https://bel.sputnik.by/20260718/karaleva-shlyakhetskkh-palsadnka-abo-gatuem-mgdaly-z-ruzhavykh-pyalstka-1109133974.html

Каралева шляхецкіх палісаднікаў, або Гатуем "мігдалы" з ружавых пялёсткаў

Каралева шляхецкіх палісаднікаў, або Гатуем "мігдалы" з ружавых пялёсткаў

Sputnik Беларусь

Этнограф Ларыса Мятлеўская дзеліцца старажытнымі гаспадарчымі сакрэтамі збору кветак руж і раіць аднавіць на аматарскай кухні па даўніх рэцэптах з Міншчыны далікатэсны мёд з пялёсткаў шыпшыны ды водарны ружавы сіроп.

2026-07-18T09:32+0300

2026-07-18T09:32+0300

2026-07-18T09:32+0300

этнограф

ларыса мятлеўская

ружы

стравы

посныя стравы

прыродная сталоўка: гатуем з таго, што пад нагамі

посцім смачна: самыя цікавыя і смачныя рэцэпты

кулінарныя парады

кулінарыя

традыцыйная кухня

https://cdnn11.img.sputnik.by/img/07ea/07/10/1109153262_0:120:1280:840_1920x0_80_0_0_1eedec8be48b8c38f681490f414d4420.jpg

