Хаваў зброю пад носам у немцаў: гісторыя юнага партызана з Заслаўя
© Photo : Из семейного архива героя материала Валентина Митько
Падпісацца
Трынаццацігадовы хлапчук збіраў зброю пасля баёў, хаваў патроны для партызан і працаваў, каб купляць прадукты для падпольшчыкаў. Праз дзесяцігоддзі гісторыю юнага партызана Валянціна Міцько з хваляваннем расказвае яго праўнук.
Аб вайне ў гэтай сям’і амаль ніколі не казалі. Партызан Валянцін Міцько аддаваў перавагу выхоўваць дзяцей і ўнукаў асабістым прыкладам, а не скрозь прызму цяжкіх успамінаў. Але памяць аб тым, праз што яму прыйшлося прайсці, будучы падлеткам, усё роўна захавалася – у апавяданнях родных, фатаграфіях і сямейных гісторыях.
Карэспандэнт Sputnik паразмаўляў з вучнем 3 класа Заслаўскай сярэдняй школы №2 імя М.К. Пуцейкі Мацвеем Шыбаевым і яго маці Людмілай. Яны расказалі гісторыю пра вайну і роднага чалавека, якому давялося вельмі рана пасталець.
Мацвей Шыбаеў, вучань 3 класа Заслаўскай сярэдняй школы №2 імя М. К. Пуцейкі, і яго маці Людміла
© Photo : Из семейного архива героя материала Валентина Митько
Мацвей прыкметна хваляваўся, калі пачаў расказваць пра прадзеда. Часам ён нечакана змаўкаў, быццам стараўся ўявіць сабе хлапчука, якому ў гады акупацыі прыйшлося рабіць зусім не дзіцячыя рэчы.
Асабліва сур’ёзна школьнік казаў пра тое, як яго прадзед разам са стрыечным братам збіраў зброю пасля баёў і перадаваў яе партызанам праз схованкі пад Заслаўем.
Хлопчык у тыле ворага
Мацвей расказаў, што яго прадзед нарадзіўся ў вёсцы Захарычы Заслаўскага раёна ў 1928 годзе, аднак вайна застала хлопчыка ў Жодзіне, дзе ён жыў у гэты час з бацькамі. Пасля прыходу немцаў бацька пайшоў на фронт, а сваякі перавезлі сям’ю ў Заслаўе.
"Калі Валянцін Пятровіч скончыў пяць класаў пачатковай школы, пачалася вайна. Яму тады было ўсяго 13 гадоў", - успамінае школьнік.
Яго словы дапаўняе маці Людміла і кажа, што іх роднаму чалавеку прыйшлося ўбачыць жах акупацыі.
"Перад дзіцячымі вачамі паўстала жорсткая карціна: стральба, гвалт, кроў і слёзы. Ён дапамагаў маці па гаспадарцы і выконваў цяжкую працу, хоць сам яшчэ быў падлеткам", - падзялілася яна.
Мацвей распавёў, што калі ў Заслаўі сфарміраваўся партызанскі атрад, яго прадзед разам са стрыечным братам збіраў зброю і патроны пасля баёў. Усё гэта хлопчыкі хавалі для партызан у тайніку, які знаходзіўся ў цяперашнім раёне Кладачкі.
Вучні Заслаўскай сярэдняй школы №2 імя М. К. Пуцейкі з партрэтамі сваіх прадзедаў, якія прайшлі Вялікую Айчынную вайну
© Photo : Из семейного архива героя материала Валентина Митько
У канцы 1942 – пачатку 1943 гадоў немцы дазволілі браць у сем’і ваеннапалонных у якасці работнікаў. Валянцін Пятровіч пасябраваў з сібіраком Паўлам Борыным, якога адна сям’я ўзяла дапамагаць па гаспадарцы, але неўзабаве той сышоў у партызаны. Пры гэтым Борын працягваў падтрымліваць сувязь з падлеткамі, якія дапамагалі падпольшчыкам.
Маці Мацвея ўдакладніла, што яе дзед са сваім стрыечным братам у партызаны пайшлі не адразу. Спачатку яны ім проста дапамагалі.
