншыя думалі, як яго абясшкодзіць. Потым мяняліся", - распавёў Карпянкоў.

Аб найноўшым узбраенні

Каб адпавядаць сучасным выклікам і пагрозам, фарміраванні ўнутраных войскаў штогод атрымліваюць найноўшае ўзбраенне. Не выключэннем стаў і мінулы год.
"У 2020 годзе былі акцэнты на дааснашчэнне і дазакупку самых сучасных спецыяльных сродкаў, несмяротнай траўматычнай зброі. І мы вымушаны былі яе часам выкарыстоўваць. Яна паказала сваю эфектыўнасць. Светлашумавыя, дымавыя, гранаты са слёзатачывым газам таксама былі эфектыўныя", - адзначае Мікалай Карпянкоў.
Паводле яго слоў, цяпер самая вялікая ўвага надаецца пытанням кіравання войскамі. У тым ліку з выкарыстаннем сучасных тэхналогій.
"Гэта дазваляе наносіць на карту або планшэт, якія дзеянні і да якога тэрміну неабходна выканаць. І тут жа перадаваць інфармацыю камандзірам, каб яны паспяхова дзейнічалі з розных напрамкаў, блакіруючы і затрымліваючы правапарушальнікаў. Таму набываем усё навіны, якія ёсць у свеце, і ўкараняем для аўтаматызаванага кіравання войскамі. Мы фактычна па планшэце бачым, дзе і якія групы байцоў рухаюцца, колькі іх. Пытанні кіравання, зладжанасці дзеянняў - першарадныя", - растлумачыў камандуючы.
Для гэтых жа мэтаў нядаўна былі закуплены дзве камандна-штабныя машыны. Гэтая тэхніка здольна бесперабойна працаваць і перасоўвацца ў любых умовах і на любой мясцовасці.
"Усё самае перадавое ўкараняем і ўжываем, дзякуючы асабліваму клопату кіраўніка дзяржавы аб органах унутраных спраў, падраздзяленнях спецыяльнага прызначэння. Мы гатовы выканаць задачу любой складанасці, якую перад намі паставяць для забеспячэння парадку і суверэнітэту нашай дзяржавы, міру і спакою", - распавёў Мікалай Карпянкоў .

Аб бытавым забеспячэнні байцоў

Мікалай Карпянкоў скончыў сувораўскае вучылішча ў Мінску. Затым - Ульянаўскае гвардзейскае вышэйшае танкавае каманднае. Прызнаецца, што да 3-га курса спаць даводзілася на двух'ярусным ложку. Зараз жа казарменны побыт байцоў апісвае як камфортны.
"Ёсць гарачая вада. І для вайскоўцаў зроблена ўсё, каб пасля начнога дзяжурства прыйсці і адпачыць, аднавіць сілы. Што тычыцца харчавання, то нярэдка паступаюць просьбы зрэзаць паёк. Бо шмат хто кажа, што занадта вялікія порцыі і не ўсе з'ядаюць", - адзначае намеснік міністра МУС.
Мікалай Карпянкоў абверг інфармацыю пра тое, што леташнія пратэсты адбіліся на прызыўной кампаніі. Навабранцы ахвотна паўстаюць у строй, і служба застаецца для іх прэстыжнай. Тым больш, што ва ўнутраных войсках выпадкі нестатутных адносін цалкам выключаны.
"Усё пачынаецца з дысцыпліны і парадку. Там, дзе гэтага няма, не выратуюць ні зброя, ні спецсродкі, ні тэхніка, - падкрэсліў камандуючы. - І самае галоўнае, каб салдат жывы і здаровы вярнуўся з войска. Нашы афіцэры скончылі факультэт унутраных войскаў і па адукацыі юрысты. Гэта значыць, ведаюць законы і гатовыя іх ужываць", - падзяліўся Карпянкоў.