Пра ліпень у народзе справядліва кажуць, што ён "пякучы, але даручы". Так і ёсць, бо сярэдні летні месяц шчодры на карысныя дарункі, якія шматколерным хараством распускаюцца навокал. Не прапусціце летні дзень, калі квітнеюць ружы!Найпрыгажэйшая з кветакАх, ружа, найпрыгажэйшая з усіх кветак, сапраўдная каралева палісаднікаў! З даўніх часоў сваім хараством яна натхняла мастакоў і паэтаў. Аб ёй спявалі песні, складалі паданні і ва ўсе часы яе малявалі самыя знакамітыя мастакі.Калісьці кожная дзяўчына – ці то сялянка, ці то паненка – абавязкова бавіла вольны час за рукадзеллем.Сапраўды, як сімвал дзявоцкай прыгажосці і цнатлівасці, жаноцкага хараства і росквіту ружа займае цэнтральнае месца ў аздабленні ручнікоў, дываноў і ў народным адзенні.Майстэрства, з якім выкананы вышыўкі кветак простымі сялянкамі, глыбока ўражваюць. Нездарма падобнымі творамі народнага мастацтва ганарацца музеі краіны.Да таго ж ружа – вельмі карысная кветка, якая выкарыстоўваецца і ў якасці лекаў, і як вытанчаны ласунак. Так, як крыніцу вітамінаў і папулярны лекавы сродак у народнай медыцыне найчасцей ужываюць плады менавіта дзікай ружы (шыпшыны). Але гатункі культурнай і асабліва чайнай ружы не менш каштоўныя: яе пялёсткі, звараныя з мёдам, ужываюць у якасці гарбаты пры ангіне, авітамінозе, рожыстым запаленні, а таксама для ўмацавання імунітэту. А вось свежыя раны і хворае на ангіну горла прамывюць вадой з пялёсткаў ружы.У беларускай вёсцы варэння з ружавых пялёсткаў не гатавалі. Падобныя "мігдалы" простым людзям не былі вядомыя, хіба толькі жменю сушаных пялёсткаў некаторая гаспадыня возьме ды кіне ў гарбату. Чаго не скажаш пра жыхароў маёнткаў – беларуская шляхта любіла аздабляць маёнткі ружавымі кветнікамі і выкарыстоўваць ружы не толькі для букетаў, але і з кулінарнымі мэтамі.Нават цяпер, вандруючы па Беларусі, завітаўшы ў мясціны, дзе захаваліся рэшткі сядзібных будынкаў, можна сустрэць здзічэлыя ружавыя зараснікі. Па ўспамінах старажылаў, панскія маёнткі былі густа абсаджаныя ружавымі кустамі. Як, напрыклад, на Лагойшчыне каля Мінска, дзе падобныя кветнікі захоўваліся яшчэ ў 40-я гады ХХ стагоддзя.Дарэчы, аўтар першай беларускай кулінарна-гаспадарчай энцыклапедыі "Літоўская гаспадыня" Ганна Цюндзявіцкая навучала гаспадынь таго часу, як рабіць касметычную ружавую ваду, варыць жэле і варэнне з пялёсткаў руж.Ружавы куст з дзіцячых марУ маім садзе даўно расце незвычайны куст чайнай ружы, які трапіў да мяне гадоў трыццаць таму. Асаблівасць яго ў тым, што калісьці ён рос паблізу колішняга маёнтка графаў Тышкевічаў пад Вільняй (цяперашні Вільнюс). Сціплыя блякла-ружовыя кветкі вабілі надзвычай тонкім водарам, а форма бутонаў была акурат такая, якую любіў маляваць знакаміты польска-расійскі мастак беларускага паходжання Ян Хруцкі. Мастак праславіўся як майстра нацюрмортаў, пейзажаў і партрэтаў. У другой палове ХІХ стагоддзя ён працяглы час жыў у Вільні, дзе, магчыма і стварыў у 1839 годзе знакаміты "Нацюрморт з кветкамі і садавінай", рэпрадукцыі з якога можна было сустрэць у многіх сялянскіх хатах.Была гэтая карціна і ў хаце маёй бабулі. Змалку разглядаючы кветкі на карціне, мілавалася з ружы ў сярэдзіне букета, не ведаючы, што ў будучым не толькі сама пасаджу ў бабуліным садзе гэты старажытны гатунак чайнай ружы, але і прыгатую варэнне і мёд з яе пялёсткаў."Мігдалы" з ружЗ даўніх чаксоў з пялёсткаў духмянай ружы вараць варэнне, джэмы ды сіропы. Таксама з імі гатуюць самыя вытанчаныя дэсерты, дадаюць у гарбату, робяць напіткі, смак якіх нават у халодны зімовы вечар здольны перанесці ў пяшчоту ліпеньскага ранку.Мёд з пялёсткаў шыпшыныРужавы мёд – гэта нешта вельмі эксклюзіўнае! Аднак, каб яго (або ружавае варэнне, ці джэм) атрымаць у самым якасным стане, трэба памятаць, што:І хоць мёду згодна з даўнімі рэцэптамі атрымаецца "капялётачка", але ж яно таго каштуе – бо гэта сапраўдны беларускі ласунак!З чаго гатаваць:Як гатаваць. Заліць пялёсткі шыпшыны (або чайнай ружы) кіпенем і варыць на слабым агні 15 хв. Пасля даць настаяцца.Праз суткі дадаць мёд і добра перамяшаць. Затым кіпяціць, памешваючы на слабым агні, пакуль не пачне гусцець.Ружавы мёдЗ чаго гатаваць:Як гатаваць. Перабраць свежыя, сухія пялёсткі чайнай ружы і прасеяць праз рэдкае сіта, каб выдаліць пылок і дробнае смецце. Жменю пялёсткаў заліць амаль усім мёдам і перацерці пялёсткі драўлянай лыжкай (таўкачом), пакуль не пусцяць сок. Зноў дадаць пялёсткі і рабіць так, пакуль яны не скончацца.Невялікія слоікі прастэрылізаваць і высушыць. Перакласці туды мядовую ружавую масу і заліць зверху астатнім мёдам так, каб маса была цалкам ім пакрыта.Захоўваць у лядоўні.Падаваць з чорным ці зялёным чаем. Так, у запараны чай дадаць 1 ч. л. мёду з пялёсткаў і даць пастаяць 1 хв. Потым, каб выдаліць пялёсткі, гарбату лепш працадзіць праз сіта – і можна ўжываць.Сіроп з ружавых пялёсткаўЗ чаго гатаваць:Як гатаваць. Распусціць цукар у вадзе і нагрэць да кіпення. Затым заліць пялёсткі ружы і давесці да кіпення. Пасля ахаладзіць у закрытай пасудзіне.Праз 10-12 гадз. разліць па стэрыльных бутэльках (можна і па слоіках) разам з пялёсткамі.З ружавымі прысмакамі і жыць смачна!Чытайце таксама:

беларусь

2026

Навіны

ru_BY

этнограф, ларыса мятлеўская, ружы, стравы, посныя стравы, прыродная сталоўка: гатуем з таго, што пад нагамі, посцім смачна: самыя цікавыя і смачныя рэцэпты, кулінарныя парады, кулінарыя, традыцыйная кухня, традыцыі, беларуская кухня, культура, спадчына, у беларусі, беларусь, шыпшына, цiкавосткi, мёд