"Рабяты працавалі ў немцаў – будавалі дамы, атрымлівалі спецыяльныя маркі, на якія куплялі соль, прадукты і цыгарэты для партызан", - дадала яна.
Людміла ўспамінае, што дзед пазней жартаваў аб немцах: маўляў, яны былі занадта самаўпэўненымі і не чакалі, што падлеткі могуць паводзіць сябе так смела і саманадзейна проста ў іх пад носам.
"Аднойчы рабят папярэдзілі, што за імі ўжо пачалі сачыць. У выніку падлеткаў адправілі ў раён Белавежскай пушчы", - распавяла субяседніца Sputnik.
Франтавік і партызан Валянцін Міцько
© Photo : Из семейного архива героя материала Валентина Митько
Там рабяты працягнулі дапамагаць партызанам, а затым далучыліся да іх. Падлеткі збіралі разведданыя, удзельнічалі ў дыверсіях на чыгунцы, разам з савецкімі войскамі вызвалялі населеныя пункты Заслаўшчыны.
Мацвей прызнаўся, што асабліва з сямейных ваенных апавяданняў запомнілася гісторыя пра партызанскі парад у Мінску 16 ліпеня 1944 года. Ён з гонарам дадаў, што яго прадзед таксама ўдзельнічаў у гэтым шэсці пасля вызвалення Беларусі.
Школьнік асобна расказаў пра ўзнагароды прадзеда – медалі "За доблестный труд в Великой Отечественной войне 1941–1945 гг.", "Ветеран труда", медаль Жукава і іншыя.
Суровы позірк і добрае сэрца
Пасля вайны Валянцін Пятровіч быў накіраваны на аднаўленне разбуранай народнай гаспадаркі, бо не дасягнуў патрэбнага ўзросту для службы ў арміі, успамінаюць яго родныя.
Пазней ён скончыў школу шафёраў, працаваў вадзіцелем, а потым уладкаваўся на завод імя Кірава, дзе працаваў да пенсіі.
Валянцін Пятровіч з жонкай Аленай Антонаўнай
© Photo : Из семейного архива героя материала Валентина Митько
Мацвей удакладніў, што яго прадзед працаваў у агульнай складанасці 42 гады. Разам з жонкай выгадаваў траіх дзяцей, дачакаўся ўнукаў і праўнукаў. Валянцін Міцько пайшоў з жыцця 2 красавіка 2014 года.
Людміла дадае, што дзед Валік, як яго ласкава звалі ў сям’і, быў чалавекам з вельмі моцным характарам і дзіўным пачуццём гумару. Яна смяецца, успамінаючы сваё знаёмства з ім: франтавік перш за ўсё спытаў у яе не пра вучобу або планы на жыццё, а "ці п’е яна". А затым, вытрымаўшы паўзу, удакладніў: "Малако?"
Валянцін Міцько з унукамі на святкаванні свайго 85-годдзя, 2013 год
© Photo : Из семейного архива героя материала Валентина Митько
Па яе словах, пасля гэтага дзед пракаціў яе на мапедзе. Пасля гэтага будучы муж Людмілы – унук партызана – з упэўненасцю заявіў: "Усё – жэнімся!"
Нягледзячы на перажытае, Валянцін Пятровіч амаль ніколі не расказваў пра вайну падрабязна – ні дзецям, ні ўнукам.
"Людзі таго пакалення, якія ваявалі, лічылі, што іх сем’і не павінны нанава пражываць гэты жах", - сказала яна.
Развітваючыся з Мацвеем і яго маці Людмілай, карэспандэнт Sputnik яшчэ раз пераканаўся ў тым, што памяць аб вайне захоўваецца не толькі ў архівах і падручніках па гісторыі, але перш за ўсё – у сямейных гісторыях, якія дзеці і бацькі працягваюць беражліва перадаваць адзін аднаму.
Хочаце яшчэ больш актуальных і цікавых навін – падпісвайцеся на Telegram-канал Sputnik Беларусь, MAX і Viber, чытайце нас у Дзэн, а таксама сачыце за намі ў сацсетках "Одноклассники" і "ВКонтакте"
