Вера Палякова-Макей: пра бабулю са СМЕРШа, урокі мужа і "заводскія будні" ТЮГа

© Sputnik / Виктор Толочко
Падпісацца
Эксклюзіў
Дырэктар ТЮГа, тэлевядучая і актрыса Вера Палякова-Макей у Год жанчыны адкрыта расказала пра прафесію, настаўнікаў, жаночы лёс, бабулю-контрразведчыцу, а таксама пра тое, што яе здзіўляе ў сучасных "юных дзевах".
Інтэрв’ю з Верай Паляковай-Макей пачалося з невялікага непаразумення, але актрысе, прыгажуні і жанчыне, якая ўмее трымаць удар, спатрэбілася ўсяго некалькі секунд, каб ацаніць сітуацыю і перавярнуць яе на сваю карысць.
Дамаўляючыся аб сустрэчы, карэспандэнт Sputnik, мабыць, не ўдакладніла, што інтэрв'ю будзе запісвацца на камеру – ці то забылася папярэдзіць, ці то Вера Аляксандраўна выпусціла гэты момант з-пад увагі.
"Добра, я буду не пры парадзе і без грыму, але брошка ў выглядзе літары "В" на сэрцы ёсць", - з усмешкай сказала Вера Палякова, даўшы зразумець, што не рыхтавалася да здымак. На прапанову размясціцца ў грымёрцы яна адказала адмовай: "У мяне няма асобнай грымёркі, я – у агульнай".
Таму размова адбылася ў яе кабінеце, за вялізным працоўным сталом, заваленым паперамі, дакументамі і фігуркамі соў. Дырэктар ТЮГа, апранутая ў простую белую байку і з гладка зачасанымі валасамі, выглядала належна і натуральна.

Вера Палякова-Макей
© Sputnik / Виктор Толочко
Год жанчыны
Размова з кіраўніком Тэатра юнага гледача задумвалася як інтэрв'ю з вядомай персонай у аб’яўлены ў Беларусі Год жанчыны. Таму ўсе тэмы – тэатральныя, асабістыя і прафесійныя – разглядаліся скрозь гэтую прызму.
На думку Веры Паляковай, гэтае рашэнне было чаканым, бо "слабы моцны пол" усё больш упэўнена выходзіць на першы план – і ў прафесіі, і ў сям’і.
"Мне здаецца, гэта заканамерны вынік. Нават у тэатральным асяроддзі сярод кіраўнікоў мінскіх тэатраў 90% – жанчыны. І ТЮГам кіруе жанчына, і Музычным тэатрам, і Новым драматычным, і Маладзёжным", - адзначыла яна.
У такой сітуацыі, лічыць актрыса, жанчынам асабліва патрэбна падтрымка і ўвага, у тым ліку з боку дзяржавы.
"Я думаю, гэта правільнае рашэнне – падтрымаць жанчыну, падтрымаць нараджальнасць у нашай краіне. Мне здаецца, менавіта для гэтага яно і зроблена, і гэта вельмі разумны крок", - падкрэсліла кіраўнік ТЮГа.

Вера Палякова-Макей
© Театр юного зрителя
Самы жаночы спектакль
У Год жанчыны было б дзіўна не спытаць дырэктара тэатра аб тым, як жаночая тэма адлюстравана ў рэпертуары.
"Мне здаецца, у нас усе спектаклі – жаночыя. У нас, па сутнасці, не так шмат мужчын-пастаноўшчыкаў. Два рэжысёры ў нашым тэатры – Ганна Джамілашвілі і Таццяна Самбук – ставяць пра каханне, узаемаадносіны, мацярынства, дзяцей: "Жэня плюс Таня роўна каханне". А наш "Майстар і Маргарыта" – ён пра Маргарыту. Гэта абсалютна жаночы спектакль. Я вам скажу, што і ў "Пікавай даме", і ў "Палачанцы" таксама шмат жаночай энергіі", - пералічвае яна.

