Вогненныя водгаласы мінулага: Брэсцкая крэпасць нанава перажыла чэрвень 41-га
09:12 22.06.2026 (абноўлена: 12:45 22.06.2026)
© Sputnik / Виктор Толочко Виктор Толочко
Падпісацца
У ноч на 22 чэрвеня мемарыял "Брэсцкая крэпасць-герой" зноў стаў эпіцэнтрам гістарычнай драмы.
Тысячы людзей прыйшлі сюды, каб зноў перажыць тое імгненне, калі свет раскалоўся на "перад" і "пасля". Начное паветра скалыналі чэргі халастых стрэлаў, а над Кобрынскім умацаваннем павіс з’едлівы пах дыму і гар.
Мітынг-рэквіем у Брэсцкай крэпасці
© Sputnik / Виктор Толочко Виктор Толочко
Урачыста-жалобная цырымонія пачалася з мітынгу-рэквіема, які плаўна перарос у маштабнае тэатралізаванае дзейства. На сцэне перапляліся музыка, вершы і хвіліна маўчання ў памяць аб загінулых у Вялікай Айчыннай вайне.
Мітынг-рэквіем у Брэсцкай крэпасці
© Sputnik / Виктор Толочко Виктор Толочко
Кульмінацыяй стала ваенна-гістарычная рэканструкцыя ля Кобрынскага ўмацавання. Больш за тысячу рэканструктараў аднавілі хроніку той фатальнай раніцы і ключавыя падзеі абароны Брэсцкай крэпасці.
Дзень напярэдадні вайны
Спачатку гледачы ўбачылі мірнае жыццё 21 чэрвеня.
Рэканструкцыя падзей пачатку вайны ў Брэсцкай крэпасці
© Sputnik / Виктор Толочко Виктор Толочко
У горадзе прадаюць свежую выпечку, пары гуляюць па вуліцах, людзі поўныя спадзяванняў на светлую будучыню.
Рэканструкцыя падзей пачатку вайны ў Брэсцкай крэпасці
© Sputnik / Виктор Толочко Виктор Толочко
Жыццё гарнізона ідзе сваёй чаргой: тут служаць прадстаўнікі ўсіх рэспублік СССР, наперадзе выхадныя, шматлікія маладыя афіцэры сышлі ў суботні вечар на танцы.
Рэканструкцыя падзей пачатку вайны ў Брэсцкай крэпасці
© Sputnik / Виктор Толочко Виктор Толочко
Аднак начальнік 9-й пагранічнай заставы 17-га Брэсцкага пагранічнага атрада лейтэнант Андрэй Кіжаватаў, чакаючы правакацый, аддае загад узмацніць нарады на мяжы.
Рэканструкцыя падзей пачатку вайны ў Брэсцкай крэпасці
© Sputnik / Виктор Толочко Виктор Толочко
Першыя гадзіны вайны
Маштаб пагрозы аказаўся катастрафічным. З таго боку Буга 45-я пяхотная дывізія вермахта ўжо займае пазіцыі.
Ноч разрываецца ад грукату: нямецкі дэсант, дыверсанты, абрыў ліній сувязі. Раніцай нядзелі, пакуль Брэст яшчэ спаў, на горад абрынуўся гул самалётаў і выбухі бомб.
Рэканструкцыя падзей пачатку вайны ў Брэсцкай крэпасці
© Sputnik / Виктор Толочко Виктор Толочко
Першымі прымаюць бой пагранічныя нарады, але яны не ў сілах стрымаць шматразова перавышаючыя сілы захопнікаў, падтрыманыя цяжкай бронетэхнікай. Мяжа прарваная.
Рэканструкцыя падзей пачатку вайны ў Брэсцкай крэпасці
© Sputnik / Виктор Толочко Виктор Толочко
Рэканструкцыя па-майстэрску паказала адчай і мужнасць першых гадзін: пагранічнікі вымушана адыходзяць пад націскам артылерыі і танкаў. Здавалася, крэпасць пала.
Але ў наступным эпізодзе для адчайнага прарыву выходзяць байцы на чале з маёрам Гаўрылавым. Гэты момант стаў пераломным у пастаноўцы – вораг усвядоміў: цытадэль жывая і працягвае абараняцца.
Рэканструкцыя падзей пачатку вайны ў Брэсцкай крэпасці
© Sputnik / Виктор Толочко Виктор Толочко
Арганізатары нагадалі і аб цане гэтай абароны. Каб зламаць супраціўленне, немцам прыйшлося скінуць на крэпасць 1800-кілаграмовую авіябомбу "Сатана". Тых, хто цудам выжываў у руінах, чакаў растрэл або канцлагеры.
Рэканструкцыя падзей пачатку вайны ў Брэсцкай крэпасці
© Sputnik / Виктор Толочко
Крэпасць была ўзятая, але не заваяваная.
Сведка баёў у крэпасці
Сведкам тых падзей стаў Уладзімір Андрэйчаў, які прыехаў у Брэст з Краснадара. У 41-м яму было ўсяго дзевяць гадоў. Пад нямецкім агнём ён насіў ваду абаронцам крэпасці, пазней трапіў у канцлагер з маці і сястрой, аднак ім удалося збегчы.
Цяпер, знаходзячыся ў крэпасці ў гэты журботны дзень, ён з цяжкасцю стрымлівае слёзы.
"Цяжка перадаць свае эмоцыі, - прызнаўся Андрэйчаў. - Сёння я нізка схіляю галаву перад беларускім народам. Таму што тое, што ён вынес, не вынес бы ніхто. Такіх ахвяр у гэтую страшную вайну не панёс ніводзін народ".
Ён падзякаваў уладам і жыхарам краіны за тое, як беражліва ў Беларусі захоўваюць памяць аб трагедыі.
Аддаць даніну памяці
У нядзелю ў крэпасць прыйшлі тысячы чалавек. Сярод іх – студэнты з расійскага РТУ МІРЭА, якія спецыяльна прыехалі ў Брэст, каб ушанаваць памяць загінулых у гады Вялікай Айчыннай вайны.
Кіраўнік экспедыцыйнага студэнцкага корпуса "Команда Арктики" Анзор Курбанаў адзначыў, што іх рабяты штогод удзельнічаюць у рэканструкцыях, але сёлета яны прыехалі як гледачы.
"…22 чэрвеня ў Беларусі, як і ў Расіі – святая дата. Гэта прыкметна ў адносінах да людзей, па тым, як трапятліва яны ставяцца не толькі да 9 мая, але і да гэтай трагічнай даты. Важна, каб цяперашняе пакаленне памятала яе", - падкрэсліў ён.
Хочаце яшчэ больш актуальных і цікавых навін – падпісвайцеся на Telegram-канал Sputnik Беларусь, MAX і Viber, чытайце нас у Дзэн, а таксама сачыце за намі ў сацсетках "Одноклассники" і "ВКонтакте"
