https://bel.sputnik.by/20260327/khto-arganzava-genatsyd-u-bssr-gstoryk-da-pakazann-pa-sprave-getsyavchusa-1105655185.html
Хто арганізаваў генацыд у БССР: гісторык даў паказанні па справе Гецявічуса
Хто арганізаваў генацыд у БССР: гісторык даў паказанні па справе Гецявічуса
Sputnik Беларусь
У Вярхоўным судзе Беларусі слухаецца крымінальная справа па абвінавачанні карніка Антанаса Гецявічуса ў генацыдзе беларускага народа. 27.03.2026, Sputnik Беларусь
2026-03-27T15:05+0300
2026-03-27T15:05+0300
2026-03-27T15:05+0300
генацыд
крымінальная справа
вярхоўны суд рб
навіны
грамадства
бяспека
гісторыя
вялікая айчынная вайна
беларусь
у беларусі
https://cdnn11.img.sputnik.by/img/07e7/0c/07/1081794119_0:210:2989:1891_1920x0_80_0_0_aee2978437134a5cb301245f05ebfdc1.jpg
МІНСК, 27 сак – Sputnik. Сведкі працягваюць даваць паказанні па крымінальнай справе карніка Антанаса Гецявічуса (Гекаса), які ўзначальваў узвод першай роты 12-га ахоўнага батальёна. Гецявічус пасмяротна абвінавачваецца ў тым, што на тэрыторыі акупіраванай БССР пазбавіў жыцця больш за шэсць тысяч мірных грамадзян. Літоўскім ахоўным батальёнам, у якім служыў Гекас, кіраваў "мінскі мяснік" Антанас Імпулявічус.Сёння ў судзе ў якасці сведкі даў паказанні намеснік дырэктара Нацыянальнага архіва Беларусі, кандыдат гістарычных навук Святаслаў Кулінок.Паводле яго слоў, акрамя гэтых падраздзяленняў, у генацыдных практыках бралі ўдзел і айнзацгрупы (эскадроны смерці. - Sputnik) паліцыя бяспекі, зондэркаманды, падраздзяленні СС і ахоўныя палкі."Разам з гэтым вельмі вялікую ролю ў рэалізацыі палітыкі генацыду адыгралі падраздзяленні вермахта, у прыватнасці ахоўныя падраздзяленні і паліцэйскія батальёны. Гэта значыць і войскі СС", - адзначыў ён.Карныя батальёны з нацыяналістаўГісторык таксама адзначыў, што яшчэ адной буйная катэгорыя, якая прымала актыўны ўдзел у генацыдзе беларускага народа, гэта рознага кшталту нацыяналістычныя фарміраванні.Літоўскі батальён і першае публічнае пакаранне ў МінскуАдказваючы на пытанні дзяржаўнага абвінаваўцы, сведка Кулінок паведаміў суду, што ў генацыдзе беларускага насельніцтва ўдзельнічаў і 2-і (12-ы) літоўскі карны батальён, менавіта з гэтым падраздзяленнем звязана першае публічнае пакаранне ў Мінску ў канцы кастрычніка 1941 года."Пазней былі экзэкуцыі ў мястэчку Рудзенск. 14 кастрычніка 1941 года ў Смілавічах было знішчана больш за 1 300 чалавек, у канцы кастрычніка ў ходзе карнай акцыі ў Койданава было знішчана таксама каля 1 000 чалавек. Ну, і затым былі акцыі па знішчэнні гета ў Слуцку, дзе загінулі каля 5 000 чалавек, у Нясвіжы больш за 1 500. І ў пачатку лістапада батальён удзельнічаў у карных аперацыях супраць жыхароў Барысава, іншых гарадоў, дзе было знішчана больш за 10 тыс чалавек", - сказаў Кулінок.Гаворачы аб мэтах і задах зондэркаманд і айнзацгруп, якія былі кінуты на знішчэнне мірнага насельніцтва на акупіраванай тэрыторыі БССР, Кулінок адзначыў, што адны з іх дзейнічалі ў аператыўным тыле непасрэдна за войскамі, другія дзейнічалі ў больш глыбокім тыле.