Шлях у вечнасць Уладзіміра Караткевіча: "...Крочце к сонцу поруч са мной"

Уладзімір Караткевіч - Sputnik Беларусь, 1920, 26.11.2022
Падпісацца на
НовостиTelegram
Эрудзіраваны знаўца гісторыі, беларускі інтэлігент і непапраўны рамантык – такім запомніўся Уладзімір Караткевіч шматлікім сябрам і аматарам яго творчасці.
Будучы аўтар шматлікіх вершаў, а таксама такіх хрэстаматыйных твораў, як "Каласы пад сярпом тваім", "Хрыстос прызямліўся ў Гародні", "Дзікае паляванне караля Стаха" і многіх іншых, нарадзіўся 26 лістапада 1930 года ў Оршы, у сям’і інтэлігентаў.
Маці, настаўніца, з дзяцінства прывіла яму любоў да гісторыі. Асабліва хлопчык цікавіўся старажытнымі паданнямі і легендамі, частка з якіх у будучыні лягла ў аснову яго твораў.
© Sputnik / Павел ВурКнігі Уладзіміра Караткевіча з яго аўтографам
Книги авторства Короткевича с его же автографом - Sputnik Беларусь, 1920, 25.11.2022
Кнігі Уладзіміра Караткевіча з яго аўтографам

Адукацыя і першыя творы

Падчас Вялікай Айчыннай вайны сям’я будучага пісьменніка з’ехала ў эвакуацыю, а калі вайна скончылася, вярнулася на радзіму, у Оршу. Там Валодзя, яшчэ школьнік у той час, пачаў пісаць свае вершы і невялічкія апавяданні.
Паўлюк Багрым: драматычная спадчына ў адным вершы >>>
Яго дэбют як паэта адбыўся ў 1951 годзе, калі Караткевіч апублікаваў у аршанскай раённай газеце два вершы: адзін на рускай, другі – на беларускай мове, прысвечаны Якубу Коласу.
Вышэйшую адукацыю, якую пісьменнік таксама сумяшчаў з літаратурнай дзейнасцю, ён атрымаў у Кіеве, на рускім аддзяленні філалагічнага факультэта КДУ імя Тараса Шаўчэнкі, дзе даследаваў казкі і легенды ва ўсходнеславянскім фальклоры. Да таго ж пісьменнік сур’ёзна вывучаў гісторыю Беларусі, Літвы і Польшчы, якая паслужыла асновай для яго празаічных і паэтычных твораў, у тым ліку рамана "Каласы пад сярпом тваім" і паэмы "Слова пра чалавечнасць".
© Photo : Беларускі дзяржаўны архіў-музей літаратуры і мастацтваБеларускі пісьменнік Уладзімір Караткевіч
Уладзімір Караткевіч - Sputnik Беларусь, 1920, 25.11.2022
Беларускі пісьменнік Уладзімір Караткевіч
У Маскве Караткевіч скончыў Вышэйшыя літаратурныя і сцэнарныя курсы і захапіўся драматургіяй.

Халасцяцкая кватэра

Людзі, якія добра ведалі пісьменніка, распавядаюць, што ён заўсёды быў душой кампаніі, а ў яго халасцяцкай кватэры збіраліся натоўпы сяброў. У пачатку 60-х гадоў Караткевіч ужо быў вядомым пісьменнікам, але заўсёды без грошай – ён проста не ўмеў імі распараджацца.
Уладзімір Караткевіч у маладосці - Sputnik Беларусь, 1920, 25.11.2022
Уладзімір Караткевіч у маладосці
Як успамінаў сябар пісьменніка Адам Мальдзіс: "Ён быў падобны да вялікага дзіцяці… Мы вельмі любілі па выхадных хадзіць з ім на Старажоўскі рынак. У той час там можна было знайсці ўсё, што заўгодна. Ён вельмі любіў купляць галубоў і проста на рынку выпускаць іх з клетак".
Па словах Мальдзіса, Караткевіч не разумеў, што пасля гэтыя птушкі зноў вярталіся ў сваю галубятню, каб у наступныя выхадныя з’явіцца на рынку.
© Sputnik / Виктор ТолочкоМалюнак і аўтограф Уладзіміра Караткевіча. Як успамінаў сябар пісьменніка Адам Мальдзіс: "Ён быў падобны да вялікага дзіцяці…"
В рисунках Короткевич достаточно безжалостен к себе - иронично подчеркивает свой лишний вес - Sputnik Беларусь, 1920, 25.11.2022
Малюнак і аўтограф Уладзіміра Караткевіча. Як успамінаў сябар пісьменніка Адам Мальдзіс: "Ён быў падобны да вялікага дзіцяці…"

