Скарб, які 70 гадоў ляжаў пад дахам у Гродне, упершыню паказалі ў музеі

© Sputnik / Инна ГришукСкрыначка яўрэйскага стаматолага
Скрыначка яўрэйскага стаматолага - Sputnik Беларусь
У апошнім і адным з самых буйных са знойдзеных у Гродне скарбаў былі залатыя манеты і незвычайныя залатыя ўпрыгажэнні.

ГРОДНА, 6 ліп — Sputnik, Іна Грышук. Залаты скарб яўрэйскага вязня, які больш за 70 гадоў праляжаў у тайніку пад бэлькай даху старой хаты ў цэнтры Гродна, упершыню паказалі ў Гродзенскім гісторыка-археалагічным музеі, перадае карэспандэнт Sputnik. Тут адкрылася выстава, на якой можна ўбачыць шмат золата і срэбра і даведацца, дзе і якія скарбы знаходзілі на Гарадзеншчыне.

Скарб - Sputnik Беларусь
Скарб з золатам знайшлі будаўнікі ў Гродне

Пярсцёнкі, манеты і зліткі золата

Адзін з самых вядомых для гараджан экспанатаў — гэта залаты скарб з вуліцы 2-й Працоўнай, які знайшлі ў пачатку красавіка бягучага года падчас рамонту старога дома. Ён прыкметна адрозніваецца ад іншых экспанатаў — у ім шмат залатых прадметаў. Гэта польскія манеты міжваеннага часу — так званыя "ядзвігі", манеты Расійскай імперыі, двудукат XVIII стагоддзя і іншыя.

Акрамя манет, у скарбе былі залатыя пярсцёнкі, ланцужкі, завушніцы. Самыя незвычайныя з упрыгажэнняў — залаты медальён з абрэзанымі бакамі і пярсцёнак з мальтыйскім крыжам. Аб медальёне пакуль мала вядома, а пярсцёнак мог належаць выпускніку пажскага корпуса ў Пецярбургу, дзе ў XIX — пачатку XX стагоддзяў рыхтавалі вайскоўцаў для службы імператару. Ужо цяпер пярсцёнак лічыцца самай дарагой рэччу скарба.

© Sputnik / Инна ГришукЗалатыя манеты, упрыгажэнні і зліткі вагай амаль 500 грам былі схаваныя ў скрынку ад тытуню
Золотые монеты, украшения и слитки весом почти 500 граммов были спрятаны в коробку от табака.  - Sputnik Беларусь
Залатыя манеты, упрыгажэнні і зліткі вагай амаль 500 грам былі схаваныя ў скрынку ад тытуню

 

Побач можна ўбачыць і непрыкметную скрыначку з-пад тытуню, у якой былі схаваныя каштоўнасці. Яна ляжала ў тайніку, абсталяваным пад бэлькай даху. Скрынку знайшоў адзін з будаўнікоў, калі разбіраў дах.

© Sputnik / Инна ГришукПярсцёнак з Мальтыйскім крыжом - самая дарагая рэч скарбу з вуліцы 2-й Працоўнай у Гродне
Перстень с Мальтийским крестом – самая дорогая вещь клада с улицы 2-й Трудовой в Гродно - Sputnik Беларусь
Пярсцёнак з Мальтыйскім крыжом - самая дарагая рэч скарбу з вуліцы 2-й Працоўнай у Гродне

Частка гісторыі пра знішчэнне яўрэяў

Падчас адкрыцця выставы не раз гаварылася: тое, што скарб дайшоў да музея, — ужо вялікі цуд. З аднаго боку, таму што яго не знайшлі шукальнікі скарбаў, якія часта зазіраюць у закінутыя аварыйныя дамы. З іншага боку — таму што цяперашні ўласнік дома ў першы ж дзень паведаміў пра знаходку. Бо даволі часта ў людзей узнікае спакуса забраць каштоўнасці.

Уладальнік будынка, дырэктар медыцынскага цэнтра "Медэліт" Алег Разін прызнаўся: "Разумею, што такія знаходкі — гэта частка гісторыі, яны павінны знаходзіцца ў музеі".

Падчас экскурсіі загадчык аддзела найноўшай гісторыі музея, гісторык Андрэй Вашкевіч падкрэсліў, што ў гэтага скарба цяжкая аўра. Ён захоўваўся ў доме, які ў гады вайны знаходзіўся на тэрыторыі гета. Падчас Другой сусветнай на невялікую тэрыторыю немцы сагналі амаль 30 тысяч яўрэяў, а затым адправілі іх у лагеры смерці. Скрыначка з золатам належала аднаму з вязняў, які, хутчэй за ўсё, загінуў у канцлагеры і не змог вярнуцца за ёй.

Скарб — рабочая скрыначка яўрэйскага стаматолага

Першапачаткова гісторыкі меркавалі, што знойдзены на 2-й Працоўнай скарб — гэта дэпазіт аднаго або некалькіх вязняў, якія такім чынам імкнуліся зберагчы свае каштоўнасці. Вядомы гродзенскі калекцыянер пасля вывучэння скарбу выказаў здагадку, што шкатулка належала яўрэйскаму зубному тэхніку.