Пры гэтым ён адзначыў, што вялізны масіў нямецкіх дакументаў, у якіх змяшчаюцца справаздачы аб праведзеных карных аперацыях зондэркамандамі, захоўваецца ў Нацыянальным архіве Рэспублікі Беларусь."Гэтыя дакументы сведчаць аб тым, што літаральна з першых месяцаў, пачынаецца масавая экзекуцыя цывільнага насельніцтва па меры прасоўвання айнзацгруп з захаду на ўсход", - сказаў ён.Пры гэтым гісторык адзначыў, што на некаторы час адна з айнзацгруп пайшла з тэрыторыі БССР і дзейнічала на Смаленшчыне, а ў 1943 годзе яна вярнулася на беларускую тэрыторыю.У 1943 годзе падраздзяленні айнзацгруп прымалі ўдзел у так званай "акцыі 1005", падчас якой знішчалі сляды нацысцкіх злачынстваў на тэрыторыі БССР, дадаў Кулінок.Паводле яго слоў, айнзацгрупы падпарадкоўваліся непасрэдна рэйсхфюрару СС Гімлеру і паведамлялі яму аб праведзеных карных аперацыях.Хочаце яшчэ больш актуальных і цікавых навін – падпісвайцеся на Telegram-канал Sputnik Беларусь, MAX і Viber, чытайце нас у Дзэн, а таксама сачыце за намі ў сацсетках "Одноклассники" і "ВКонтакте"
https://bel.sputnik.by/20260324/flm-chatsvyarykova-pakaranne-smertsyu--41-m-pakazal--sudze-pa-sprave-karnka-gekasa-1105547309.html
беларусь
Sputnik Беларусь
media@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
2026
Sputnik Беларусь
media@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
Навіны
ru_BY
Sputnik Беларусь
media@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
Sputnik Беларусь
media@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
генацыд, крымінальная справа, вярхоўны суд рб, навіны , грамадства, бяспека, гісторыя, вялікая айчынная вайна, беларусь, у беларусі
генацыд, крымінальная справа, вярхоўны суд рб, навіны , грамадства, бяспека, гісторыя, вялікая айчынная вайна, беларусь, у беларусі
Хто арганізаваў генацыд у БССР: гісторык даў паказанні па справе Гецявічуса
У Вярхоўным судзе Беларусі слухаецца крымінальная справа па абвінавачанні карніка Антанаса Гецявічуса ў генацыдзе беларускага народа.
МІНСК, 27 сак – Sputnik. Сведкі працягваюць даваць паказанні па крымінальнай справе карніка Антанаса Гецявічуса (Гекаса), які ўзначальваў узвод першай роты 12-га ахоўнага батальёна. Гецявічус пасмяротна абвінавачваецца ў тым, што на тэрыторыі акупіраванай БССР пазбавіў жыцця больш за шэсць тысяч мірных грамадзян. Літоўскім ахоўным батальёнам, у якім служыў Гекас, кіраваў "мінскі мяснік" Антанас Імпулявічус.
Сёння ў судзе ў якасці сведкі даў паказанні намеснік дырэктара Нацыянальнага архіва Беларусі, кандыдат гістарычных навук Святаслаў Кулінок.
"У генацыдзе беларускага народа прымалі ўдзел практычна ўсе ваенныя, акупацыйныя, паліцэйскія структуры, якія знаходзіліся на акупіраванай тэрыторыі Беларусі. Доўгі час у гістарычнай навуцы існавала меркаванне аб тым, што адказнымі і ледзь не адзінымі рэалізатарамі палітыкі генацыду з’яўляліся падраздзяленні СС", - сказаў Кулінок.
Паводле яго слоў, акрамя гэтых падраздзяленняў, у генацыдных практыках бралі ўдзел і айнзацгрупы (эскадроны смерці. - Sputnik) паліцыя бяспекі, зондэркаманды, падраздзяленні СС і ахоўныя палкі.