"Нечаканая" жанчына

Караткевіч доўга не жаніўся з-за таго, што яго маці, якая бязмерна любіла сына, пяшчотна адважвала яго чарговую абранніцу. Ды хоць пра амурныя спіскі пісьменніка ходзяць легенды, ён ніколі не задаваўся гэтым і стараўся па-рыцарску берагчы чужыя тайны.
Святло і сум у вершах Яўгеніі Янішчыц: "…І паўсюль – на свеце! – дабрыня" >>>
Ажаніўся Караткевіч амаль у 41 год на вельмі "нечаканай", як сказалі сябры, жанчыне. Валянціна тады выкладала гісторыю партыі ў Брэсцкім універсітэце (пазней працавала ў Інстытуце мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору АН БССР).
Яна была амаль ідэальная для яго – спакойная, цярплівая і хатняя. Яе кандыдатуру, як ні дзіўна, маці Караткевіча "адобрыла".
У доме пісьменніка з’явіліся дываны і крышталь, а на адпачынак яны сталі ездзіць у добрыя сацкраіны, а не на Нарач.
© SputnikВыява Караткевіча на вуліцы Кастрычніцкай у Мінску
Кафе Лаўка на улице Октябрьской в Минске - Sputnik Беларусь, 1920, 25.11.2022
Выява Караткевіча на вуліцы Кастрычніцкай у Мінску
Усе сябры казалі, што з пункту гледжання творчасці сямейнае жыццё было не самым плённым творчым перыядам. Але з пункту гледжання ўладкавання жыцця – усё стала амаль ідэальным.

Апошняе падарожжа

Пасля смерці маці, а ў хуткім часе пасля таго – і жонкі, з якой пражылі разам 12 шчаслівых гадоў, Караткевіч засумаваў.

Пазней Адам Мальдзіс успамінаў, што: "Валодзя… Заўжды азартны і жыццярадасны, ён раптам страціў цікавасць да жыцця. Зрабіўся нейкі маларухомы, цяжкі. Яму проста расхацелася жыць. Усе спрабавалі яго разварушыць, захапіць…".

12 ліпеня 1984 года Караткевіч з сябрамі адправіўся ў паход па Прыпяці, дзе яму стала дрэнна, і 20 ліпеня ён вярнуўся ў Мінск.
Подзвіг грамадзянскасці ў лёсе і вершах Цішкі Гартнага: "Я аддаў бы усё старане…" >>>
Праз пяць дзён, 25 лiпеня 1984 года, знакамітага літаратара не стала. Пахавалі Караткевіча на Усходніх могілках у Мінску.
Праз некаторы час у памяць аб славутым беларускім паэце і пісьменніке былі зроблены некалькі помнікаў, адзін з якіх пастаўлены ў Кіеве. Але самым "жывым" лічыцца аршанскі: Караткевіч бы застыў на імгненне ў задуменнасці над сваім чарговым рукапісам, а думкі творцы ператвараюцца ў выявы значных персанажаў і падзей з яго кніг, над якімі лунае спрадвечны сімвал Беларусі – бусел.
© Sputnik / Станіслаў АндросікПомнік Караткевічу ў дзіцячым парку ў Оршы
Помнік Караткевічу ў дзіцячым парку ў Оршы - Sputnik Беларусь, 1920, 25.11.2022
Помнік Караткевічу ў дзіцячым парку ў Оршы
Такім няпростым аказаўся жыццёвы шлях творцы. І хоць пасля сябе ён не пакінуў нашчадкаў, але засталася іншая спадчына, імя якой – самабытная і пранікнёная творчасць з павагай да родных продкаў, гісторыі, зямлі, сонца і чалавечнасці.
Запрашаем у паэтычную вандроўку па вершаваных творах Уладзіміра Караткевіча. Чытайце знакамітыя вершы аршанскага песняра ў падборцы Sputnik.
© Photo : Вконтакте / МЧС Витебск...шырокі, як песня наша, / Магутны, сівы Дняпро...
В Орше благодаря пожару спасли тонущего в Днепре пенсионера - Sputnik Беларусь, 1920, 25.11.2022
...шырокі, як песня наша, / Магутны, сівы Дняпро...