Вера Палякова-Макей у спектаклі "Майстар і Маргарыта" на сцэне Тэатра юнага гледача
© Photo : Театр юного зрителя
Вера Палякова ўпэўнена: усе пастаноўкі, у якіх ёсць тэма кахання, – яны і пра жанчын, і для жанчын. Яна таксама заўважае, што публіка ў тэатры па-ранейшаму ў асноўным жаночая, хаця з’явілася новая тэндэнцыя – дамы ўсё часцей прыводзяць на спектаклі сваіх мужчын.
Верына Маргарыта
Летам 2023-га тэатральны Мінск узрушыла навіна аб прэм’еры ў ТЮГу "Майстра і Маргарыты" Булгакава. Мала таго, што булгакаўская тэма заўсёды прыцягальная, дык яшчэ і Вера Палякова выйшла на сцэну ў галоўнай ролі – усяго праз паўгода пасля асабістай трагедыі. Спектакль стварылі ў рэкордныя тэрміны – за тры месяцы.
"Гэта наш самы тытулаваны спектакль, уладальнік вялізнай колькасці ўзнагарод на міжнародных фестывалях. Яго вельмі любяць гледачы не толькі ў нашай краіне, але і далёка за яе межамі. І, вядома, гэта мая вельмі асабістая гісторыя", - расказвае субяседніца.

Вера Палякова-Макей у спектаклі "Майстар і Маргарыта" на сцэне Тэатра юнага гледача
© Photo : Театр юного зрителя
Безумоўна, калі пройдуць гады і крытыкі будуць аналізаваць, чаму ТЮГаўскі "Майстар і Маргарыта" атрымаўся такім пранізлівым, яны скажуць: ён стаў споведдзю і выратаваннем Веры Паляковай.
"Мая Маргарыта прысвечана маёй трагедыі, маёй асабістай гісторыі. Гэты спектакль для мяне асабліва дарагі. Мы рэдка з кім можам гаварыць пра патаемнае. А сцэна і добры матэрыял – гэта тая глеба, дзе ты можаш выказаць свае эмоцыі і пачуцці", - прызнаецца актрыса.
"Я разумею сваю Маргарыту з першай да апошняй хвіліны. Мусіць, таму яна для мяне такая зорная. Напэўна, таму я атрымала столькі ўзнагарод за гэтую ролю – з рук вельмі строгіх крытыкаў, якіх баяцца многія. Я лічу, што мая Маргарыта прыйшла да мяне менавіта тады, калі павінна была", - кажа Вера Палякова.

Тэатральныя ўзнагароды і ікона ў кабінеце Веры Паляковай-Макей у ТЮГу
© Sputnik / Виктор Толочко
Аб "праклятых" п’есах
Тэатральным крытыкам яшчэ трэба будзе разгадаць феномен паспяховых пастановак, якія ідуць на сцэне мінскага ТЮГа, і лічацца "праклятымі".
"Гэта містычныя п’есы. І "Майстар і Маргарыта", і "Макбет" лічацца праклятымі. Але абодва спектаклі ўдаліся. Магчыма, таму што мы выбралі правільную інтанацыю для размовы з гледачом. Не палезлі ў нетры, не сталі паглыбляцца ў вобразы Понтыя Пілата і Іешуа, а ўзялі тэму кахання ў прапанаваных абставінах", - разважае Вера Палякова.

