Пра бабулю Ганну і генеалогію: амаль містычная сустрэча ў архіве

© Sputnik / Дмитрий МарковЗагадчыца аддзела выкарыстання дакументаў і інфармацыі Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі Вольга Чэрвінская
Загадчыца аддзела выкарыстання дакументаў і інфармацыі Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі Вольга Чэрвінская
 - Sputnik Беларусь, 1920, 21.04.2022
Падпісацца на
НовостиTelegram
Як скласці генеалагічнае дрэва адной сям'і і што такое "рэвізскія казкі", чытайце ў рэпартажы Sputnik.
Падставай для зусім звычайнага інтэрв'ю, было паведамленне на сайце архіва аб прыпыненні прыёму заявак на правядзенне генеалагічных даследаванняў да канца 2022 года. Ніхто не думаў, якія містычныя моманты здарацца ў архіве. Але для пачатку крыху архіўнай "руціны".
Ажыятажу і павышанага попыту на складанне радаводаў у Нацыянальным гістарычным архіве Беларусі няма. Як расказала карэспандэнту Sputnik Тамары Бяляевай загадчыца аддзела выкарыстання дакументаў і інфармацыі Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі Вольга Чарвінская, ідзе планавая работа, выконваюцца тысячы запытаў, апрацоўваюцца сотні тысяч дакументаў.
Штогод у архіў паступае да 6 тысяч запытаў рознай складанасці.
"Кожнае генеалагічнае даследаванне праводзіцца на працягу некалькіх месяцаў. Гэта як дысертацыю напісаць пра чыюсьці сям'ю - тое ж самае зрабіць генеалогію", - тлумачыць Вольга Чарвінская, паказваючы таўшчэзныя старыя рукапісныя кнігі. Таму пакуль і спынены прыём заявак.
Усе кнігі дарэвалюцыйныя, некаторыя называюцца "рэвізскія казкі". І гэта не вытворчы слэнг архівістаў – так навукоўцы называюць старажытныя кнігі аб перапісе насельніцтва.
© Sputnik / Дмитрий МарковМетрычныя кнігі і "рэвізскія казкі" Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі
Метрические книги и ревизские сказки Национального исторического архива Беларуси - Sputnik Беларусь, 1920, 21.04.2022
Метрычныя кнігі і "рэвізскія казкі" Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі
"Гэта планавая праца. Мы набіраем на год каля ста заявак. І яны ўсё, як правіла, павышанага ўзроўню складанасці", – кажа вучоны. Зразумела, што такая паслуга платная.
"Колькі доўжыцца даследаванне (складанне радаводу – Sputnik), залежыць ад захаванасці дакументаў, якога саслоўя былі людзі, якога веравызнання. Бывае так, што не менш за месяц працуем. Ніводнае даследаванне не бывае простым – заўсёды ёсць якая-небудзь асаблівасць або складанасць", - распавяла Вольга Чарвінская.
Каб выканаць запыт аб радаводе або продках архівісты шукаюць інфармацыю па метрычных кнігах, у якіх змяшчаюцца звесткі трох відаў – аб народжаных, шлюбных і памерлых. Такія дарэвалюцыйныя кнігі захоўваліся ў культавых установах і вяліся святарамі, ксяндзамі, рабінамі.
© Sputnik / Дмитрий МарковМетрические книги и "ревизские сказки" Национального исторического архива Беларуси
Метрические книги и ревизские сказки Национального исторического архива Беларуси - Sputnik Беларусь, 1920, 21.04.2022
"Асноўная крыніца для пошуку інфармацыі аб нашых продках - гэта метрычныя кнігі. Прыкладна адна тысяча заявак у год - на комплексныя генеалагічныя даследаванні, калі чалавек хоча аднавіць максімальныя звесткі аб сваёй радні", - тлумачыць навуковец.

Містыка ці проста супадзенне?

Зразумела, што любы архіў, дзе захоўваюцца старажытныя кнігі, архіўныя дакументы, фатаграфіі, запісы, месца містычнае. Але гэта я зразумела, калі Вольга Чарвінская пачала расказваць, над чым яна працуе ў сапраўдны момант, і аказалася, што яна збірае матэрыял пра маіх землякоў.
"Цяпер я раблю дзве генеалогіі па Сенненскім павеце - гэта былая Магілёўская губерня. Там было шмат праваслаўных прыходаў і асноўная крыніца інфармацыі - гэта метрычныя кнігі, якія былі ў цэрквах", - распавядае Вольга.
І паказвае метрычную кнігу за 1874 год, якая была складзена ў адной з цэркваў Сенненскага павета. Святар запісваў дадзеныя сваіх прыхаджан.
"Першая частка - запісаў тых, каго ён ахрысціў за 1874 год. У другой частцы, каго абвянчаў 1874, а ў трэцяй частцы кнігі звесткі аб памерлых, каго адпявалі і пахавалі", тлумачыць навуковец, як тады складаліся метрычныя кнігі і "казкі".
© Sputnik / Дмитрий МарковМетрические книги и "ревизские сказки" Национального исторического архива Беларуси
Метрические книги и ревизские сказки Национального исторического архива Беларуси - Sputnik Беларусь, 1920, 21.04.2022