Орша

Яна не блішчыць красою,
А ў сэрца навек запала
З паркам сваім змарнелым,
З сваёй Кабыляцкай гарой,
З лянівай сястрой Аршыцай,
Што летам бруіцца памалу
Ў шырокі, як песня наша,
Магутны, сівы Дняпро.

Хаткі, што да абрыву,
Як ластавак гнёзды, туляцца —
Родныя і дарагія,
Як поціск сяброўскай рукі;
Брук, размыты дажджамі,
Пыльныя ўскраіны вуліцы,
Куродым на сценах будынкаў,
Дальнія цягнікі.

Далёка яна ад мяне,
Адзіная і дарагая,
Ў чорных істужках чыгунак,
Што ўсю яе абвілі,
З народам сваім, што ў бітвах
Ніколі не памірае:
Заслонава слава звоніць
На ўсіх перагонах зямлі.

Калісьці… Было і такое…
Хацелі пазбавіць крылляў…
Быдлам нас называлі,
А ўсё ж такі мы былі
Нязломнымі ў чорнай бядоце,
Гордымі і ў бяссіллі,
Бо род наш быў пралетарскі,
А рукі – у чорным вуглі.

Мы паціскалі плячыма,
Калі нам з пагардай казалі,
Жадаючы ў час вясёлы
Рабочы наш род абсмяяць:
"Знаёмяцца ў вас на вапне,
На вапне вы нараджаліся,
Вапна ўсіх вас карміла,
У вапне вам і ляжаць".

Паслухайце: наш ён, наш горад,
Няхай і суровы часам, –
Працоўнае гордае права
Здабыў у цяжкой барацьбе,
Гэта наш родны горад,
Яму не патрэбны прыкрасы,
Ён сам для сябе прыкраса
І гордасць – сам для сябе.

Мы цягнікі вадзілі,
Палотны на фабрыках ткалі,
Лес магутны валілі
І ўмелі плавіць метал,
У цёмных каменяломнях
Белы вапняк ламалі,
Гліну і торф здабывалі, –
Гарачы у нас запал!

Як толькі цёмнаю ноччу
Вочы свае закрываю,
Адразу я Оршу бачу
З яе няяркай красой,
З бярозамі над Аршыцай,
З вясёлым сонейкам мая,
З блакітам першых пралесак
У косах каханай маёй.

Тут нарадзіліся думкі,
Воля, імкненні, жаданні,
Тут стаў я сынам краіны,
Абпален яе агнём…
Таму і люблю я Оршу
Першым вялікім каханнем,
Якое не знікне, пэўна,
Нават з маім жыццём.

© Sputnik / Альфред МикусРазмаўляюць дзве жабы ля соннай ракі: / – "Ку-ума, кума, а што ты вячэраць варыла?". / – "Боршч, боршч, буракі, бура-кі-кі-кі-кі".
Жаба - Sputnik Беларусь, 1920, 25.11.2022
Размаўляюць дзве жабы ля соннай ракі: / – "Ку-ума, кума, а што ты вячэраць варыла?". / – "Боршч, боршч, буракі, бура-кі-кі-кі-кі".

Як размаўляюць звяры і птушкі

Закаханы ў жыццё і ў кожную мушку,
Я іду каля хат і росных садоў.
І са мной размаўляюць звяры і птушкі
На дзесятках і тысячах розных моў.

Ў валасы мае вішні свой снег завеялі,
Мне на вуха шэпчуць абшары ніў;
Маўляў, каго любіш, таго заўжды зразумееш,
У якой бы скуры ён ні хадзіў.