Вера Палякова-Макей у спектаклі "Макбет" на сцэне Тэатра юнага гледача
© Photo : Театр юного зрителя
Аб асабістай трагедыі
Разважаючы аб тым, як ёй удалося выжыць пасля смерці мужа, Вера Палякова пералічвае крыніцы сваёй сілы – жаночыя лёсы маці, бабуль і прабабуль. Асабліва яна вылучае бабулю, якая служыла ў контрразведцы СМЕРШ і рана аўдавела.
"Мая маці, цётка і іх брат выраслі пад бабуліным пачаткам. Яна адна падняла траіх дзяцей. А ў мяне засталося двое. Вядома, выбар быў: легчы і пакутаваць, паміраць, або ўзяць волю ў кулак і пачаць дзейнічаць, нешта рабіць, падтрымаць сям’ю. Бо ў мяне ўжо ўзроставыя бацькі, у мяне дзеці", - дзеліцца яна.
Вера Палякова адзначае, што менавіта гэты прыклад і генетычная памяць сталі тым трыгерам, які прымусіў яе ўстаць і рухацца далей.
"І, у рэшце рэшт, у тэатры за маёй спіной стаялі людзі. І мой прыватны праект "ТрыТ-фармаТ", і, вядома, Тэатр юнага гледача. Бо ўсё здарылася, калі прайшло ўсяго паўгода з майго назначэння дырэктарам. Я шмат паабяцала і краіне, і тэатру – што не кіну іх і зраблю лепшы тэатр у краіне", - расказвае Вера Палякова.

Трупа Тэатра юнага гледача – фота ў кабінеце Веры Паляковай-Макей
© Sputnik / Виктор Толочко
Жыццёвая школа Уладзіміра Макея
Любы жаночы лёс крыху трагічны. Многім жанчынам будзе важны вопыт выжывання Веры Паляковай у складаных абставінах, пасля трагедыі, пра якую гаварыла ўся краіна. Яна не хавае: выжыць ёй дапамагла школа жыцця, якую даў Уладзімір Макей.
"Усе, хто ведаў майго мужа, разумелі: ён быў чалавек вельмі жорсткі і валявы. За тыя 17 гадоў, што мы былі разам, ён навучыў мяне быць моцнай, трымаць удар. Мы шмат чаго перажылі. Быць жонкай такога чалавека – нялёгкая праца. Паверце, гэта цяжка. Асабліва такому эмацыянальнаму, шчыраму і адкрытаму чалавеку, як я", - кажа Вера Палякова.
Яна дадае, што жыццё палітыкаў значна цяжэйшае, чым здаецца звычайным людзям.
"У іх больш абмежаванняў, чым магчымасцей. Людзям здаецца, што ім усё можна. Не – табе больш нельга, чым можна. Ты не маеш права на памылку, як сапёр. Цяпер і я сама так стараюся жыць – як кіраўнік вялікага сур’ёзнага прадпрыемства. Заўсёды кажу сваім работнікам: мы не маем права памыляцца, павінны заўсёды рухацца наперад, новы спектакль павінен быць лепшы за папярэдні", - адзначае яна.
Актрыса прызнаецца, што яе часта пыталіся, чаму яна, у сваю чаргу, навучыла мужа.
"Вы не паверыце – крычаць. Чаму? Ён заўсёды гаварыў вельмі ціха, а сям’я ў нас шумная. Каб яго чулі, яму самому давялося навучыцца размаўляць гучна, актыўна жэстыкуляваць і, вядома, усміхацца", - смяецца Вера Палякова.

