"У Пятроўку-галадоўку кулінарыць можна лоўка…", або У пашане стравы з агародніны
© Sputnik / Ларыса Мятлеўская
Падпісацца
Этнограф Ларыса Мятлеўская распавядае пра асаблівасці і багацце вясковай кухні падчас Пятрова посту і раіць прыгатаваць па старажытных посных рэцэптах "тушанку з пасолі" па-веткаўску ды рыбу ў цесце з грыбной накрыпкай.
Пачаўшыся яшчэ 8 чэрвеня, працягваецца Пятроў пост. У народзе ён называецца Пятроўка-галадоўка і цягнецца да 11 ліпеня – напярэдадні свята ў гонар святых апосталаў Пятра і Паўла. Сучасную назву ён займеў у першай палове ІV стагоддзя, калі пачалі святкаваць урачыстасць ў гонар згаданых святых. Аднак да гэтай падзеі ўжо існаваў пост, які называлі постам Пяцідзясятніцы, якога прытрымліваліся тыя, хто з якіх-небудзь прычын не маглі пасціць перад Вялікаднем.
Цікава, што працягласць гэтага першага летняга поста залежыць ад дня святкавання Вялікадня. Самы працяглы пост доўжыцца шэсць тыдняў, а самы кароткі – восем дзён.
Падчас Пятрова посту вернікі імкнуцца пазбягаць ужывання страў, у склад якіх уваходзяць скаромныя інгрэдыенты
© Sputnik / Ларыса Мятлеўская
Лічыцца, што гэты пост самы лагодны ў параўнанні з іншымі. Сапраўды, ва ўсе дні тыдня (акрамя панядзелка, серады і пятніцы), можна ўжываць у ежу шмат пажыўных прадуктаў, акрамя, вядома, скаромных. Да ліку апошніх адносяцца мяса і мясапрадукты, птушка, яйкі, малако і малочныя прадукты (вяршковае масла, смятана, тварог, сыры). Падчас Пятрова посту вернікі імкнуцца пазбягаць ужывання страў, у склад якіх уваходзяць скаромныя інгрэдыенты. Ну й, вядома ж, таксама забаронены алкаголь і разнастайныя слодычы.
Посныя стравы з гаспадарскім імпэтам
У пашане стравы з агародніны – сырой, варанай, тушанай, кіслай, салёнай, марынаванай. На вясковым стале ў час Пятровіцы заўсёды знаходзіліся разнастайныя бабы, соя, грыбы, арэхі, фрукты, сухафрукты, цукаты, насенне маку, лёну, канопляў, семкі гарбузоў, сланечніку ды мёд.
Аднак пост паслаблялі для цяжарных жанчын, а таксама нямоглых, моцна хворых людзей і тых, хто знаходзіўся ў дарозе. Дзеці ж да сямі гадоў зусім не абмяжоўваліся ў ежы. Лічылася, што дзіцячы пост – гэта не пра стравы, а пра паводзіны: не сварыцца, слухацца бацькоў і дапамагаць дарослым па гаспадарцы.
Дзіцячы пост – гэта не пра стравы, а пра паводзіны
© Sputnik / Альфред Микус
Падчас посту продкі звычайна не злоўжывалі водарнымі спецыямі, перцам, соллю. Моцна салодкае, кіслае ці смажанае таксама стараліся не ўжываць.
Сёння, гатуючы стравы ў Пятроў пост, ёсць цудоўная магчымасць аднавіць на ўласнай кухні старадаўнія продкавыя рэцэпты, па якіх у беларускіх мястэчках з гаспадарскім імпэтам гатавалі некалькі стагоддзяў таму.
Фасоля па-веткаўску
З чаго гатаваць:
1 шк. сухой фасолі,
200-250 г кіслай капусты,
200-250 г свежай капусты,
1 вялікая морква,
1 цыбуліна,
150-200 г сухіх грыбоў,
1-2 лаўровыя лісты,
вада,
100 г алею,
0,5 ч. л. молатага перцу,
0,5 ч. л. цукру,
1 ст. л. солі.
Пасоля вясковая
© Sputnik / Ларыса Мятлеўская
Як гатаваць. Зварыць загадзя намочаную фасолю. У гаршчок аб’ёмам 2 л дадаць пакрышаную кубікамі цыбулю, буйна натаркаваную моркву, нашаткаваную свежую капусту, кіслую капусту, парэзаныя на буйныя кавалачкі загадзя замочаныя грыбы.
Потым дадаць алей, соль, перац, цукар, усё добра перамяшаць ды ўліць ваду да паловы ёмістасці.
Тушыць 1,5 гадз.
Фасоля па-веткаўску
© Sputnik / Ларыса Мятлеўская
Рыба ў цесце
З чаго гатаваць накрыпку:
100-150 г сухіх грыбоў,
1 морква,
1 цыбуліна,
100-150 г алею,
перац (па патрэбе),
соль (да смаку).
Грыбы сухія
© Sputnik / Ларыса Мятлеўская
З чаго гатаваць страву:
1 рыбіна (амур, карп, карась, лешч),
1-2 шк. мукі,
1 шк. вады,
накрыпка для рыбы,
соль (да смаку).
Рыба для стравы
© Sputnik / Ларыса Мятлеўская
Як гатаваць накрыпку. Грыбы замачыць на 6-8 гадзін, зварыць на працягу 30 хв. і дробна нарэзаць. Цыбулю дробна накрышыць і падсмажыць. У цыбулю дадаць грыбы, натаркаваную на буйной тарцы моркву, перац, соль, а таксама крыху алею і перцу.
Тушыць на сярэднім агні каля 20 хв. Калі страва гатуецца не ў пост, у накрыпку пасля тушэння дадаюць 2-3 ст. л. смятаны.
Святочны стол з запечанай рыбай
© Sputnik / Ларыса Мятлеўская
Як гатаваць страву. З мукі, вады, солі замясіць цеста. У падрыхтаванай рыбы выдаліць косткі, абрэзаць плаўнікі і хвост. Запоўніць накрыпкай рыбу, зашыць разрэз ніткамі. Затым цестам абмазаць рыбу і запякаць на змазанай алеем блясе (не ў пост замест алею ўжываюць свіны тлушч) каля 40-50 хв.
З гатовай рыбы зняць запечанае цеста і парэзаць рыбу на кавалкі. Падаваць з бульбяной таўканіцай.
Смачна есці!
Чытайце таксама:
Містыка летняга сонцастаяння і чароўны "пераварот", або Стравы на купальскі абрус
"На Усціна лета ўдаецца…", або Час сунічных пацерак
Панцак здабыць – не поле перайсці, або Старадаўнія прысмакі з "глазуткі"