Галубы ў ліловых і сініх барвах,
На мяне паглядзеўшы, вуркочуць так:
– "Пр-роста вар-рвар, варвар, стр-рашэнны варвар.
Крыл не мае, а кр-рочыць, крочыць, дзівак".

Певень, палкай падбіты, скача, як конік,
І здзіўленым курам, як зрынуты бог,
Утрапёна крычыць ад болю і гонару:
– "Не па-паў! Не па-паў! Міма ног! Мі-ма ног!".

Калі ж ноч паплыве над зямлёю мілаю,
Размаўляюць дзве жабы ля соннай ракі:
– "Ку-ума, кума, а што ты вячэраць варыла?".
– "Боршч, боршч, буракі, бура-кі-кі-кі-кі".

Я, напэўна, таксама здаюся ім зверам,
І яны разважаюць у засені траў:
– "Вось ідзе двухногая птушка без пер’яў
Ці мядзведзь, што шубу ў ламбард заклаў".

© Sputnik / Альфред МикусВыйду зноў, як у мінулы май, / Басанож прайдуся па траве...
Рассвет на лугу - Sputnik Беларусь, 1920, 25.11.2022
Выйду зноў, як у мінулы май, / Басанож прайдуся па траве...

Бацькаўшчына

Дагарэў за брамай небакрай,
Месяц паміж воблачкаў плыве.
Выйду зноў, як у мінулы май,
Басанож прайдуся па траве.

Дымная, сцюдзёная раса,
Цёмныя ў траве ад ног сляды.
А такога рослага аўса
Я не бачыў доўгія гады.

Бач, хмызы спляліся, як павець,
Светлякі мігцяць, гараць святлей.
Перад тым як звонка ў лозах пець,
Прачышчае горла салавей.

Лашчыцца трава да босых ног.
З дальніх паплавоў плыве ракой
Ледзь прыкметны сумны халадок –
Подых юні ўходзячай маёй.

Паімчаць за ёю наўздагон? –
Хоць і схопіш – усё адно падман.
Дзе каханне тых мінулых дзён –
Весніх паркаў бэзавы туман?

Нават шкадаванне – дзе яно?
Зноў вясна, і жаль знікае зноў.
(Так губляюць пах перад вясной
Ссохлыя сцябліны палыноў.)

Ціха цмокае у сне рака.
О, як добра, як прыгожа жыць!
Раска, як русалчына луска,
На вадзе ад месяца гарыць.

А вакол травіцы роснай рай
І бярозак белая сям’я.
Мой чароўны беларускі край,
Бацькаўшчына светлая мая!

© Sputnik / Г. СлесаренкоГлянь на зямлю залатую, / Пяшчотную, сумную, чыстую, / Нехта па ёй вандруе, / Ў паветра ўзнімаючы лісце.
Девушка в минском парке, 1978-й - Sputnik Беларусь, 1920, 25.11.2022
Глянь на зямлю залатую, / Пяшчотную, сумную, чыстую, / Нехта па ёй вандруе, / Ў паветра ўзнімаючы лісце.

Лісце

Восень прайшла пералескамі,
Па няголеным ржышчы ніў,
Чырвонымі арабескамі
Лісце лес ураніў.

Глянь на зямлю залатую,
Пяшчотную, сумную, чыстую,
Нехта па ёй вандруе,
Ў паветра ўзнімаючы лісце.

Струменьчыкам тонкім лісце.
Медзь на азёрах сплывае,
Сум у небе імглістым…
Як песня, з галін злятае

Лісце, лісце,
Залацістае лісце,
Сто лісцяў,
Дзесяць лісцяў,
Ліст.

© Sputnik / Павел Давыдов / Перайсці ў медыябанкІ спявае пад тугім вятрыскам / Лугавы вясёлы жаўтазель...
Лес, архивное фото - Sputnik Беларусь, 1920, 25.11.2022
І спявае пад тугім вятрыскам / Лугавы вясёлы жаўтазель...