Міністр замежных спраў Беларусі Уладзімір Макей падчас эксклюзіўнага інтэрв'ю Sputnik Беларусь у чэрвені 2022 года
© Sputnik
Жыццёвыя ўніверсітэты Макея
Пра свайго мужа – Уладзіміра Макея – падчас інтэрв’ю Вера Палякова загаворыць яшчэ не раз, успамінаючы яго ўрокі сямейнага жыцця.
"Мой муж заўсёды казаў: "Ты можаш рабіць бліскучую кар’еру, займацца прафесіяй, я не супраць, але ў хаце заўсёды павінна пахнуць свежапрыгатаванай ежай". Тады з’яўляецца адчуванне утульнасці, чысціні і клопату. Усе ведалі, што мой муж ніколі не еў у грамадскім харчаванні – ён заўсёды браў з сабой ежу, прыгатаваную мной. Так, тыя самыя "ссабойкі", - расказвае яна.
Як аказалася, яна да гэтага часу прытрымліваецца гэтага прынцыпу і бярэ ежу на працу. "Я прыходжу ў тэатр і не выходжу на абед. Я заўсёды ем тое, што прыгатавала і ўзяла з сабой", - гаворыць актрыса.
Пра бабулю-контрразведчыцу
Вера Палякова належыць да таго рэдкага тыпу сучасных жанчын, якія звяраюць свае жыццёвыя арыенціры з папярэднімі пакаленнямі. Менавіта гэта, паводле яе слоў, дае ёй сілы, прыгажосць і годнасць. Яна з задавальненнем дзеліцца сямейнай ваеннай гісторыяй – аб бабулі, якая выратавала архіўныя дакументы контрразведкі.
"Яна памерла, калі мне было 6 гадоў, але я вельмі добра яе памятаю – жанчына-маці, жанчына-гераіня. Дома на сценах усюды віселі ваенныя фатаграфіі, і мая бабуля-прыгажуня – уся ў ордэнах. Пасталеўшы, я папрасіла маці расказаць пра яе хоць што-небудзь. А яна кажа: "Вера, ты не паверыш, яна ніколі нічога не расказвала". Таму што СМЕРШ, контрразведка. Яны былі прывучаны не выдаваць інфармацыю нават праз шмат гадоў", - узгадвае Вера Палякова.
Паводле яе слоў, захавалася толькі адна гісторыя аб тым, як бабуля ратавала архіў падчас бамбёжкі Мінска ў пачатку вайны.

Падчас вайны Мінск быў разбураны амаль на 80%, на архіўным фота – беларуская сталіца пасля вызвалення ад фашысцкіх захопнікаў у ліпені 1944 года
© Sputnik
"Мінск ужо быў сцёрты з зямлі, але яго працягвалі бамбіць. І мая бабуля, юная контрразведчыца, практычна распранутая і басанож, узваліўшы архіў на плечы, ратавала яго ад немцаў – несла амаль да самага Магілёва", - расказвае яна.
Гэта адзіны вядомы маёй субяседніцы эпізод з ваеннага жыцця бабулі. Другая бабуля Веры Паляковай прайшла праз некалькі канцлагераў. "У 26 гадоў яна важыла 25 кг. Дарослая жанчына важыла 25 кіло – гэта нават цяжка ўявіць", - кажа яна.
Вера Палякова памятае з дзяцінства, што Дзень Перамогі быў самым галоўным святам у іх вялікай сям’і.
"Мае бабулі заўсёды рыхтаваліся да гэтага дня (Дня Перамогі. - Sputnik) – стол згінаўся ад пачастункаў. Выстаўлялі ўсё самае смачнае, савецкае шампанскае, каньяк "Сем зорак". Гэта заўсёды было свята. І бабуля бясконца хацела ўсіх накарміць – у яе на ўсё жыццё застаўся гэты страх голаду, хаця яна пражыла да 89 гадоў", - дзеліцца актрыса.
Традыцыйныя каштоўнасці
Закранаючы тэму традыцыйных каштоўнасцей, Вера Палякова адзначае, што для яе гэта – сям’я і любоў да апошняга ўздыху.
"Не магу сказаць, што я заўзяты праціўнік чагосьці іншага, але я, вядома, за сям’ю. У маіх бацькоў вельмі моцная сям’я: яны жывуць разам 48 гадоў. Для мяне гэта паказчык. Мае бабуля з дзядулем дажылі да залатога вяселля. Другія дзядуля з бабуляй памерлі ў адзін дзень. Калі дзеду сказалі, што бабулі не стала, ён зрабіў адзін уздых і пайшоў следам. Ён да апошняга называў яе "мая Ядзечка", - расказвае Вера Палякова.
Яна ўспамінае лёс яшчэ адной сямейнай пары, чый прыклад вядзе яе па жыцці.
"Мая прабабуля прайшла тры канцлагеры, прадзед – усю вайну. Як у любой сям’і, у іх бывалі канфлікты. Але для мяне гэта прыклад пакалення, дзе людзі жывуць адзін з адным да апошняга ўздыху і любяць да апошняга ўздыху. Напэўна, да гэтага кахання трэба імкнуцца і цяперашняму пакаленню. Таму я за традыцыйныя сямейныя каштоўнасці, за паўнавартасную сям’ю: тата, маці, дзеці. Хаця так атрымліваецца не заўсёды. Мне здаецца, самае галоўнае ў жыцці, каб чалавеку хацелася вяртацца дадому. Я ў гэтым плане шчаслівы чалавек", - прызнаецца яна.