"Разам з гэтым вельмі вялікую ролю ў рэалізацыі палітыкі генацыду адыгралі падраздзяленні вермахта, у прыватнасці ахоўныя падраздзяленні і паліцэйскія батальёны. Гэта значыць і войскі СС", - адзначыў ён.
Карныя батальёны з нацыяналістаў
Гісторык таксама адзначыў, што яшчэ адной буйная катэгорыя, якая прымала актыўны ўдзел у генацыдзе беларускага народа, гэта рознага кшталту нацыяналістычныя фарміраванні.
"Іх камплектавалі за кошт мясцовага насельніцтва шэрага савецкіх рэспублік – літоўскія, латвійскія і ўкраінскія батальёны, іншыя падраздзяленні, якія на акупіраванай тэрыторыі БССР неслі ахоўную аперацыйную функцыю", - сказаў Кулінок.
Літоўскі батальён і першае публічнае пакаранне ў Мінску
Адказваючы на пытанні дзяржаўнага абвінаваўцы, сведка Кулінок паведаміў суду, што ў генацыдзе беларускага насельніцтва ўдзельнічаў і 2-і (12-ы) літоўскі карны батальён, менавіта з гэтым падраздзяленнем звязана першае публічнае пакаранне ў Мінску ў канцы кастрычніка 1941 года.
"Пазней былі экзэкуцыі ў мястэчку Рудзенск. 14 кастрычніка 1941 года ў Смілавічах было знішчана больш за 1 300 чалавек, у канцы кастрычніка ў ходзе карнай акцыі ў Койданава было знішчана таксама каля 1 000 чалавек. Ну, і затым былі акцыі па знішчэнні гета ў Слуцку, дзе загінулі каля 5 000 чалавек, у Нясвіжы больш за 1 500. І ў пачатку лістапада батальён удзельнічаў у карных аперацыях супраць жыхароў Барысава, іншых гарадоў, дзе было знішчана больш за 10 тыс чалавек", - сказаў Кулінок.
Гаворачы аб мэтах і задах зондэркаманд і айнзацгруп, якія былі кінуты на знішчэнне мірнага насельніцтва на акупіраванай тэрыторыі БССР, Кулінок адзначыў, што адны з іх дзейнічалі ў аператыўным тыле непасрэдна за войскамі, другія дзейнічалі ў больш глыбокім тыле.
"Галоўная задача была – выяўленне і ліквідацыя яўрэйскага насельніцтва, партыйнага актыву, усіх нязгодных з новай нямецкай уладай, захоп архіваў, партыйных дакументаў", - сказаў ён.
Пры гэтым ён адзначыў, што вялізны масіў нямецкіх дакументаў, у якіх змяшчаюцца справаздачы аб праведзеных карных аперацыях зондэркамандамі, захоўваецца ў Нацыянальным архіве Рэспублікі Беларусь.
"Гэтыя дакументы сведчаць аб тым, што літаральна з першых месяцаў, пачынаецца масавая экзекуцыя цывільнага насельніцтва па меры прасоўвання айнзацгруп з захаду на ўсход", - сказаў ён.
Пры гэтым гісторык адзначыў, што на некаторы час адна з айнзацгруп пайшла з тэрыторыі БССР і дзейнічала на Смаленшчыне, а ў 1943 годзе яна вярнулася на беларускую тэрыторыю.
У 1943 годзе падраздзяленні айнзацгруп прымалі ўдзел у так званай "акцыі 1005", падчас якой знішчалі сляды нацысцкіх злачынстваў на тэрыторыі БССР, дадаў Кулінок.
Паводле яго слоў, айнзацгрупы падпарадкоўваліся непасрэдна рэйсхфюрару СС Гімлеру і паведамлялі яму аб праведзеных карных аперацыях.
"У Нацыянальным архіве Беларусі захоўваюцца гэтыя справаздачныя дакументы, якія накіроўваліся Гімлеру", - сказаў ён.
Хочаце яшчэ больш актуальных і цікавых навін – падпісвайцеся на Telegram-канал Sputnik Беларусь, MAX і Viber, чытайце нас у Дзэн, а таксама сачыце за намі ў сацсетках "Одноклассники" і "ВКонтакте" 