* * *

У дняпроўскіх хвалях, бы ў калысцы,
Разгайдалася хмурынак бель,
І спявае пад тугім вятрыскам
Лугавы вясёлы жаўтазель.

Ўсе шляхі прыводзяць не да Рыма,
А да родных вербаў і бяроз.
Любая, ў барах сівых радзіма,
Сын твой нарадзіўся тут і ўзрос.

© Sputnik / Владимир Горовых / Перайсці ў медыябанкДвух зуброў ад нетраў Белавежы / На Каўказ завезлі, аддалі...
Зубры  - Sputnik Беларусь, 1920, 25.11.2022
Двух зуброў ад нетраў Белавежы / На Каўказ завезлі, аддалі...

Эмігранты

Двух зуброў ад нетраў Белавежы
На Каўказ завезлі, аддалі.
Там лугі зялёныя, бязмежныя,
Там багата сонца і зямлі…

Хмары над лясамі залатымі,
Соль, вада, травіцы смачнай жмут,
Лёгка дыхаць, так як на радзіме,
Але ў кожнага ёсць родны кут.

Дзеці гэтага не разумеюць,
Нарадзіўшыся ў чужым бары,
І на тое, як яны дурэюць,
Непахвальна дзівяцца зубры.

На празрыстых, светла-сініх водах
Сняцца ім айчыны берагі,
Папараць, імшаныя калоды,
Сінія пад месяцам лугі,

Сінія пралескі на сугрэве,
Мухамор чырвоны ля азёр
І калоны манументаў-дрэваў,
Што вярхамі дастаюць да зор.

© Sputnik / Альфред Микус...Як добра адпачыць! / Якое доўгае бывае лета!
Осень в Беларуси - Sputnik Беларусь, 1920, 25.11.2022
...Як добра адпачыць! / Якое доўгае бывае лета!

Бабіна лета

Над густа-сінім возерам чарот
З прыходам восені шуміць тужліва.
Здаволена гумно на поўны рот
Глытае дар багатай, спелай нівы.

Як шэрань на траве, палотнаў рад,
Ля хат вясёлыя гамоняць людзі,
Кабеты ў садзе кормяць немаўлят,
Сад засаромеўся і стаў аж рудым.

Чароды на зялёных берагах
Апошняю гадуюцца травою,
І слівы сыта луснулі ў баках,
Аб’еўшыся і сонцам, і зямлёю.

Жанчына ля іржэўніка сядзіць
(Мо сівізна ў касе, мо павуцінне)
І думае і ў далячынь глядзіць,
Дзе жоравы лятуць імклівым клінам.

Юнацтва шкода, сэрца хоча жыць,
А думкі нейкай цеплынёй сагрэты.
Далёка да зімы!
Як добра адпачыць!
Якое доўгае бывае лета!

© Sputnik / Владимир Астапкович / Перайсці ў медыябанкНоч прыйшла да зямлі на спатканне, / Захад скончыў агнём палаць...
Метеорный поток Персеиды - Sputnik Беларусь, 1920, 25.11.2022
Ноч прыйшла да зямлі на спатканне, / Захад скончыў агнём палаць...

Матчына душа

Ноч прыйшла да зямлі на спатканне,
Захад скончыў агнём палаць,
І дубы ў малочным тумане
Веліканамі ціха стаяць.

Бач, агеньчыкі вёскі далёкай,
Бач, на ростані ўзняўся курган.
Явар сумны і адзінокі
Пахіліў задумёны стан.

Кветка тут уначы расцвітае,
Водар мяккі пялёсткі льюць…
І яе па роднаму краю
"Кветкай матчынай"людзі завуць.

Я крануў яе ціха рукою –
І пялёсткі спеў завялі,
І паўсталі вакол чарадою
Ўсе паданні роднай зямлі.

Вось карона ў рацэ заблішчэла,
Хтось плыве, як туман, на вадзе,
Па дарозе, ад месяца белай,
Цар змяіны кудысьці паўзе.

Цені ў лесе бягуць. Цямнее.
І ў чароўнай лясной гушчыні
Праімчаўся кудысь, як завея,
Ян Прыгожы на белым кані.