Каштоўнасці, знойдзеныя ў Гродне - Sputnik Беларусь
Вязень мог купіць некалькі дамоў: лёс залатога скарбу вырашаюць у Гродне

Па словах старшыні Беларускага нумізматычнага таварыства Віктара Какарэкі, гэтую версію пацвярджае непрыкметная скрыначка з рознымі стаматалагічнымі інструментамі, пломбамі з белага металу і раскатаныя зліткі золата высокай пробы. Тут жа захоўваліся дакументы на куплю інструментаў, кавалачак ваты.

"Каронкі рабіліся з золата вельмі высокай пробы. Таму пярсцёнкі — гэта прадметы, якія выкарыстоўваліся пры разліку за працу лекара. Камяні з іх даставаліся, каб даведацца дакладную вагу золата", — тлумачыць Какарэка.

Колькі каштуе скарб

Залаты скарб з вуліцы 2-й Працоўнай яшчэ не вывучаны, не вызначаны яго канчатковы кошт. Паводле папярэдняй ацэнкі, шкатулка з каштоўнасцямі каштуе прыкладна 20 тысяч долараў, але гэтую суму яшчэ павінна зацвердзіць спецыяльная камісія.

Пасля гэтага ўласніку будынка і будаўніку выплацяць па 25% ад прызначанай сумы. Сам скарб павінны прызнаць гісторыка-культурнай каштоўнасцю і перадаць у фонды Гродзенскага гісторыка-археалагічнага музея.

Дадзены скарб — другі за апошнія тры гады ў Гродне. У 2016 годзе ў доме на вуліцы Антонава, які таксама знаходзіўся на тэрыторыі гета, знайшлі гаршчок з 13 залатымі манетамі Расійскай імперыі і некалькі пярсцёнкаў з выгравіраванымі на іх імёнамі сваіх уладальнікаў-яўрэяў. Тады скарб ацанілі ў пяць тысяч долараў, палову з якіх атрымалі будаўнікі і ўладальнік будынка.

Як выглядаюць 13 кілаграмаў срэбра

Выстава "Хтосьці хавае, а хтосьці знаходзіць" будзе працаваць у Гродзенскім гісторыка-археалагічным музеі да канца кастрычніка. Большасць экспанатаў выстаўлены ўпершыню і пасля закрыцця выставы няхутка будуць паказаны зноў.

Наведвальнікі змогуць убачыць каля 30 скарбаў, якія знаходзілі на тэрыторыі Гродзенскай вобласці ў апошнія 60 гадоў, а таксама даведацца, як выглядаюць 13 кілаграмаў срэбра. Цэнтральнае месца ў экспазіцыі займаюць сярэбраныя прадметы з так званага "мінскага скарбу", які прывезлі з Нацыянальнага гістарычнага музея. Ён быў знойдзены ў Мінску ў 1988 годзе: у вялікай скрыні захоўвалася мноства срэбных прадметаў вагай 13 кілаграмаў — георгіеўскія крыжы, медалі, падсвечнікі, блюда, цукарніцу. Усе яны прадстаўлены на экспазіцыі ў Гродне.

© Sputnik / Инна ГришукАдзін з самых буйных беларускіх скарбаў XVII стагоддзя. У сярэдзіне 50-х жыхар вёскі Літоўка знайшоў 13 кілаграмаў манет, калі капаў у двары яму для бульбы
Один из самых крупных белорусских кладов XVII века. В середине 50-х житель деревни Литовка нашел 13 килограммов монет, когда копал во дворе яму для картошки.  - Sputnik Беларусь
Адзін з самых буйных беларускіх скарбаў XVII стагоддзя. У сярэдзіне 50-х жыхар вёскі Літоўка знайшоў 13 кілаграмаў манет, калі капаў у двары яму для бульбы

Наведваць выставу лепш з экскурсаводам, каб даведацца шмат цікавых фактаў пра старажытныя прадметы і манеты, незвычайныя і парой смешныя гісторыі іх выяўлення.

Стужка навiн
0
Спачатку новыяСпачатку старыя
loader
У эфіры
Заголовок открываемого материала
Міжнародны
InternationalEnglishАнглійскіMundoEspañolІспанскі
Еўропа
DeutschlandDeutschНямецкіFranceFrançaisФранцузскіΕλλάδαΕλληνικάГрэчаскіItaliaItalianoІтальянскіČeská republikaČeštinaЧэшскіPolskaPolskiПольскіСрбиjаСрпскиСербскіLatvijaLatviešuЛатышскіLietuvaLietuviųЛітоўскіMoldovaMoldoveneascăМалдаўскіБеларусьБеларускiБеларускі
Закаўказзе
ԱրմենիաՀայերենАрмянскіАҧсныАҧсышәалаАбхазскіХуссар ИрыстонИронауАсецінскіსაქართველოქართულიГрузінскіAzərbaycanАzərbaycancaАзербайджанскі
Бліжні Усход
Sputnik عربيArabicАрабскіTürkiyeTürkçeТурэцкіSputnik ایرانPersianФарсіSputnik افغانستانDariДары
Цэнтральная Азія
ҚазақстанҚазақ тіліКазахскіКыргызстанКыргызчаКіргізскіOʻzbekistonЎзбекчаУзбекскіТоҷикистонТоҷикӣТаджыкскі
Усходняя і Паўднёва-Усходняя Азія
Việt NamTiếng ViệtВ'етнамскі日本日本語Японскі俄罗斯卫星通讯社中文(简体)Кітайскі俄罗斯卫星通讯社中文(繁体)Кітайскі
Паўднёвая Амерыка
BrasilPortuguêsПартугальскі