Аб асабістых пагрозах

Па словах камандуючага, падчас леташніх беспарадкаў пацярпелі 22 афіцэры і байцы. Пасля выбараў ваеннаслужачым унутраных войскаў пачалі паступаць пагрозы ў сацыяльных сетках і па тэлефонах. Невядомыя пагражалі расправай.
"Я сам асабіста падвяргаўся цкаванню, пагрозам, абразам. Такая нізасць, што пагражалі і дзецям, і ўнукам, і блізкім сваякам, і жонцы. Такія пагрозы, што і вымавіць немагчыма. І недзе нейкія дзеянні пачынаюцца, тут жа ідуць званкі ўсім сваякам: "Мы ідзем вас забіваць", "Мы ідзем вас спальваць", "Рыхтуйцеся, пашкадуеце, што на свет нарадзіліся", - распавёў Мікалай Карпянкоў.
Паводле яго слоў, падобныя паведамленні паступалі шматлікім вайскоўцам, але ставіцца да гэтага трэба спакойна: "Усё гэта варта выпрабаваць і зразумець, з кім мы маем справу. Што гэта абсалютны вораг нашаму народу, нашай дзяржаве. Гэта чужыя і лішнія людзі ў нашым грамадстве, якія, не знайшоўшы сябе, такім злом спрабуюць сябе праявіць ".
Падчас размовы Мікалай Карпянкоў распавёў, што ўсе супрацоўнікі, калі гэта неабходна, знаходзяцца пад аховай. А пытанні бяспекі ўскладзены на спецыяльныя падраздзяленні.
"Мы ведалі, што рабілася на Украіне, і былі да гэтага гатовы. Ну і трэба праяўляць пэўную пільнасць. Каб у сацсетках не было лішніх фатаграфій і інфармацыі. І калі ёсць пагроза, каб тут жа гэта дакладвалася камандзірам. А мы прымем усе меры, каб ні адзін волас не ўпаў з галавы супрацоўніка, пальцам, каб ніхто не дакрануўся да яго дзяцей ці яго бацькоў. Пытанні бяспекі нашых супрацоўнікаў вырашаюцца ў першую чаргу. І каму трэба зброю мець на пастаяннае нашэнне, мы вызначаем. І якія сем'і ўзяць пад ахову", - сказаў камандуючы УВ.
І дадаў: "Усіх тых, хто пагражае, практычна ведаем, што яны пішуць, як яны рыхтуюцца. Да ўсіх чарга дойдзе. Калі будзе гатовы канчатковы састаў іх злачынства, мы іх затрымаем. І яны ўсё адкажуць перад законам. І за паклёп, за абразы, за пагрозы і за экстрэмісцкія заклікі. Ледзь стрымана трэба ставіцца, праяўляць пільнасць і не грэбаваць асабістай бяспекай", - падкрэсліў Карпянкоў.

Аб пратэстуючых

Мікалай Карпянкоў распавёў, што ў ліку тых, хто ўдзельнічаў у масавых акцыях, праваахоўнікі ўбачылі знаёмыя твары. Гэта - лідэры футбольных фанатаў, анархісты, неанацысты.
"Ёсць і камерсанты, якія ніколі не плацілі падаткаў. Ведаеце, вось гэтыя бчб-эшнікі - абсалютна амаральныя людзі. Як можна пагражаць сем'ям ваеннаслужачых, жонкам? І казаць, што зальем твар кіслатой, спалім дом, бацькам косткі паламаем, выкрадзем, заб'ём... Ведаеце, усё гэта на ўзроўні не фашыстаў, а фашысцкіх прыхвасняў. Гэта абсалютна не наша мараль, не нашы паводзіны. Гэта не беларускае. Гэта вар'яцкая агрэсія, якая накіроўваецца з-за мяжы, нашымі няўдачнікамі - людзьмі, якія скажам так, не знайшлі сябе ў грамадстве. Час гэтых бчб-эшнікаў і пратэстуноў ён скончыўся. Гэта з'ява сышла (…). Вось ужо некалькі месяцаў запар з іх боку праяў няма", - запэўніў камандуючы УВ.
"Хтосьці ў лесе бегае са сцягам і спрабуе нешта зняць, паказаць, выкінуць у інтэрнэт, каб яму за гэта заплацілі. Альбо ў самым цёмным і адыходжым куце, у двары праводзяць нейкія акцыі, ці крычаць у фортку "Жыве Беларусь". Шмат гонару пра іх казаць і згадваць. Гэта зусім чужая з'ява, але яна сыходзіць на нішто. Менш хацелася б нават згадваць, каб не падымаць гэтую хвалю. Таму што гэта нейкія сілы ім надае. І яны спрабуюць нешта ўспомніць і зрабіць нейкую заяву. Якія яны грамадзяне Беларусі? Так, ёсць пэўная кантрольная дата - 25 сакавіка, дзень БНР, калі яны выпаўзаюць на гэтае сваё свята. Але я скажу, што, прайшоўшы тую школу выпрабаванняў, якія выпалі на долю праваахоўнікаў, мы ведаем, як з імі змагацца і што нам у дадзенай сітуацыі прадпрымаць. Трэба актыўна і літаральна з першых хвілін прыступаць да тых дзеянняў, якія намі выпрацаваны. І мы хутка разбярэмся"- сказаў на заканчэнне Мікалай Карпянкоў.

