Першая кніга на беларускай мове была надрукавана 498 гадоў таму

© Sputnik / Руслан Кривобок / Перайсці ў фотабанкПомнік Францыску Скарыне каля Нацыянальнай бібліятэкі
Помнік Францыску Скарыне каля Нацыянальнай бібліятэкі - Sputnik Беларусь
"Псалтыр" Францыска Скарыны быў выдадзены ў Празе 6 жніўня 1517 года і лічыцца першай кнігай, надрукаванай на мове ўсходнеславянскай групы народаў.

МІНСК, 6 жні — Sputnik. Ва ўзросце 27 гадоў у 1517 годзе беларускі першадрукар пераехаў у Прагу, дзе заснаваў друкарню. Першай кнігай выдадзенай Скарынай стаў мастацкі пераклад Бібліі на мову, блізкую да старабеларускай. Гэта кніга была надрукавана не толькі з рэлігійнымі, але і з асветніцкімі мэтамі.

Помнік Францыску Скарыну каля Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі - Sputnik Беларусь
Кіраўнік Белгазпрамбанка: Скарына - местачковы герой

Біблія Скарыны выйшла ў свет раней за нямецкую Біблію Лютэра, амаль на паўстагоддзя раней, чым польская і на 47 гадоў апярэдзіла "Апостала" Івана Фёдарава і Пятра Мсціслаўца — першую датаваную друкаваную кнігу ў рускіх. "Кніга кніг" беларускага асветніка стала першай друкаванай Бібліяй у паўднёвых і ўсходнеславянскіх народаў.

У прадмове да кнігі беларускі першадрукар пісаў: "Я, Франциск Скорина, сын славного Полоцка, в лекарских науках доктор, повелел есми Псалтырю тиснути русскими словами, а словенским языком".

У тыя часы "рускай мовай" называлі беларускую, у адрозненні ад царкоўнаславянскай, якую назыалі "славенскай".

Біблія ў выданні Скарыны — гэта не царкоўнае і не толькі акадэмічнае выданне для навуковых мэтаў, гэта — першае выданне Святога Пісання для хатняга чытання.

Францыск Скарына і надрукаваныя старонкі яго Бібліі - Sputnik Беларусь
Помнік Францыску Скарыну з’явіўся ў Кішынёве

Асаблівасці перакладу, структура выдання, яго мастацкае афармленне — усё падпарадкавана мэтам асветы. Для даступнасці і правільнасці разумення простым народам біблейскіх кніг Скарына ўнёс шмат новага ў характар ​​выдання, захоўваючы пры гэтым вернасць перакладу біблейскім тэкстаў арыгінала.

Сваім выданнем ён наватарскі вырашыў праблему правільнага разумення народам Бібліі. Праблему шырокага далучэння народа да разумення Святога Пісання Скарына вырашае не толькі перакладам саміх тэкстаў на родную мову, але і шляхам складання прадмоў-тлумачэнняў да кожнай кнігі Старога Запавету і да ўсёй Бібліі.

Выданні першадрукара былі праваслаўнымі па змесце і звярталіся перш за ўсё да духоўных патрэб праваслаўнага насельніцтва беларусаў.

Копію друкарскага станка Францыска Скарыны зрабілі школьнікі са Шчучына - Sputnik Беларусь
Відэа
Копію друкарскага станка Францыска Скарыны зрабілі школьнікі са Шчучына

Асноўнай крыніцай для перакладаў Скарыны была чэшская Біблія 1506 года, але ў многіх выпадках беларускі асветнік адштурхоўваўся ад славянскіх кірылаўскіх спісаў. Часам ён знаходзіў ўласную рэдакцыю, якая больш адпавядала яго асветніцкім памкненням.

Славянская мова, на якую Скарына пераклаў Біблію на пачатку XVI стагоддзя была яшчэ жывой і зразумелай. Гэта была не гутарковая, але літаратурная мова — агульная для ўсіх усходнеславянскіх народаў.

Для перакладу і выдання Бібліі Скарыне было неабходна пазнаёміцца ​​не толькі з чэшскай біблеістыкай, але і грунтоўна вывучыць чэшскую мову. Таму абраць Прагу месцам для арганізацыі кнігадрукавання мог толькі той, хто ведаў яе навукова-выдавецкае асяроддзе. У Празе Францыск заказвае друкаванае абсталяванне, прыступае да перакладу і каментавання кніг Бібліі. Адукаваны, энергічны палачанін паклаў пачатак беларускаму і ўсходнеславянскаму кнігадрукаванню.

Скарына вельмі шмат зрабіў для збліжэння царкоўна-славянскай і гутарковай моў, іх узаемнага ўзбагачэння. Для выдання кніг Бібліі ім выкарыстоўваўся беларуская рэдакцыя царкоўна-славянскага мовы.

Францыск Скарына — беларускі гуманіст першай паловы ХVI ст. Як і ўсе выбітныя прадстаўнікі эпохі Рэнесанса ён быў таленавіты ў розных абласцях навукі — займаўся медыцынай, пісьменнай і асветніцкай дзейнасцю, перакладамі, быў мастаком.

Чытайце таксама:

Стужка навiн
0
Спачатку новыяСпачатку старыя
loader
У эфіры
Заголовок открываемого материала
Міжнародны
InternationalEnglishАнглійскіMundoEspañolІспанскі
Еўропа
DeutschlandDeutschНямецкіFranceFrançaisФранцузскіΕλλάδαΕλληνικάГрэчаскіItaliaItalianoІтальянскіČeská republikaČeštinaЧэшскіPolskaPolskiПольскіСрбиjаСрпскиСербскіLatvijaLatviešuЛатышскіLietuvaLietuviųЛітоўскіMoldovaMoldoveneascăМалдаўскіБеларусьБеларускiБеларускі
Закаўказзе
АҧсныАҧсышәалаАбхазскіԱրմենիաՀայերենАрмянскіAzərbaycanАzərbaycancaАзербайджанскіХуссар ИрыстонИронауАсецінскіსაქართველოქართულიГрузінскі
Бліжні Усход
Sputnik عربيArabicАрабскіTürkiyeTürkçeТурэцкіSputnik ایرانPersianФарсіSputnik افغانستانDariДары
Цэнтральная Азія
ҚазақстанҚазақ тіліКазахскіКыргызстанКыргызчаКіргізскіOʻzbekistonЎзбекчаУзбекскіТоҷикистонТоҷикӣТаджыкскі
Усходняя і Паўднёва-Усходняя Азія
Việt NamTiếng ViệtВ'етнамскі日本日本語Японскі俄罗斯卫星通讯社中文(简体)Кітайскі俄罗斯卫星通讯社中文(繁体)Кітайскі
Паўднёвая Амерыка
BrasilPortuguêsПартугальскі