16:35 21 лютага 2019
«Радыё Sputnik»
  • USD2.14
  • EUR2.43
  • 100 RUB3.27
Кветка шыпшыны

Ружа: хараство і смакоцце ў адным флаконе

© Photo : Ларыса Мятлеўская
Спадчына
Атрымаць кароткую спасылку
Прыродная сталоўка: гатуем з таго, што пад нагамі (27)
13780

"Чырвоная ружа, не стой пры дарозе! Хто ідзе – той розорве..." – спяваецца ў народнай песні. Пра ружу – улюбёнку маёнткаў і сялянскіх хат, а таксама крыніцу дэлікатэсаў – сённяшні расповед.

Ларыса Мятлеўская, Sputnik.

У маім садзе даўно расце куст ружы. Яго пасадзіла і аберагала яшчэ мая бабуля. Не, гэта не сучасныя рознакаляровыя кусцікі руж з буйнымі і дробнымі кветкамі! Бабуліна ружа — блізкая сваячка шыпшыны, дзікай ружы. А пасадзіла яна яе не выпадкова, бо мела дачку.

Сваячка ружы - шыпшына
© Photo : Ларыса Мятлеўская
Сваячка ружы - шыпшына

Дзе дзяўчына — там і ружа

У народзе было звыкла: у гародчыку-кветніку каля хаты, дзе жыве маладая дзяўчына на выдані, абавязкова павінна была расці чырвоная ружа — кветка-сімвал дзявоцкага хараства, росквіту, цнатлівсці.

Плады шыпшыны
© Photo : Ларыса Мятлеўская
Плады шыпшыны

У гародчыку, на прасторчыку,

Не мак, ружа расцвіла,

Красна паненка пахаджала, — спяваецца ў песні.

Дарэчы, звычай быў вельмі зручны для свацці, абавязкам якой былі своеасаблівыя "выглядзіны"-пошук дзяўчыны на выдані. Па пышнаму квітненю ружавых кусцікаў жанчына ў чужой вёсцы беспамылкова знаходзіла патрэбны дом і вяла папярэднія перамовы аб магчымым вяселлі.

Ружы — аздоба маёнткаў

Ружа здаўна высока цанілася як крыніца вельмі каштоўнага алею, што дараўноўваўся да золата і выкарыстоўваўся ў парфюмерыі і народнай медыцыне.

На вёсцы ружай карысталіся мала. Іншая справа — маёнткі беларускай шляхты! Нават цяпер, вандруючы па Беларусі, завітаўшы ў мясціны, дзе захаваліся рэшткі сядзібных будынкаў, можна сустрэць здзічэлыя ружавыя зараснікі.

Хараство хутка ператворыцца ў смакоцце!
© Photo : Ларыса Мятлеўская
Хараство хутка ператворыцца ў смакоцце!

Па ўспамінах старажылаў, панскія маёнткі былі густа абсаджаныя ружавымі кветнікамі. Кветнікі гэтыя і на Лагойшчыне, ля Мінска, захоўваліся яшчэ ў 40-я гады ХХ ст.

Кулінарныя дзівосы з ружы

Дарэчы, аўтарка першай беларускай кулінарна-гаспадарчай энцыклапедыі "Літоўская гаспадыня" Ганна Цюндзявіцкая паходзіла з гэтых краёў. Яна навучала гаспадынь таго часу, як рабіць ружавую ваду, варыць жэле і варэнне з ружавых пялёсткаў.

Каб адчуць смак ласункаў, якія елі нашы продкі, паспрабуйце прыгатаваць "Сухое варэнне з ружы" і "Варэнне з шыпшыны з журавінамі".

Сухое варэнне з ружы

200 г пялёсткаў ружы,

600 г тоўчанага цукру.

Шыпшына, пачышчаная на сочыва
© Photo : Ларыса Мятлеўская
Шыпшына, пачышчаная на сочыва

У пялёсткаў выдаліць жоўтыя часткі. Змяшаць з цукрам і добра расцерці, паставіць на лёд ці ў лядоўню. Калі пусціць сок, варыць на малым агні, пастаянна мяшаючы да таго часу, пакуль маса не стане амаль сухая.

Варэнне з шыпшыны з журавінамі

1 кг ачышчанай шыпшыны, 300 г журавін, на 1 кг змяшаных ягад — 1,3-1,5 кг цукру, 2 шклянкі бланшыраванай вады.

Цукровы сіроп — 1 кг цукру на 2 шклянкі бланшыраванай вады.

Для варэння бяруць чыстыя буйныя плады садовай шыпшыны, крыху недаспелыя. Журавіны я бяру замочаныя з мінулай восені ў вадзе. Шыпшыну разрэзаць на дзве часткі і старанна вычышчысціць сярэдзіну плода, каб не засталіся валаскі.

Прабланшыраваць у гатаванай вадзе не больш за 2 хвіліны, адкінуць на дуршлаг і даць вадзе сцячы, пакласці ў гарачы цукровы сіроп і дадаць  журавіны. Варыць на маленькім агні, пакуль плады не пачнуць апускацца на дно, пры гэтым трэба сачыць, каб ягады шыпшыны не разварыліся.

Шыпшына з журавінамі
© Photo : Ларыса Мятлеўская
Шыпшына з журавінамі

Зняць з агню і пакінуць, каб астыла, на ноч, пасля паступова даварыць да гатовасці, крыху астудзіць і разліць па чыстых слоіках. Такое варэнне становіцца смачнейшае, калі пастаіць некалькі месяцаў.

Калі зварыць варэнне ў латунным посудзе, то будзе яшчэ лепей!

Жадаю вам цярплівасці ў прыгатаванні і смачна ласавацца!

Тэмы:
Прыродная сталоўка: гатуем з таго, што пад нагамі (27)
Тэги:
Нацыянальныя традыцыі, Нацыянальная кухня, Ларыса Мятлеўская, Беларусь

Галоўныя тэмы