https://bel.sputnik.by/20260607/cherven--praletstsya-skon-a-leta--gon-abo-pazhynyya-stravy-dlya-kastso-u-spyakotu--1107849264.html

"Чэрвень – пралецця скон, а лета ў гон…", або Пажыўныя стравы для касцоў у спякоту

"Чэрвень – пралецця скон, а лета ў гон…", або Пажыўныя стравы для касцоў у спякоту

Sputnik Беларусь

Этнограф Ларыса Мятлеўская раскрывае таямніцы гаспадарчых прыкмет у пачатку лета, звяртае ўвагу на старажытны чэрвеньскі рацыён сельскіх жыхароў і прапануе прыгатаваць па даўнім рэцэпце з Пружаншчыны вясковае шчаўе з заправай

2026-06-07T09:32+0300

2026-06-07T09:32+0300

2026-06-07T09:32+0300

этнограф

ларыса мятлеўская

прыродная сталоўка: гатуем з таго, што пад нагамі

стравы

традыцыйная кухня

традыцыі

народныя традыцыі

шчаўе

кулінарныя парады

кулінарыя

https://cdnn11.img.sputnik.by/img/102231/55/1022315515_0:300:3200:2100_1920x0_80_0_0_737ff569df121fa618fdeb2005c9dc2f.jpg

Пачалася самая чаканая пара года. Мала хто зімой не марыў аб цёплым леце, калі прыемна не толькі адпачываць, але і працаваць на любімым лецішчы. Яблыні, бы руплівыя гаспадыні, прыбраўшыся ў зялёныя хусткі, стаяць у белых фартушках з пабеленых камлёў. Пад вясёлыя птушыныя спевы на дрэвах наліваюцца плады, у паветры лунае водар садовых кветак, якія чырванню радуюць вока. Назіраючы за тым, як над імі шчыруюць пчолы, як не ўзгадаць народнае выслоў’е:"Не прасі лета доўгага, а малі цёплага…"Пахмурнае надвор’е, пранізлівы вецер ды халодныя ночы прымусілі зацятых агароднікаў пахвалявацца за сваіх зялёных гадаванцаў, выпешчаных на падваконнях перцах, таматах ды іншых цеплалюбівых культурах.Назіраючы за народнымі прыкметамі ў пэўныя дні мая, аматары складаць доўгатэрміновыя прагнозы надвор’я з заклапочанасцю адзначылі, што надвор’е ўлетку будзе "пярэстым": гэта значыць, што месца хопіць і дажджам, і вятрам, і, вядома ж, сонцу. Ці праўда, ці не – хутка даведаемся! Як кажуць, "пажывём, пабачым"!На апошні дзень мая сёлета прыпала Сёмуха, якую часцей адзначаюць у пачатку чэрвеня. Раней продкі лічылі, што з Духавага дня цеплыня ідзе не толькі з неба, але ад зямлі. Калі ж здаралася халоднае надвор’е – не пужаліся, бо ведалі справечныя прыкметы:а яшчэДарэчы, прыкметы зноўку спраўдзілся, і першыя чэрвеньскія дні, як і прадказвалі продкі, выдаліся цёплыя і сонечныя.Прыгожае вясновае свята, падчас якога было прынята адпачываць, засталося ззаду. Наперадзе гарачы працоўны час, калі вырашаецца лёс будучага ўраджаю. Нездарма ж беларусы старажытнасці казалі:дыТаму для агароднікаў надышоў час сеяць фасоль і высаджваць на грады іншыя цеплалюбівыя культуры.А каб усё паспець па гаспадарцы, што запланавалі, летнія суткі па часе раней размяркоўвалі так: раніца – да 8 гадзін, дзень – ад 8 да 16 гадзін, вечар – пасля 16 гадзін.Аднак каб добра папрацаваць, трэба смачна і пажыўна пад’есці, бо, як кажуць на вёсцы, "якая яда, такая й хада".Як добра накарміць касцоўНастае пара першага сенакосу. Здаўна духмяныя, росныя травы гаспадар пачынаў касіць дзесьці ў 5 гадзін раніцы, бо на дварэ гэтай парой ужо светла. Гаспадыні ж, каб накарміць сям’ю, даводзілася прачынацца яшчэ раней.У пачатку лета, калі прыпасеная з восені агародніна амаль скончылася, стараліся карыстацца маладой зелянінай ядомых дзікаросаў. Таксама ў гаспадарцы, дзе быў добры птушнік і карова, было дастаткова яек і малака, што дазваляла сям’і добра харчавацца.Акрамя таго, менавіта да сенакосу прыпасалі вяленае мяса "каўбух". Рабілі яго раней наступным чынам: невялікія кавалкі сцягна салілі, запіхвалі ў падрыхтаваны свіны страўнік, зашывалі дзірку і, абкруціўшы льняной тканінай, падвешвалі ў адмысловых кашах на гарышчы. Там мяса вялілася (сохла) некалькі месяцаў і набывала непаўторны смак.У гэты чэрвеньскі час менавіта з каўбухом ды салёным салам гатавалі супы са шчаўя і крапівы. А ў Пятроўскі пост, які хутка надыдзе, дастаткова было выключыць з гатавання сала, яйкі і смятану.Шчаўе з заправайГэты суп са шчаўя гатуецца па старажытным рэцэпце з вёскі Аранчыцы, што на Пружаншчыне.З чаго гатаваць:Як гатаваць. На працягу 20-30 хв. варыць кавалачак сала разам з дробна скрышанай цыбуляй. Дастаць сала, нацерці яго спецыямі (перцам, молатым насеннем кропу і інш.) і адкласці ўбок.У булён укінуць накрышаныя дробным кубікам пяць бульбін сярэдняга памеру і адну вялікую бульбіну цалкам, дадаць крупы. Калі зварыцца буйная бульбіна, яе дастаць, расцерці і зноў укінуць у булён. Таксама ўкінуць нарэзанае шчаўе, пасаліць да смаку.Для заправы зваранае сала дробна парэзаць і расцерці ў ступцы з накрышаным часнаком. Асобна дробным кубікам скрышыць вараныя яйкі. Укінуць сала і яйкі або ў чыгунок са шчаўем, або дадаваць заправу кожнаму ў талерку разам са смятанай.Смачна есці і спраўна працаваць!Чытайце таксама:

беларусь

2026

Навіны

ru_BY

этнограф, ларыса мятлеўская, прыродная сталоўка: гатуем з таго, што пад нагамі, стравы, традыцыйная кухня, традыцыі, народныя традыцыі, шчаўе, кулінарныя парады, кулінарыя, касавіца, культура, спадчына, беларусь, у беларусі, цiкавосткi