Нехта зблытаў на росных палянках
Сцежкі ўсе ў недасяжны край.
Як далёка, далёка каханка!
Сто гадоў шукай ды шукай.

Недзе лье яна чыстыя слёзы,
Спавівае ўвесь замак сон,
І Буран на сухой бярозе
Сцеражэ яе ля акон.

Над зямлёю зарніцы мільгаюць,
І здаецца, што гэта не гром,
А нячыстую раць пабівае,
Пакаціла цудоўным мячом.

І не вецер раве-нарастае
І ламае галлё на дубах,
А асілкі дубы змятаюць,
Каб да сонца расчысціць шлях.

І пялёсткі гучаць трывожна,
Бо мінуўся спеў забыцця.
Казкі новыя, казкі грозныя,
Небывалыя казкі жыцця.

Ўспамінаю косы, і вілы,
І над замкамі жаркі агонь,
Безымянныя ў лесе магілы,
І няволі цяжкі палон,

Волі нашай крывавыя роды,
Катаванні і здзек варагоў,
Барацьбу і пакуты народа,
Неўміручую душу яго,

І паўстанні, паўстанні бясконцыя,
І замучаных кроў на раллі,
І, нарэшце, шчасце і сонца,
Што сышло на нашы палі.

Вы, што маці душу забылі,
Без яе пажадалі пражыць,
Што вы варты без гэтай магілы,
Без каліны на роднай мяжы?

Без дубоў, што ў тумане млеюць,
Без расы на роднай траве?
Павяртайцеся! Вецер мацнее!
Маці кліча, кветка заве!

Для яе я павінен, я мушу
Неўміручыя гукі схапіць,
Ўзяць у рукі "матчыну душу"
І на вершы яе пераліць.

Запісаць старыя паданні,
Усё, што думаў і што жадаў,
І легенды, што на кургане
Сумны явар мне праспяваў.

Цяжкі крыж, але вельмі пачэсны,
Пераліць на свае аркушы
Казку мудрую,
Простую песню,
Кветку матчынай чыстай душы.

© Sputnik / Владимир Федоренко / Перайсці ў медыябанкШто ўзрасце каля вачэй маіх, / Баравік, надрэзаны сцяблінкай...
Белый гриб - Sputnik Беларусь, 1920, 25.11.2022
Што ўзрасце каля вачэй маіх, / Баравік, надрэзаны сцяблінкай...

Рэчка Папараць

Чорная, з адценнямі зялёнымі,
Быццам качкі цьмянае пяро,
Цягнецца яна праз нетры сонныя,
П’е балот настоеную кроў.

Ціша ззаду цягнецца да шыі:
Ў гэтым кінутым кутку зямлі
Волаты змагаліся лясныя,
Зрынулі, пасеклі, паляглі.

Ўсё змяшалася і спрахла з часам.
Курчыць зрынутыя дрэвы страх.
Мухаморы, як кавалкі мяса,
Кінутая, як шчыты, кара.

Бервяно праз рэчку аксамітнае.
Я зваліўся на спіну ў імхі
І не ўбачыў ні шматка блакіту
Праз ялін кашлаты малахіт.

Ўсё адно, калматыя ялінкі,
Што ўзрасце каля вачэй маіх,
Баравік, надрэзаны сцяблінкай,
Ці галоўка вострая змяі.

Хай мне будзе абаронай цвёрдай
Звонкае, як шчыт, найменне той,
Гожай, як язмін, няўмольнай, гордай,
Як світанне сэрцу, дарагой.

Будзьце сведкамі,
Лясныя сілы,
Да апошняга ў гаі ліста,
Што яна калісь сказала:
"Мілы".
Мімаходам.
Лёгка.
Проста так.

Што мне нетры?
Што мне цені смерці?
Што мне змеі?
Толькі ты любі.
………
Тых, хто носіць небасхіл у сэрцы,
Нельга ні уджаліць, ні забіць.

© Sputnik / Константин Чалабов / Перайсці ў медыябанкО вецер, дыхні над вячэрняй планетай, / Рыбацкія мачты рукою крані...
Адкрыццё памятнага знака Княжы камень на Рурыкавым гарадзішчы - Sputnik Беларусь, 1920, 25.11.2022
О вецер, дыхні над вячэрняй планетай, / Рыбацкія мачты рукою крані...