Вера Палякова-Макей
© Театр юного зрителя
Аб шанцаванні і настаўніках
Расказваючы пра творчае і асабістае жыццё, пра бацькоў і бабуль, Вера Палякова кажа, што ўдзячна кожнаму дню і людзям, якія сустракаліся на шляху. Яна падкрэслівае, што ёй заўсёды шанцавала – на людзей, падзеі, настаўнікаў і нават на ворагаў.
"На самай справе мне шанцуе. Мне ўвесь час сустракаюцца добрыя людзі, якія дапамагаюць рэалізоўваць мае, на першы погляд, геніяльныя ідэі. Напэўна, таму што я вырасла ў добрай сям’і", - лічыць яна.
Пры гэтым актрыса і паспяховы дырэктар падкрэслівае ролю сваіх настаўнікаў.
"Мне рэальна вельмі шанцавала на добрых педагогаў. І ў школе, і ў Акадэміі мастацтваў, у Акадэміі кіравання, у аспірантуры. У Акадэміі мастацтваў у мяне былі вельмі моцныя педагогі. Кіраўнік майго курса – прафесар Лідзія Аляксееўна Манакава, якая вучылася ў вялікага Маланкіна. Ілья Львовіч Курган, яго сын Уладзімір Ільіч выкладалі мне прамову. Побач заўсёды былі людзі, якія вялі мяне па жыцці. Яны ёсць і зараз – падказваюць, накіроўваюць", - дзякуе яна.
Вера Палякова ўзгадвае і падтрымку, якую атрымала, стаўшы кіраўніком ТЮГа. "Дзякуй упраўленню культуры Мінгарвыканкама, якое бясконца дапамагае і падказвае. Мая шчырая падзяка Арцёму Мікалаевічу Цурану, які падтрымаў мяне, будучы намеснікам старшыні Мінгарвыканкама. Я лічу, што без гэтых людзей я б не адбылася як кіраўнік", - адзначае яна.

Працоўны стол у кабінеце Веры Паляковай-Макей у ТЮГу
© Sputnik / Виктор Толочко
Якой павінна быць жанчына?
Адказваючы на пытанне аб тым, якой павінна быць жанчына, Вера Палякова падкрэслівае: яе лёс і жыццёвы вопыт падказваюць адно – жанчына ў першую чаргу павінна заставацца жанчынай.
"Нават калі яна кіраўнік, нават калі робіць кар’еру, яна ўсё роўна павінна быць маці, жонкай, чалавекам, які нясе каханне і ахоўвае свой ачаг", - упэўнена субяседніца Sputnik.
Нягледзячы на неверагодную занятасць, Вера Палякова застаецца маці і лепшым сябрам для сваіх дзяцей і клапатлівай дачкой для бацькоў.
"Я ўстаю раней за ўсіх, гатую гарачы абед і сняданак, вяду дзіця ў школу. Вырашаю бытавыя пытанні. Калі здараюцца выхадныя, я, вядома ж, прыбіраю, мыю, прасую і раблю ўсё тое, што робіць звычайная жанчына", - расказвае яна.
Каму цяжэй – мужчыну ці жанчыне?
"О, гэта складанае пытанне! Мы бачым, што жанчыны жывуць даўжэй. Напэўна, з-за адказнасці за падтрыманне сям’і. Мы заўсёды гатовы зрабіць усё, каб забяспечыць поспех нашых дзяцей у жыцці. У жанчын больш хатніх абавязкаў", - разважае актрыса.
Вера ўспамінае вядомую прымаўку: за кожным моцным мужчынам стаіць такая ж моцная жанчына. "Жанчына падтрымлівае свайго мужчыну; ён здабытчык, а яна яго шануе. Калі жанчына клапоціцца пра яго, яна дае яму крылы, і ён дасягае найвялікшых вышынь", - кажа яна.
У той жа час яна лічыць, што ў сучасным свеце мужчынам цяжка, у тым ліку з-за павышаных патрабаванняў прыгожага полу.
"Мужчыну нялёгка. Я часта бачу, што сённяшнія маладыя жанчыны заўсёды хочуць ад мужчыны аднаго: "Дай, дай, дай". Мужчына ім усё павінен і павінен. Але ніхто нікому нічога не павінен. Я цалкам за партнёрства. Мы павінны дапамагаць і падтрымліваць адзін аднаго. І нават калі ў мужчыны здараецца спад ці правал, жанчына абавязана яго падтрымаць", - упэўнена Вера Палякова.