Аб задачы цясней сціскаць шчыты

Камандуючы таксама распавёў, што масавыя акцыі не прайшлі для ўнутраных войскаў бяскроўна. У шпіталі з траўмамі апынуліся 22 вайскоўцы. Але яны ўжо ачунялі і вярнуліся ў строй.
"Паўторым усё тое, што было, калі ў гэтым будзе неабходнасць. Але я абсалютна ўпэўнены, што калі нешта і будзе, то гэта будзе літаральна дзесяткі (чалавек), не больш за тое. Я скажу, што за той перыяд, і брыгада спецыяльнага прызначэння 3214 і падраздзяленні спецыяльнага прызначэння САХР дзейнічалі вельмі актыўна, вельмі аддана сваёй краіне, сваёй Радзіме, свайму народу, свайму прэзыдэнту і выконвалі вельмі мужна свае задачы. Усе разумеюць, што трэба больш цесна сціскаць шчыты ў нашым баявым парадку і смела ісці і выконваць тыя задачы, якія перад намі ставіць Радзіма і кіраўнік дзяржавы", - распавёў генерал-маёр Карпянкоў.

З біяграфіі Карпянкова

Мікалай Карпянкоў нарадзіўся 6 верасня 1968 года ў Мінску. Скончыў Мінскае сувораўскае ваеннае вучылішча, Ульянаўскае гвардзейскае вышэйшае танкавае каманднае вучылішча, Акадэмію МУС Рэспублікі Беларусь.
Службу пачынаў праходзіць у 120-й гвардзейскай мотастралковай дывізіі на пасадзе камандзіра роты.
З 1993 па 1995 год - на аператыўных пасадах у органах унутраных спраў. З'яўляўся камандзірам баявой групы падраздзялення "Беркут", на базе якога было створана антытэрарыстычнае спецпадраздзяленне "Алмаз".
З 1995 па 2003 год - у Службе бяспекі прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.
З 2003 па 2010 год - камандзір спецпадраздзялення па барацьбе з тэрарызмам "Алмаз".
У 2011 годзе прызначаны начальнікам упраўлення па супрацьдзеянні экстрэмізму і барацьбе з тэрарызмам галоўнага ўпраўлення па барацьбе з арганізаванай злачыннасцю і карупцыяй.
З 2012 па 2014 год узначальваў упраўленне па наркакантролі і супрацьдзеянні гандлю людзьмі крымінальнай міліцыі.
З 2014 па 2020 гады працаваў начальнікам галоўнага ўпраўлення па барацьбе з арганізаванай злачыннасцю і карупцыяй (ГУБАЗіК).
19 лістапада 2020 года прызначаны намеснікам Міністра ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь - камандуючым унутранымі войскамі.
Генерал-маёр міліцыі.
Чытайце таксама:
Стужка навiн
0
Спачатку новыяСпачатку старыя
loader
У эфіры
Заголовок открываемого материала
Міжнародны
InternationalEnglishАнглійскіMundoEspañolІспанскі
Еўропа
DeutschlandDeutschНямецкіFranceFrançaisФранцузскіΕλλάδαΕλληνικάГрэчаскіItaliaItalianoІтальянскіČeská republikaČeštinaЧэшскіPolskaPolskiПольскіСрбиjаСрпскиСербскіLatvijaLatviešuЛатышскіLietuvaLietuviųЛітоўскіMoldovaMoldoveneascăМалдаўскіБеларусьБеларускiБеларускі
Закаўказзе
АҧсныАҧсышәалаАбхазскіԱրմենիաՀայերենАрмянскіAzərbaycanАzərbaycancaАзербайджанскіХуссар ИрыстонИронауАсецінскіსაქართველოქართულიГрузінскі
Бліжні Усход
Sputnik عربيArabicАрабскіTürkiyeTürkçeТурэцкіSputnik ایرانPersianФарсіSputnik افغانستانDariДары
Цэнтральная Азія
ҚазақстанҚазақ тіліКазахскіКыргызстанКыргызчаКіргізскіOʻzbekistonЎзбекчаУзбекскіТоҷикистонТоҷикӣТаджыкскі
Усходняя і Паўднёва-Усходняя Азія
Việt NamTiếng ViệtВ'етнамскі日本日本語Японскі俄罗斯卫星通讯社中文(简体)Кітайскі俄罗斯卫星通讯社中文(繁体)Кітайскі
Паўднёвая Амерыка
BrasilPortuguêsПартугальскі