05:01 15 жніўня 2018
«Радыё Sputnik»
  • USD2.05
  • EUR2.34
  • 100 RUB3.08
Партрэт Уладзіміра Караткевіча ў музеі ў Оршы

Сапраўдны шляхціч і непапраўны рамантык: 34 гады таму не стала Караткевіча

© Sputnik / Станіслаў Андросік
Асоба
Атрымаць кароткую спасылку
7630

Эрудзіраваны знаўца гісторыі, беларускі інтэлігент і непапраўны рамантык – такім запомніўся Уладзімір Караткевіч і шматлікім сябрам, і аматарам яго творчасці.

Будучы аўтар такіх хрэстаматыйных твораў, як "Каласы пад сярпом тваім", "Хрыстос прызямліўся ў Гародні", "Дзікае паляванне караля Стаха" і многіх іншых нарадзіўся 26 лістапада 1930 года ў Оршы, у сям'і, якая сапраўды мела шляхецкія карані. Маці, настаўніца, з дзяцінства прывіла яму любоў да гісторыі. Асабліва хлопчык цікавіўся старажытнымі паданнямі і легендамі, шмат якіх у будучыні лягло ў аснову яго твораў.

Адукацыя і першыя творы

Падчас Вялікай Айчыннай вайны сям'я будучага пісьменніка з'ехала ў эвакуацыю, а калі вайна скончылася, вярнулася на радзіму, у Оршу, дзе Уладзімір, яшчэ школьнік у той час, пачаў публікаваць свае вершы і невялічкія апавяданні. Яго дэбют як паэта адбыўся ў 1951 годзе, калі Караткевіч апублікаваў у аршанскай раённай газеце два вершы: адзін на рускай, другі — на беларускай мове.

Вышэйшую адукацыю, якую пісьменнік таксама сумяшчаў з літаратурнай дзейнасцю, ён атрымаў у Кіеве, на рускім аддзяленні філалагічнага факультэта КДУ імя Тараса Шаўчэнкі, дзе даследаваў казкі і легенды ва ўсходнеславянскім фальклоры. Таксама пісьменнік сур'ёзна вывучаў гісторыю паўстання 1863-1864 гадоў на тэрыторыі Беларусі, Літвы і Польшчы, якая паслужыла асновай для яго апавяданняў, паэтычных твораў, а таксама рамана "Каласы пад сярпом тваім" і драмы "Кастусь Каліноўскі". У Маскве Караткевіч скончыў Вышэйшыя літаратурныя і сцэнарныя курсы і захапіўся драматургіяй.

Халасцяцкая кватэра

Каля Палаца культуры прафсаюзаў. Стаяць (злева направа): Іван Чыргін, Антаніна Лысенка, Данута Бічэль-Загнетава, Уладзімір Караткевіч, Мікола Прашковіч, Адам Мальдзіс
© Sputnik /
Каля Палаца культуры прафсаюзаў. Стаяць (злева направа): Іван Чыргін, Антаніна Лысенка, Данута Бічэль-Загнетава, Уладзімір Караткевіч, Мікола Прашковіч, Адам Мальдзіс

Людзі, якія добра ведалі пісьменніка, распавядаюць, што ён заўсёды быў душой кампаніі, а ў яго халасцяцкай кватэры збіраліся натоўпы сяброў. У пачатку 60-х гадоў Караткевіч ужо быў вядомым пісьменнікам, але заўсёды без грошай — ён проста не ўмеў імі распараджацца.

"Ён быў падобны да вялікага дзіцяці, — успамінае сябар пісьменніка Адам Мальдзіс. — Мы вельмі любілі па выхадных хадзіць з ім на Старажоўскі рынак. У той час там можна было знайсці ўсё, што заўгодна. Ён вельмі любіў купляць галубоў і проста на рынку выпускаць іх з клетак".

Па словах Мальдзіса, Караткевіч не разумеў, што хатнія птушкі ўсё адно вярталіся ў сваю галубятню і ў наступныя выхадныя зноў з'явяцца на рынку.

"Нечаканая" жанчына

Паводле слоў Мальдзіса, Караткевіч доўга не жаніўся з-за таго, што яго мама, якая бязмерна любіла сына, пяшчотна адважвала яго чарговую абранніцу. А жанчын у яго было шмат. Пра амурныя спісы пісьменніка ходзяць легенды, хоць ён ніколі не задаваўся гэтым, стараўся па-рыцарску берагчы чужыя таямніцы.

Ён ажаніўся амаль у 41 год на вельмі "нечаканай", як сказалі сябры, жанчыне. Валянціна тады выкладала гісторыю партыі ў Брэсцкім універсітэце, да таго часу двойчы была разведзеная і зусім не цікавілася беларускай гісторыяй.

Яна была амаль ідэальнай для яго — спакойнай, цярплівай і хатняй. Яе, як ні дзіўна, ухваліла мама. У доме пісьменніка з'явіліся дываны і крышталь, а на адпачынак яны сталі ездзіць у добрыя сацкраіны, а не на Нарач. Усе сябры казалі, што з пункту гледжання творчасці сямейная жыццё было не самым плённым творчым перыядам. Але з пункту гледжання ўладкавання жыцця ўсё стала амаль ідэальным.

Апошняе падарожжа

Яны пражылі разам 12 вельмі шчаслівых гадоў, але Валя захварэла і неўзабаве памерла, а незадоўга да яе сышла любімая мама пісьменніка.

"Валодзя стаў зазіраць у бутэльку. Але справа нават зусім не ў гэтым. Заўжды азартны і жыццярадасны, ён раптам страціў цікавасць да жыцця. Зрабіўся нейкі маларухомы, цяжкі. Яму проста расхацелася жыць. Усе спрабавалі яго разварушыць, захапіць, у тое лета ён паехаў у сваё апошняе падарожжа па Прыпяці на плыце — мастакі выцягнулі. Не ведаю, ці было б па-іншаму, калі б ён тады не паехаў…" – успамінае Адам Мальдзіс.

12 ліпеня 1984 года Караткевіч з сябрамі адправіўся ў паход па Прыпяці, дзе яму стала дрэнна, і 20 ліпеня ён вярнуўся ў Мінск. Памёр пісьменнік 25 лiпеня і быў пахаваны на Усходніх могілках у Мінску.

Тэги:
Уладзімір Караткевіч, Беларусь
Правілы карыстанняКаментары

Галоўныя тэмы