Вера Палякова-Макей з калегамі па спектаклі "Букет" на сцэне тэатра юнага гледача
© Photo : Театр юного зрителя
ТЮГ працуе як завод
Каб зразумець, які Вера Палякова кіраўнік, дастаткова адной дэталі: яна навучыла ўсіх у тэатры выключаць за сабой святло – нават у прыбіральні.
"Мы зараз працуем як завод. Завод па вытворчасці і паказе спектакляў. Мы іграем у дзень па 4 спектаклі – гэта ўжо шмат аб чым гаворыць. Так, мы працуем на мяжы, у пастаянным стрэсе. Але няма ліха без дабра. Гэта прымушае нас шукаць новыя шляхі, не сядзець на месцы і не атрымліваць асалоду толькі ад творчасці", - адзначае дырэктар ТЮГа.
Яна лічыць свой тэатр універсальнай камандай, якая можа працаваць дзе заўгодна – і ў полі, і ў лесе, і на любых гастролях.

1/3
© Photo : Театр юного зрителя
Вера Палякова-Макей у спектаклі "Майстар і Маргарыта" на сцэне Тэатра юнага гледача

2/3
© Photo : Театр юного зрителя
Вера Палякова-Макей у спектаклі "Макбет" на сцэне Тэатра юнага гледача

3/3
© Photo : Театр юного зрителя
Вера Палякова-Макей у спектаклі "Жаніцьба" на сцэне Тэатра юнага гледача
1/3
© Photo : Театр юного зрителя
Вера Палякова-Макей у спектаклі "Майстар і Маргарыта" на сцэне Тэатра юнага гледача
2/3
© Photo : Театр юного зрителя
Вера Палякова-Макей у спектаклі "Макбет" на сцэне Тэатра юнага гледача
3/3
© Photo : Театр юного зрителя
Вера Палякова-Макей у спектаклі "Жаніцьба" на сцэне Тэатра юнага гледача
"На кожных гастролях мы працуем не горш, чым на сваёй пляцоўцы. Артысты і тэатральныя службы за гэтыя чатыры гады сталі мегатрэніраванымі. І я ганаруся, што па выніках 2025 года мы першыя сярод тэатраў у краіне па экспарце", - дзеліцца яна.
Кажучы пра сваю працу на дырэктарскай пасадзе, Вера Палякова прызнаецца, што арганізатарскія здольнасці ў яе былі заўсёды, але вопыту кіравання такой вялікай установай, як тэатр, не хапала.

Тэатр юнага гледача ў Мінску
© Sputnik / Виктор Толочко
"Цяпер я ўжо ўсё разумею пра трубы і ацяпленне, ведаю ўсё пра нашу прамысловасць і пра тое, што яна выпускае. Мы, дарэчы, ужо купляем аўтобус, і я ведаю ўсё пра колы, гайкі і гэтак далей. Увогуле, калі хочаш, каб усё працавала крута ў сістэме, якой ты кіруеш, трэба самой круціцца 24/7", - рэзюміруе яна.
Хочаце яшчэ больш актуальных і цікавых навін – падпісвайцеся на Telegram-канал Sputnik Беларусь, чытайце нас у Дзэн, а таксама сачыце за намі ў сацсетках "Одноклассники" і "ВКонтакте"