Вячэрнія ветразі

Яны абвісаюць, як спеў недапеты.
Пад кілем вада заціхае, звініць.
О вецер, дыхні над вячэрняй планетай,
Рыбацкія мачты рукою крані.

Пагладзь спрацаваныя нашы далоні,
Ўчыні на паверхні вясёлы баль,
Каб зноў паляцелі грывастыя коні,
Блакітныя коні азёрных хваль.

Каб ветразь ружовы, тугі, нібы грудзі,
Прынёс нас да хаты над беражком,
Каб позняй парою ўсе добрыя людзі
Сядзелі над смажаным шчупаком.

Каб клікала нас адрына старая,
І мірна агеньчыкі ззялі ў дубах,
І ўстала з-пад мачты мая дарагая
І стому рукою абцерла з ілба.

© Sputnik / Константин Михальчевский / Перайсці ў медыябанкПа абшарах сваёй стараны, / Між людзей, / Непазнаныя, таўры блукаюць...
Дворец-замок Ласточкино гнездо - Sputnik Беларусь, 1920, 25.11.2022
Па абшарах сваёй стараны, / Між людзей, / Непазнаныя, таўры блукаюць...

Таўры

В. Б. В-ч

Таўры жылі, як і ўсе народы:
Ваявалі,
Кахалі,
Гарэлку пілі.
Мудравалі,
Зліваліся з маці-прыродай…
Насваволілі,
Навершавалі,
Пайшлі.

Але так,
Без слядоў,
Нішто не знікае.
І дасюль,
Па абшарах сваёй стараны,
Між людзей,
Непазнаныя, таўры блукаюць
І не ведаюць самі,
А хто яны?

На муры, што нязнанымі продкамі ўзведзены,
Пазіраюць, як козы на новы плот:
"Ані д’ябла пра вас мы, браточкі, не ведаем.
Што вас несла ў горы?
Унізе ж – цяпло!".

Дрэмле Кошка-гара,
Дрэмлюць таўраў руіны.
Я стаю і ўяўляю,
Што я не ізгой,
Не паэт з беларускіх узгоркаў сініх,
А апошні таўр
Народа свайго.

О, якая ганебнасць у гэтых згадках!
О, які атрутны бяспамяцтва дым!..
Крый нас божа, калі і на нас
Нашчадкі
Паглядзяць,
Як мы
На таўраў
Глядзім.

© Sputnik / Алексей Мальгавко / Перайсці ў медыябанк...Паднімайцеся, добрыя людзі. / Крочце к сонцу поруч са мной.
Восход солнца - Sputnik Беларусь, 1920, 25.11.2022
...Паднімайцеся, добрыя людзі. / Крочце к сонцу поруч са мной.

* * *

Ўстану ранкам насустрач сонцу
І па цёплай зямлі пабрыду
Там, дзе яблыні мараць бясконца
У блакітным вясновым саду.

Пацягнуся, і сну аковы
Ападуць з пасвяжэўшых рук.
Моц напоўніць вялыя словы,
Сэрца ўзбудзіцца яры стук.

І пайду па расістых палеткаx
Так, каб з новым спаткацца днём,
І махнатая, алая кветка,
Кветка сонца заззяе агнём.

Ў новым дні ўсё прыгожым будзе,
Ён паўстане над новай зямлёй.
Паднімайцеся, добрыя людзі.
Крочце к сонцу поруч са мной.

Чытайце таксама:
Вандроўка з лірычным геніем Якуба Коласа: "Выходзіць сонца ў свой абход…"
Жыццё і вершы Максіма Лужаніна: "На дарожных развілках сівеюць паданні…"
Лёс і творчая спадчына Ніла Гілевіча: "Мілагучнае, звонкае, спеўнае слова!.."
"Мой край азёрны...": шляхамі паэзіі Петруся Броўкі
"Срэбранаю пацеркай на нітцы…": казачная крыніца творчасці Васіля Віткі
Стужка навiн
0