Пакапацца ў старых кнігах

Зразумела, што паслугі на складанне радаводаў, генеалагічных дрэў, з'яўляюцца платнымі. Але, як аказалася, любы ахвочы можа прыйсці і пакапацца ў архіўных дакументах зусім бясплатна.
"Мы раім прыйсці ў чытальную залу нашага архіва. Кожны год у нас да 10 тысяч наведванняў чытальнай залы. Людзі прыходзяць да нас і самастойна могуць шукаць цікавую для іх інфармацыю аб продках. Гэта бясплатна. У кагосьці гэта ператвараецца ў сапраўднае хобі", - расказвае вучоны.

Пра настальгію

Архівіст расказала, што па складанне генеалагічнага дрэва, пошук даных аб сваіх продках звяртаюцца не толькі жыхары Беларусі.
"Да нас звяртаецца шмат нашчадкаў іўдзеяў, якія з'ехалі даўным-даўно, жывуць у Ізраілі. Настальгуюць аб сваіх продках, па радзіме, і мы дапамагаем ім. Да рэвалюцыі ў іудзеяў былі асобныя метрычныя кнігі. Яны таксама троечастные - нарадзіўся, пабраўся шлюбам, памёр. У гэтых кнігах запісы вяліся на двух лістах - адзін быў на рускай мове, адзін на ідыш", - распавяла навуковец.
Паводле яе слоў, у архіў за складаннем радаводаў таксама звяртаюцца грамадзяне Расіі, Украіны, Аўстраліі, Аргенціны, Германіі, Вялікабрытаніі.

Пра бабулю Ганну

Яшчэ адзін містычны момант падчас інтэрв'ю здарыўся, калі Вольга Чарвінская расказвала, што ў некаторых рэгіёнах да рэвалюцыі пры складанні метрычных кніг святары як правіла не ўказвалі прозвішчаў.
"(…) да рэвалюцыі святар прозвішча не пісаў, калі хрысціў. Ён іх і так ведаў, сваіх вернікаў. Яму не патрэбныя былі прозвішчы. Глядзім па імені", - распавядае навуковец, гартаючы метрычную кнігу.
І ў якасці прыкладу яна прамаўляе такую ​​фразу: "Вось ваша бабуля Ганна нарадзілася ў такім населеным пункце і ў такім годзе".
Я была ў шоку - адкуль зусім незнаёмы чалавек можа ведаць, як звалі маю бабулю Ганну Васільеўну Няфёдаву, якая нарадзілася ў 1895 годзе. Навуковец-архівіст так і не адказала, як ёй удалося адгадаць.

Знайдзіце сваіх продкаў

Вольга Чарвінская таксама звярнула ўвагу на адзін вельмі істотны момант. Ён актуальны напярэдадні Радаўніцы, калі хрысціяне на 9-ы дзень пасля Вялікадня ідуць на могілкі памінаць сваіх продкаў.
“Вось вы прыйшлі на старыя могілкі, знайшлі магілку свайго сваяка, які памёр, да прыкладу, у 1874 годзе. На крыжы застаўся выцвілы надпіс. Пастарайцеся знайсці дадзеныя свайго продка, прыйдзіце да нас. У архіў прыходзяць людзі, якія мяняюць помнікі сваім продкам. Яны заказваюць метрычныя кнігі пра памерлых і пачынаюць шукаць”, - расказвае яна.

Якое ў вас дзявочае прозвішча?

Ужо развітваючыся, Вольга Чарвінская спытала, як маё дзявочае прозвішча.
"Я нядаўна завяршыла работу над запытамі аб людзях па прозвішчы Пракаповіч з Сенненскага раёна", - сказала вучоны.
Пасля гэтых слоў, сумневаў у тым, што архіў - гэта містычнае месца, у мяне не засталося.
Таксама на Sputnik:
Новая версія з'явілася ў гісторыі аб нараджэнні Ракасоўскага
Скапіраваў і быў расстраляны: як рабілі карты Перамогі
Стужка навiн
0